Polheim

Polheim
Ilustracja
Fotografia przedstawiająca Polheim, wykonana w 1911 roku przez Olava Bjaalanda.
Terytorium Antarktyka
Położenieokolice bieguna południowego
Rodzajobóz
Położenie na mapie Antarktyki
Mapa konturowa Antarktyki, w centrum znajduje się punkt z opisem „Polheim”
Ziemia89°58′S 46°14′E/-89,966667 46,233333

Polheim (Dom na biegunie) – nazwa nadana przez Roalda Amundsena pierwszemu w historii obozowi na biegunie południowym. Został on założony 14 grudnia 1911 roku przez Amundsena i jego czterech towarzyszy w pierwszej zakończonej sukcesem wyprawie na biegun południowy[1].

Historia

14 grudnia około godziny 15:00 ekspedycja dowodzona przez Roalda Amundsena jako pierwsza w historii dotarła w okolice bieguna południowego. Towarzyszami Amundsena byli wówczas: Olav Bjaaland, Helmer Hanssen, Oscar Wisting i Sverre Hassel. Po przybyciu na miejsce polarnicy zatknęli w lodzie norweską flagę i nazwali Płaskowyż Polarny mianem „Płaskowyżu Króla Haakona VII”[1]. Następnie rozpoczęli prowadzenie precyzyjnych pomiarów w celu ustalenia dokładnej lokalizacji bieguna południowego. Chcieli bowiem uniknąć sytuacji, która miała miejsce kilka lat wcześniej, gdy Amerykanie Frederick Albert Cook i Robert Edwin Peary niemalże równocześnie ogłosili się pierwszymi zdobywcami bieguna północnego i toczyli wielomiesięczne spory o uznanie ich osiągnięć przez opinię publiczną[2].

Przy pomocy sekstantu badaczom udało się ustalić przybliżoną pozycję bieguna południowego. W miejscu tym rozbili oni niewielki namiot na planie okręgu, mający być dla zmierzającego w kierunku bieguna Roberta Scotta dodatkowym sygnałem, że ekspedycja norweska pojawiła się tam przed nim. Namiot otrzymał nazwę Polheim[1]. W jego wnętrzu Amundsen pozostawił sprzęt oraz listy do Scotta i króla Haakona VII. W pierwszym z nich prosił brytyjskiego badacza o przekazanie drugiego norweskiemu monarsze[1]. 17 grudnia zespół opuścił obóz[1].

17 stycznia, miesiąc po opuszczeniu okolic bieguna przez Amundsena, na miejsce przybyła brytyjska ekspedycja Scotta[3]. Ten zabrał ze sobą znalezione w namiocie listy, lecz zmarł w drodze powrotnej wraz ze swoimi towarzyszami[3].

Obecna lokalizacja

Namiot Polheim nie został dostrzeżony przez żadną inną ekspedycję, która osiągnęła biegun południowy po wyprawie Scotta[4]. Według współczesnych szacunków obliczenia Amundsena były niedokładne i Polheim zlokalizowano na równoleżniku 89°59’, czyli w odległości ok. 2 kilometrów od bieguna[5]. Od 1912 roku pozycja ta uległa dalszej zmianie z uwagi na ruchy dużych mas lodu w okolicy bieguna. Ponadto namiot został przysypany grubą warstwą świeżego śniegu[4]. Według badań z 2011 roku namiot znajduje się obecnie w miejscu o współrzędnych 89°58’S 46°14’E, ok. 17 metrów pod powierzchnią śniegu, w odległości od 1,8 do 2,5 kilometra od bieguna południowego[4].

Przypisy

  1. a b c d e Roald Amundsen: The South Pole (Illustrated), Tom 1. BookRix, 2014. ISBN 978-3-7309-9311-8.
  2. Bruce Henderson: Who Discovered the North Pole? (ang.). Smithsonian.com, kwiecień 2009. [dostęp 2016-05-01].
  3. a b Isobel E. Williams: Captain Scott's Invaluable Assistant: Edgar Evans. The History Press, 2011. ISBN 978-0-7524-7760-2.
  4. a b c Olav Orheim: The present location of the tent that Roald Amundsen left behind at the South Pole in December 1911 (ang.). Cambridge University Press, 21 stycznia 2011. [dostęp 2016-05-01].
  5. Roland Huntford: Race for the South Pole: The Expedition Diaries of Scott and Amundsen. Bloomsbury Publishing, 2010, s. 16. ISBN 978-1-4411-1077-0.

Media użyte na tej stronie

Antarctica relief location map.jpg
Autor: Alexrk2, Licencja: CC BY-SA 3.0
Physical Location map Antarctica, Azimuthal equidistant projection
Flag of the Antarctic Treaty.svg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 3.0
Flag of the Antarctic Treaty
U+25CF.svg
Black circle , U+25CF out of Unicode-Block Geometric Shapes (25A0–25FF)