Policja w Wielkiej Brytanii
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/Devon_%26_Cornwall_Police_WJ55LBU.jpg/220px-Devon_%26_Cornwall_Police_WJ55LBU.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Metropolitan_Police_cars.jpg/220px-Metropolitan_Police_cars.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Lancs_motorway_unit_wiki.jpg/220px-Lancs_motorway_unit_wiki.jpg)
Policja w Wielkiej Brytanii działa według zdecentralizowanego modelu, w ramach którego istnieje kilkadziesiąt niezależnych od siebie formacji policyjnych. Większość z nich stanowi tzw. policja terytorialna (territorial police force), mająca w swojej gestii całość zagadnień związanych ze ściganiem przestępczości i porządkiem publicznym na określonym geograficznie obszarze. Uzupełniająco działają tzw. policje specjalne (special police forces), operujące w całym kraju lub jego dużej części, lecz ograniczające się do ściśle określonych zagadnień.
Choć zarówno mundury funkcjonariuszy, jak i pojazdy policyjne są do siebie stosunkowo podobne w całej Wielkiej Brytanii, na każdym z nich można bez trudu znaleźć oznaczenia mówiące o tym, do której policji należy dana osoba czy radiowóz.
Policja terytorialna
Anglia i Walia
W Anglii i Walii ostatnia reforma systemu policji miała miejsce w 2012 roku. W ramach obecnie obowiązujących rozwiązań Anglia podzielona jest na 39 tzw. obszarów policyjnych (police areas), zaś Walia na cztery takie obszary. W każdym z nich działa odrębna policja terytorialna, na czele której stoi komendant główny (najczęściej Chief Constable). Cywilny nadzór na każdą z policji terytorialnych (z wyjątkiem City of London Police) sprawuje w imieniu mieszkańców danego obszaru komisarz ds. policji i przestępczości (Police and Crime Commissioner), wybierany bezpośrednio na czteroletnią kadencję. Rolę koordynacyjną pomiędzy poszczególnymi policjami a także rolę nadzorczą w imieniu rządu centralnego i monarchy, pełni Home Office (ministerstwo spraw wewnętrznych Wielkiej Brytanii). Wyspecjalizowanym organem nadzorczym działającym przy ministerstwie jest Her Majesty’s Inspectorate of Constabulary (Inspektorat Policyjny Jej Wysokości), prowadzący na bieżąco audyty i inne formy oceny dotyczące efektywności wykonywania zadań, przypadków nadużycia uprawnień itd.
Niekiedy decyzją ministerstwa lub na mocy porozumień między poszczególnymi policjami terytorialnymi tworzone są jednostki wspólne dla większej liczby formacji, zwykle o charakterze bardzo specjalistycznym. Dotyczy to m.in. takich dziedzin jak lotnictwo policyjne czy laboratoria kryminalistyczne.
Lista policji terytorialnych – Anglia
- Avon and Somerset Constabulary
- Bedfordshire Police
- Cambridgeshire Constabulary
- Cheshire Constabulary
- City of London Police
- Cleveland Police
- Cumbria Constabulary
- Derbyshire Constabulary
- Devon and Cornwall Police
- Dorset Police
- Durham Constabulary
- Essex Police
- Gloucestershire Constabulary
- Greater Manchester Police
- Hampshire Constabulary
- Hertfordshire Constabulary
- Humberside Police
- Kent Police
- Lancashire Constabulary
- Leicestershire Police
- Lincolnshire Police
- Merseyside Police
- Metropolitan Police Service
- Norfolk Constabulary
- Northamptonshire Police
- Northumbria Police
- North Yorkshire Police
- Nottinghamshire Police
- South Yorkshire Police
- Staffordshire Police
- Suffolk Constabulary
- Surrey Police
- Sussex Police
- Thames Valley Police
- Warwickshire Police
- West Mercia Police
- West Midlands Police
- West Yorkshire Police
- Wiltshire Police
Lista policji terytorialnych – Walia
- Dyfed-Powys Police (Heddlu Dyfed Powys)
- Gwent Police (Heddlu Gwent)
- North Wales Police (Heddlu Gogledd Cymru)
- South Wales Police (Heddlu De Cymru)
Szkocja
W Szkocji ogromna większość zagadnień związanych z policją i bezpieczeństwem publicznym została przekazana w ramach procesu tzw. dewolucji w gestię rządu autonomicznego w Edynburgu. W dniu 1 kwietnia 2013 w życie weszła zasadnicza reforma szkockiej policji, w ramach której osiem dotychczasowych szkockich policji terytorialnych oraz jedna policja specjalna zostały zunifikowane w jedną strukturę pod nazwą Police Scotland. Siedzibą komendy głównej nowej szkockiej policji jest Zamek Tulliallan w miasteczku Kincardine-on-Forth w hrabstwie Fife.
Irlandia Północna
W Irlandii Północnej, ze względu na zaszłości historyczne i duży poziom zagrożenia terroryzmem oraz niepokojami społecznymi, zawsze działała jedna formacja policyjna, obejmująca cały ten obszar. Od roku 2001 jest nią Police Service of Northern Ireland (PSNI). Ze względu na specyfikę obsługiwanego obszaru, PSNI wyróżnia się wśród brytyjskich policji szerokim stosowaniem ciężkich środków bojowych, takich jak pojazdy opancerzone.
Swoje odrębne policje terytorialne posiadają również brytyjskie terytoria zależne.
Policje specjalne
Policje specjalne wypełniają zadania, które ze względu na swoją specyfikę przekraczają możliwości policji terytorialnych. Tylko jedna z nich podlega ministerstwu spraw wewnętrznych, pozostałe są częścią innych resortów:
- National Crime Agency (NCA) jest w swej idei zbliżona do polskiego Centralnego Biura Śledczego i zajmuje się zwalczaniem najpoważniejszej przestępczości: struktur mafijnych, przestępczości transgranicznej, wytwarzania i dystrybucji pornografii dziecięcej, a także przestępstw gospodarczych na dużą skalę. Podlega ministrowi spraw wewnętrznych.
- Civil Nuclear Constabulary (CNC) zajmuje się ochroną brytyjskich elektrowni atomowych, konwojowaniem transportów materiałów radioaktywnych oraz przestępczością z tym związaną, w szczególności przypadkami kradzieży lub nielegalnego posiadania materiałów radioaktywnych. Podlega ministrowi właściwemu do spraw energetyki.
- British Transport Police (BTP) jest brytyjską odpowiedniczką polskiej Straży Ochrony Kolei. Zapewnia ochronę i inne działania policyjne na terenie infrastruktury i pojazdów kolejowych, zaś środki na jej utrzymanie pochodzą od spółek kolejowych. Przewoźnicy i zarządcy infrastruktury mają prawo zrezygnować ze współpracy z BTP, przy czym w takim przypadku obowiązki te i przeznaczone na nie środki finansowe przejmuje policja terytorialna właściwa dla danego obszaru. Podlega ministrowi transportu.
- Ministry of Defence Police (MDP) jest cywilną formacją policyjną podległą ministerstwu obrony, nie należy mylić jej ze strukturami żandarmerii. MDP zajmuje się ochroną obiektów należących do resortu obrony, w szczególności miejsc, gdzie przechowywana jest broń atomowa lub materiały radioaktywne. Prowadzi także śledztwa dotyczące przestępstw przeciw szeroko rozumianej obronności, gdzie podejrzanymi są osoby cywilne. W brytyjskim systemie żandarmeria ogranicza swoją jurysdykcję wyłącznie do żołnierzy służby czynnej.
Ponadto istnieją mniejsze formacje o wąskiej specjalizacji i niewielkim obszarze działania, np. jednostki policji parkowej czy portowej.
Bibliografia
- Police Act 1996 (ang.). legislation.gov.uk. [dostęp 2013-10-12].
- Police (Scotland) Act 1967 (ang.). legislation.gov.uk. [dostęp 2013-10-12].
- Police (Northern Ireland) Act 2000 (ang.). legislation.gov.uk. [dostęp 2013-10-12].
Media użyte na tej stronie
Autor: Graham Richardson from Plymouth, England, Licencja: CC BY 2.0
15 March 2010 Crownhill Plymouth
A police boat in Poole Harbour, Dorset, England.
Photographed by Adrian Pingstone in June 2006 and placed in the public domain.Autor: Kim Traynor, Licencja: CC BY-SA 3.0
Motorcycle police in Gorgie Road, Edinburgh
Autor: Weakheart Drop, Licencja: CC BY 2.0
Police, seen at the public sector pensions rally held at Derby, Derbyshire on 30 November 2011.
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Dani 7C3 (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0
London Metropolitan Police Vauxhall Zafira parked near Buckingham Palace
- Author:Dani_7C3
- Date:15 February 2006
Autor: Megasam4256, Licencja: CC BY-SA 3.0
Land Rover police vehicle, Morecambe. With "POLICE" in mirror writing ("ECILOP").
(c) Graham Horn, CC BY-SA 2.0
Awaiting some activity Two Police officers on horseback were just waiting around at the west end of the cathedral. Behind them a motorcycle paramedic was also sitting waiting. Nearby were two fire engines. There was "nothing happening" according to the lady Police officer. I did wonder what would have happened if someone had dialled 999 from here, with all three services within hailing distance who would have attended?