Pola Raksa

Pola Raksa
Ilustracja
Pola Raksa (1972), fot. Zofia Nasierowska
Imię i nazwisko

Apolonia Raksa

Data i miejsce urodzenia

14 kwietnia 1941
Lida

Zawód

aktorka

Współmałżonek

Andrzej Kostenko
(1964–1970; rozwód)

Lata aktywności

1960–1999

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Srebrna Odznaka im. Janka Krasickiego
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”

Pola Raksa, właśc. Apolonia Raksa[1][2] (ur. 14 kwietnia 1941 w Lidzie) – polska aktorka filmowa, teatralna i telewizyjna.

Jedna z najwybitniejszych aktorek w historii polskiej kinematografii[3]. W latach 60. i 70. XX wieku uchodziła za symbol seksbomby polskiego kina[4][5]. Najbardziej znana z roli Marusi w serialu Czterej pancerni i pies (1966–1970)[6]. Wystąpiła też w filmach: Szatan z siódmej klasy (1960), Panienka z okienka (1964), Popioły (1965), Przygoda z piosenką (1968), Pogoń za Adamem (1970), Aria dla atlety (1979) i Uprowadzenie Agaty (1993)[7]. Za swój wkład w polską kulturę otrzymała Złoty Krzyż Zasługi (1974) i Odznakę „Zasłużony Działacz Kultury” (1979)[8]. W 2003 czytelnicy czasopisma „Super Express” nazwali ją najpiękniejszą ze wszystkich polskich blondynek[9].

Życiorys

Wczesne lata

Urodziła się w Lidzie, ówcześnie mieście powiatowym II Rzeczypospolitej będącym pod okupacją ZSRR (obecnie położonym na terenie Białorusi), w rodzinie katolickiej[10] jako córka Edwarda Raksy[11]. Po wojnie, rodzice pozostawiając za sobą rodzinny dom przenieśli się do Polski w nowych granicach i zamieszkali w Leśnicy[9] we Wrocławiu. Wkrótce rodzina przeprowadziła się do Jeleniej Góry, gdzie jej matka pracowała jako krawcowa, a ojciec zajmował się czapnictwem. Pola Raksa wraz z młodszą siostrą Jolantą uczęszczała do jeleniogórskiej Szkoły Podstawowej Nr 4 i I Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego[12]. Naukę kontynuowała we wrocławskim I Liceum Ogólnokształcącym[13]. Po ukończeniu liceum, rozpoczęła studia na Wydziale Polonistyki na Uniwersytecie Wrocławskim[14][15].

Kariera

Była studentką polonistyki, gdy pod koniec lat 50. została odkryta w barze mlecznym przez fotoreportera, który namówił ją na sesję zdjęciową[5]. Tak trafiła na okładkę tygodnika dla młodzieży „Dookoła Świata[5]. Uroda dziewczyny zwróciła uwagę Marii Kaniewskiej, reżyserki kompletującej obsadę do reżyserowanego przez siebie filmu Szatan z siódmej klasy (1960), który stał się filmowym debiutem Poli Raksy.

W 1960 dostała dość dużą rolę w filmie Rzeczywistość. W rezultacie przerwała studia polonistyczne i rozpoczęła naukę na Wydziale Aktorskim PWSFTviT w Łodzi. Ukończyła szkołę w 1964 i do 1968 była aktorką łódzkiego Teatru Powszechnego (zadebiutowała 6 marca 1964). W 1968 przeniosła się do warszawskiego Teatru Współczesnego, gdzie występowała do 1986.

Do końca lat 80. pojawiała się też na scenie Teatru TV. Po latach przerwy zagrała w 1993 w filmie Uprowadzenie Agaty, i – jak dotychczas – była to jej ostatnia rola filmowa. Z kolei jej ostatnim występem teatralnym był udział w 1997 w spektaklu Listy naszych czytelników Zbigniewa Herberta w reżyserii Zdzisława Wardejna wystawianym w Teatrze Dramatycznym w Warszawie.

Z kina wycofała się w 1993 i konsekwentnie nie udzielała wywiadów[14].

Pola Raksa zajmuje się różnymi formami plastyki (w tym również strojami). Jej dziełem były kostiumy w recitalu Ewy Błaszczyk w Teatrze Studio w Warszawie (1999)[14]. Od początku 1998 przez kilka kolejnych lat prowadziła w „Rzeczpospolitej” rubrykę o modzie.

Życie prywatne

W latach 1964–1970 była żoną Andrzeja Kostenki, reżysera, scenarzysty i operatora filmowego, z którym ma syna Marcina (ur. 1967)[16].

Filmografia

Filmreel-icon.svg Filmy fabularne
RokTytułReżyserRola
1960Szatan z siódmej klasyMaria KaniewskaWanda Gąsowska
1960RzeczywistośćAntoni BohdziewiczMarysia
1962Klub kawalerówJerzy ZarzyckiMarynia
1963Ich dzień powszedniAleksander Ścibor-RylskiGrażyna
1963Rozwodów nie będzieJerzy Stefan StawińskiKrysia
1964Rękopis znaleziony w SaragossieWojciech Jerzy HasInezilia
1964Panienka z okienkaMaria KaniewskaHedwiga
1964BeataAnna SokołowskaBeata
1965PopiołyAndrzej WajdaHelena de With
1965Błękitny pokójJanusz MajewskiIzabela
1966Bicz BożyMaria KaniewskaHania
1967ZosiaWładimir BogomołowZosia
1967Paryż – Warszawa bez wizyHieronim PrzybyłElżbieta
1968Przygoda z piosenkąStanisław BarejaMariola
1970Pogoń za AdamemJerzy ZarzyckiKama
1973Śnieżyca (Hószakadás)Ferenc Kósaspadochroniarka
1975Oszlopos SimeonKároly Esztergályossąsiadka Janosa Kissa
1978Dux Polonorum – Niemcza 1017 RokJanusz ChodnikiewiczOda Miśnieńska
1979Aria dla atletyFilip BajonCecylia
1980Nic nie stoi na przeszkodzieHubert DrapellaIrena
1982Elveszett illúziókGyula Gazdagdziewczyna
1985Fehér rumKároly Esztergályosdr Zsuzsanna Rév
1993Uprowadzenie AgatyMarek Piwowskimatka Agaty
Filmreel-icon.svg Seriale telewizyjne
1965Kapitan Sowa na tropieStanisław BarejaZuzanna (odc.4)
1966–1970Czterej pancerni i piesKonrad NałęckiMarusia
1986TulipanJanusz Dymekdziennikarka Kubicka (odc.6)

Odznaczenia i nagrody

Odniesienia w kulturze

Przypisy

  1. Pola Raksa. Listal. [dostęp 2019-07-12]. (ang.).
  2. Personalidade: Pola Raksa (Polônia). InterFilmes.com. [dostęp 2019-07-14]. (port.).
  3. Dawid Karpiuk (2018-12-25): W pogoni za Polą. „Newsweek”. [dostęp 2019-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-27)]. (pol.).
  4. Pola Raksa: Seksbomba odkryta w barze mlecznym. Wirtualna Polska. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)]. (pol.).
  5. a b c Za jej Poli Raksy twarz...” Gdzie zniknęła najpiękniejsza z aktorek?. Dziennik.pl. [dostęp 2016-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-13)]. (pol.).
  6. Dawid Myśliwiec (2018-12-02): Najlepsze polskie aktorki wszech czasów. Wielki ranking czytelników. film.org.pl. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)]. (pol.).
  7. Pola Raksa. Dzieje.pl. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)]. (pol.).
  8. Aleksandra Fedorczuk: Pola Raksa ma dzisiaj urodziny. Radio SuperNova, 2021-04-14. [dostęp 2022-02-04]. (pol.).
  9. a b Pola Raksa. ČSFD.cz. [dostęp 2019-07-14]. (cz.).
  10. Pola Raksa Pictures. FanPix.Net. [dostęp 2019-07-12]. (ang.).
  11. Anna Tabola (2004-06-04): Nie ma jak polska blondynka.... Ziemia Lidzka. [dostęp 2012-02-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-07-12)]. (pol.).
  12. Znani - I Liceum Ogólnokształcące im. Stefana Żeromskiego w ZSO nr 1 w Jeleniej Górze. nk.pl. [dostęp 2011-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)]. (pol.).
  13. Liceum Ogólnokształcące nr1 im. Danuty Siedzikówny INKI we Wrocławiu. Facebook. [dostęp 2019-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)]. (pol.).
  14. a b c Dominika Kaszuba (2011-04-15): Co się stało z Polą Raksą?. Onet.pl. [dostęp 2011-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-02-22)]. (pol.).
  15. Adrianna Elbe (2019-01-21): Gdzie mieszka Pola Raksa? Gwiazda mieszka w zaskakującym miejscu. lelum.pl. [dostęp 2019-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)]. (pol.).
  16. Marusia skończyła 70 lat. styl.pl. [dostęp 2013-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-05-21)]. (pol.).
  17. Odznaczenia dla wybitnych twórców i działaczy kultury. „Dziennik Polski”. Nr 175 (9456), s. 2, 26 lipca 1974. 
  18. Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 799. ISBN 83-223-2073-6.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Odznaka-zasluzony-dzialacz-kultury PL.png
Polish decoration Zasłużony Działacz Kultury (Meritorious Culture Activist)
POL Srebrna Odznaka im. Janka Krasickiego BAR.png
Baretka Srebrnej Odznaki im. Janka Krasickiego
Filmreel-icon.svg
Autor: , Licencja: LGPL
Combination of clapperboard and film reel icons for use in director film stub template.
Pola Raksa.JPG
Pola Raksa, aktorka.