Pojazd uprzywilejowany
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Karetka_pogotowia.jpg/220px-Karetka_pogotowia.jpg)
Widoczne są lampy ostrzegawcze i urządzenie nagłaśniające. Po ich włączeniu ambulans staje się pojazdem uprzywilejowanym.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/L%C3%B6schzug.jpg/220px-L%C3%B6schzug.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Autosan_policja.jpg/220px-Autosan_policja.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Nadzor_ruchu_MPK_Poznan1.jpg/220px-Nadzor_ruchu_MPK_Poznan1.jpg)
Pojazd uprzywilejowany – pojazd wysyłający sygnały świetlne w postaci niebieskich świateł błyskowych i jednocześnie sygnały dźwiękowe o zmiennym tonie, jadący z włączonymi światłami mijania lub drogowymi; określenie to obejmuje również pojazdy jadące w kolumnie, na której początku i na końcu znajdują się pojazdy uprzywilejowane wysyłające dodatkowo sygnały świetlne w postaci czerwonego światła błyskowego[1].
Do pojazdów uprzywilejowanych należą głównie te używane w związku z ratowaniem życia i mienia ludzkiego bądź usuwaniem skutków katastrof, są nimi także pojazdy służb odpowiedzialnych za zachowanie bezpieczeństwa – w szczególności policji.
Polski kodeks drogowy zezwala kierującemu pojazdem uprzywilejowanym (przy zachowaniu szczególnej ostrożności) na niestosowanie się do przepisów ruchu drogowego, a także znaków i sygnałów drogowych, w tym do sygnalizacji świetlnej. Kierujący takim pojazdem nie jest jednak zwolniony ze stosowania się do poleceń i sygnałów dawanych przez kierujących ruchem lub uprawnionych do przeprowadzania kontroli. Wszyscy uczestnicy ruchu zobowiązani są natomiast do ułatwienia przejazdu pojazdowi uprzywilejowanemu m.in. poprzez natychmiastowe usunięcie się z jego drogi, a w razie potrzeby zatrzymanie się.
Pojazdy uprzywilejowane wysyłają odpowiednie sygnały:
- świetlne sygnały przerywane (błyskowe) ustalonego koloru (zazwyczaj niebieskiego lub czerwonego), w Polsce obowiązkowo koloru niebieskiego (czerwony przeznaczony jest dla pojazdów na początku i końcu kolumn[1])
- dźwiękowe sygnały o zmiennym tonie (z wyjątkiem, gdy pojazd uprzywilejowany zatrzyma się).
Często pojazdy takie są wyposażone w urządzenie nagłaśniające, umożliwiające podawanie komunikatów. W Polsce pojazd uprzywilejowany dodatkowo musi mieć włączone światła mijania lub drogowe.
W Polsce do kierowania pojazdem uprzywilejowanym jest wymagane[2]:
- ukończenie 21 lat[a]
- posiadanie prawa jazdy odpowiedniej kategorii
- orzeczenie lekarskie oraz psychologiczne o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym
- ukończenie kursu dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi[b]
- posiadanie zezwolenia na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym w zakresie określonej kategorii prawa jazdy.
Rodzaje pojazdów uprzywilejowanych
W Polsce do pojazdów uprzywilejowanych należą niżej wymienione kategorie pojazdów[3]. Dodatkowo podane są oznaczenia pojazdów poszczególnych służb.
- Pojazdy zawodowej i ochotniczej straży pożarnej – pojazdy pożarnicze barwy czerwieni sygnałowej z błotnikami i zderzakami w kolorze białym. Natomiast pojazdy operacyjne straży pożarnej (osobowe) oznakowane są pasem wyróżniającym barwy czerwieni sygnałowej. Po obu stronach pojazdu umieszcza się napisy „STRAŻ” barwy białej lub czerwonej. Na dachu pojazdu może być umieszczony świetlny napis „STRAŻ” barwy czerwonej na białym tle[4],
- ambulanse zespołów ratownictwa medycznego – barwy białej (najczęściej), kremowej lub żółtej z niebieskim pasem wyróżniającym. Ponadto dla karetki reanimacyjnej dopuszcza się dodatkowe pasy wyróżniające barwy czerwonej, umieszczone wokół dachu oraz bezpośrednio pod pasem barwy niebieskiej[5],
- pojazdy Policji – barwy srebrnej z niebiesko-białym odblaskowym pasem wyróżniającym i napisem „POLICJA” (z wyłączeniem pojazdów nieoznakowanych)[6]. Nowe malowanie obowiązuje od maja 2007 roku[7], jednak w użyciu wciąż są jeszcze wcześniej obowiązujące radiowozy barwy granatowej z białym pasem wyróżniającym i napisem „POLICJA” oraz radiowozy barwy granatowej z białymi drzwiami, białym pasem wyróżniającym i granatowym napisem „POLICJA”,
- pojazdy straży gminnej (miejskiej) – barwy srebrnej (z wyjątkiem motocykli), z pasem wyróżniającym odblaskowym w postaci żółto granatowej szachownicy oraz umieszczonym poniżej wyróżniającym odblaskowym pasem granatowym. Na pasie granatowym umieszcza się odblaskowy napis „STRAŻ GMINNA” lub „STRAŻ MIEJSKA” w kolorze żółtym[8]. Nowe malowanie wprowadzono w lipcu 2012 roku, wcześniej pojazdy straży gminnej (miejskiej) nie posiadały jednolitego malowania[9],
- pojazdy Straży Ochrony Kolei,
- pojazdy Straży Granicznej – oznakowane jasnozielonym pasem wyróżniającym oraz umieszczonymi po obu stronach pojazdu napisami „STRAŻ GRANICZNA” barwy jasnozielonej (z wyjątkiem motocykli)[10],
- pojazdy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu, Służby Ochrony Państwa, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Inspekcji Transportu Drogowego, Służby Więziennej, jednostek ratownictwa chemicznego, kontroli skarbowej, Sił Zbrojnych w tym Żandarmerii Wojskowej, Pododdziałów Regulacji Ruchu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego,
- pojazdy Służby Celnej niebieskie z białym pasem wyróżniającym, bądź w nowym malowaniu – zielone z białym pasem wyróżniającym i napisem „SŁUŻBA CELNA”,
- pojazdy podmiotów uprawnionych do wykonywania zadań z zakresu ratownictwa górskiego,
- pojazdy Służby Parku Narodowego,
- pojazdy podmiotów uprawnionych do wykonywania zadań z zakresu ratownictwa wodnego,
- pojazdy Straży Leśnej
- inne, na podstawie zezwolenia wydanego przez ministra.
Uwagi
- ↑ Wyjątki (art. 106 ust. 2 ustawy): 1) 18 lat – dla funkcjonariuszy kierujących pojazdami Policji oraz Straży Granicznej, określonymi w prawie jazdy kategorii A; 2) 19 lat – dla funkcjonariuszy kierujących pojazdami Państwowej Straży Pożarnej, Policji, Straży Granicznej oraz Biura Ochrony Rządu, określonymi w prawie jazdy kategorii C.
- ↑ Przepisu nie stosuje się do funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej, Policji, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Więziennej i Inspekcji Transportu Drogowego oraz do kierujących pojazdami ochotniczych straży pożarnych (art. 106 ust. 3 ustawy o kierujących pojazdami).
Przypisy
- ↑ a b Art. 2 pkt 38 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 988).
- ↑ Dz.U. z 2021 r. poz. 1212 Art. 106.
- ↑ Dz.U. z 2022 r. poz. 988 Art. 53.
- ↑ Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 § 27.
- ↑ Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 § 28.
- ↑ Nowe barwy policji – radiowozy będą teraz srebrne.
- ↑ Dz.U. z 2007 r. nr 90, poz. 604.
- ↑ Dz.U. z 2012 r. poz. 525.
- ↑ Straż Miejska – jednakowe radiowozy!
- ↑ Dz.U. z 2016 r. poz. 2022 § 32.
Media użyte na tej stronie
Autor: Andrzej Barabasz (Chepry), Licencja: CC BY-SA 3.0
Autobus policyjny Autosan A1010T.02R Lider DW (nr rej. HPE A271) z 2005 roku należący do policji w Zielonej Górze.
Polish ambulance Renault (red heart marking means, that it was bought from funds of annual charity public collection, Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy). , with "AMBULANS" in mirror writing ("SNALUBMA").
Autor: Stiopa, Licencja: CC BY-SA 4.0
Ambulans kategorii "S/P" Mercedes Benz Sprinter 319 w Gorzowie Wlkp.
Nadzór ruchu. Wóz MPK Poznań.
Autor: Roland zh, Licencja: CC BY-SA 3.0
10 Jahre SRZ Jubiläumsanlass (13. und 14. Mai 2011) von Schutz & Rettung, Oldtimertreffen von Feuerwehrfahrzeugen der umliegenden Stadtgemeinden auf dem Münsterhof respektive Fahrzeugumzug (Bahnhofstrasse) in Zürich (Szwajcaria)