Podział administracyjny Portugalii

Portugalia
Godło Portugalii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Portugalii

Wikiprojekt Polityka

Podział administracyjny Portugalii jest stosunkowo skomplikowany i na przestrzeni lat ulegał on dość istotnym zmianom. Od roku 2013, Republika Portugalska formalnie jest podzielona na:

Nazwa portugalskaLiczbaPolskie tłumaczenie\[potrzebny przypis]
Distritos18Dystrykty
Regiões Autónomas2Regiony autonomiczne
Áreas Metropolitanas2Obszary metropolitalne
Comunidades intermunicipais21Wspólnot międzygminnych
Concelhos308Gmin
Freguesias3092Sołectwa
Cidades151Miasta
Vilas533Miasteczek

Dystrykty kontynentalnej Portugalii

Portugalia jest podzielona na dystrykty (port. distritos) od 25 kwietnia 1835 roku (wcześniej dzieliła się na comarki), a celem ich utworzenia było usprawnienie administracji w terenie oraz polepszenie dostępu do niej dla zwykłych mieszkańców. System portugalskich dystryktów był wzorowany na francuskich departamentach. Dystrykty były przez lata najbardziej istotną jednostką podziału kraju na szczeblu ponad gminnym i do dziś stanową podstawę przy wyznaczaniu okręgów wyborczych lub regionalnych związków sportowych. To również najbardziej społecznie rozpoznawalny szczebel podziału administracyjnego Portugalii. W 1919 zlikwidowano jeden z dystryktów Kontynentalnej Portugalii (Dystrykt Lamego), a 1976 cztery kolejne: trzy na Azorach (Dystrykt Angra do Heroísmo, Dystrykt Horta, Dystrykt Ponta Delgada) i jeden na Maderze (Dystrykt Funchal). Artykuł 291 konstytucji z 1976 roku określił dystrykty, jako poziom przejściowy administracji w oczekiwaniu na powstanie regionów administracyjnych. W latach 1991–2013 całe terytorium kontynentalnej Portugalii było podzielona na obszary metropolitalne oraz wspólnoty międzygminne, co sprawiło, że ranga dystryktów została znacznie ograniczona. Zgodnie z normą ISO 3166-2:PT portugalskie dystrykty mają nadane kolejne numery (alfabetycznie od nazwy dystryktu) – od PT-01 (Dystrykt Aveiro) do PT-18 (Dystrykt Viseu).

Dystrykty kontynentalnej Portugalii.
Numer na mapieNazwaStolicaLudność
(w 2005 r.)
Powierzchnia (km²)Liczba gminLiczba sołectw
12.Dystrykt AveiroAveiro713 578280819208
5.Dystrykt BejaBeja161 21110 22514100
17.Dystrykt BragaBraga831 368267314515
14.Dystrykt BragançaBragança148 808660812299
9.Dystrykt Castelo BrancoCastelo Branco208 069667511160
11.Dystrykt CoimbraCoimbra441 245394717209
7.Dystrykt ÉvoraÉvora173 40873931491
6.Dystrykt FaroFaro395 20849601684
10.Dystrykt GuardaGuarda173 716551814336
2.Dystrykt LeiriaLeiria459 450351516148
1.Dystrykt LizbońskiLizbona2 135 992280016226
8.Dystrykt PortalegrePortalegre127 01860651586
16.Dystrykt PortoPorto1 781 826239518283
3.Dystrykt SantarémSantarém475 344674721193
4.Dystrykt SetúbalSetúbal788 45950641382
18.Dystrykt Viana do CasteloViana do Castelo252 011225510290
15.Dystrykt Vila RealVila Real223 731432814268
13.Dystrykt ViseuViseu394 927500724372

Dystrykty zlikwidowane

Azory:

  • Dystrykt Angra do Heroísmo (istniejący w latach 1835–1976)
  • Dystrykt Horta (istniejący w latach 1835–1976)
  • Dystrykt Ponta Delgada (istniejący w latach 1835–1976)

Madera:

  • Dystrykt Funchal (istniejący w latach 1835–1976)

Kontynentalna Portugalia:

  • Dystrykt Lamego (istniejący w latach 1835–1919)

Regiony autonomiczne

Region autonomiczny w Portugalii jest jednostką podziału administracyjnego najwyższego stopnia (pierwszy poziom). Podział na tego typu jednostki obowiązuje od roku 1976 i został zapisany w tamtejszej konstytucji. Od 1976 do dziś funkcjonują dwa regiony autonomiczne (port. regiões autónomas) – obydwa stanowią archipelagi na Oceanie Atlantyckim – które wraz z kontynentalną Portugalią tworzą Republikę Portugalską:

  1. Autonomiczny Region Azorów (Região Autónoma dos Açores)
  2. Autonomiczny Region Madery (Região Autónoma da Madeira)

Zgodnie z normą ISO 3166-2:PT portugalskie regiony autonomiczne mają nadane numery: PT-20 (Autonomiczny Region Azorów) i PT-30 (Autonomiczny Region Madery).

Obszary metropolitalne

Obydwa obszary metropolitalne w Portugalii faktycznie utworzono już w roku 1991, jednak dopiero na mocy ustawy nr 75/2013 z dnia 12 września 2013 roku stanowią one jednostkę podziału administracyjnego kraju. Zgodnie z ustawą 46/2008 „obszary metropolitalne Lizbony i Porto są osobami prawnymi prawa publicznego i stanowią szczególną formę stowarzyszenia gmin”:

  1. Obszar metropolitalny Lizbony (Área Metropolitana de Lisboa)
  2. Obszar metropolitalny Porto (Área Metropolitana do Porto)

Wspólnoty międzygminne

Zgodnie z ustawą nr 75/2013 z dnia 12 września 2013 roku w Portugalii funkcjonuje 21 wspólnot międzygminnych:

  1. Centralne Alentejo (Centro Alentejo)
  2. Nadbrzeżne Alentejo (Alentejo Litoral)
  3. Algarve (Algarve)
  4. Górne Alentejo (Alto Alentejo)
  5. Górne Minho (Alto Minho)
  6. Górna Tâmega (Alto Tâmega)
  7. Ave
  8. Dolne Alentejo (Baixo Alentejo)
  9. Dolna Beira (Beira Baixa)
  10. Beiras e Serra da Estrela
  11. Cávado
  12. Douro
  13. Lezíria do Tejo
  14. Środkowy Tag (Médio Tejo)
  15. Oeste
  16. Region Aveiro (Região de Aveiro)
  17. Region Coimbra (Região de Coimbra)
  18. Region Leiria (Região de Leiria)
  19. Tâmega e Sousa
  20. Terras de Trás-os-Montes
  21. Viseu Dão Lafões

Gminy

Sołectwa

Każda gmina w Portugalii podzielona jest na sołectwa (port. freguesias), jako jednostkę podziału administracyjnego najniższego szczebla. W wyniku reformy z 2013 liczba portugalskich sołectw zmniejszyła się z 4257 do 3092, bowiem niektóre sąsiadujące ze sobą sołectwa (zlokalizowane w tej samej gminie) połączono w związki sołectw (port. união de freguesias).

Miasta

Historia

W latach 1936–1976 Kontynentalna Portugalia była podzielona na 11 prowincji i 22 dystrykty. W 1976 roku kraj podzielono na 18 dystryktów i 2 regiony autonomiczne (Azory i Madera), składające się łącznie z 308 gmin, które z kolei dzieliły się na 4257 sołectw.

Podział tradycyjny

W życiu codziennym dominuje historyczny podział regionalny, obowiązujący oficjalnie w latach 1936–1975. W ten sposób klasyfikowane jest na przykład pochodzenie produktów spożywczych, z winem na czele.

Alentejo:
  • Alto Alentejo
  • Baixo Alentejo
  • Ribatejo
Beira:
  • Beira Alta
  • Beira Baixa
  • Beira Litoral
  • Açores (Azory)
  • Algarve
  • Douro Litoral
  • Estremadura
  • Madeira (Madera)
  • Minho
  • Trás-os-Montes e Alto Douro

Podział terytorialny (NUTS)

W celach statystycznych wyróżnia się siedem regionów, wytyczonych w roku 2003 przez Unię Europejską w ramach programu NUTS. Są to:

NUTS I

  1. Kontynentalna Portugalia (podzielona na 18 dystryktów)
  2. Autonomiczny Region Azorów
  3. Autonomiczny Region Madery

NUTS II (Regiony)

  1. Region Północny (Região Norte) ze stolicą w Porto
  2. Region Centralny (Região Centro) ze stolicą w Coimbrze
  3. Region Lizbona (Região de Lisboa)
  4. Alentejo ze stolicą w Évorze
  5. Algarve ze stolicą w Faro
  6. Autonomiczny Region Azorów (Região Autónoma dos Açores) ze stolicą w Ponta Delgada
  7. Autonomiczny Region Madery (Região Autónoma da Madeira) ze stolicą w Funchal

NUTS III (Podregiony)

NUTS III w Portugalii stanowi 25 jednostek terytorialnych, są to:

  • obydwa regiony autonomiczne
  • obydwa obszary metropolitalne
  • 21 wspólnot międzygminnych

Media użyte na tej stronie

LocationEurope.png
World map depicting Europe.
Coat of arms of Portugal.svg
Coat of arms of Portugal
PortugalNumbered.png
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0