Polskie Koleje Państwowe

Polskie Koleje Państwowe S.A.
Logo
Ilustracja
Biurowiec West Station – siedziba PKP (2017)
Państwo Polska
SiedzibaWarszawa
AdresAl. Jerozolimskie 142A
02-305 Warszawa
Data założenia24 września 1926
Forma prawnaspółka akcyjna
PrezesKrzysztof Mamiński
Przewodniczący Rady NadzorczejAndrzej Kensbok
UdziałowcySkarb Państwa
Nr KRS0000019193
Zatrudnienieok. 2250 (2017)
Dane finansowe
Przychody699 900 000 zł (2014)
Wynik netto193 mln zł (2017)
Kapitał zakładowy10 150 715 600 zł
Położenie na mapie Warszawy
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „PKP S.A.”
Ziemia52°12′42,1″N 20°57′56,3″E/52,211694 20,965639
Strona internetowa

Polskie Koleje Państwowe S.A. (PKP S.A.) – jednoosobowa spółka Skarbu Państwa powstała w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Jedynym akcjonariuszem spółki jest Skarb Państwa, którego prawa z akcji wykonuje Minister Aktywów Państwowych. PKP S.A. pełni nadzór właścicielski nad spółkami Grupy PKP.

PKP S.A. są jednym z największych właścicieli nieruchomości w Polsce. W zasobach spółki znajduje się m.in. ok. 100 tys. ha gruntów oraz 57 tys. budynków i budowli. Jej majątek stanowią obiekty pełniące funkcje związane z transportem i obsługą podróżnych (dworce kolejowe) i nieruchomości stricte komercyjne.

PKP S.A. należy do Związku Pracodawców Kolejowych, Wspólnoty Kolei Europejskich oraz Zarządców Infrastruktury Kolejowej (Community of European Railway and Infrastructure Companies – CER) w Brukseli, Międzynarodowego Związku Kolei (International Union of Railways, Union internationale des chemins de fer – UIC) w Paryżu oraz Organizacji Współpracy Kolei (Организация сотрудничества железных дорог – ОСЖД) w Warszawie.

Siedziby

Siedziba spółki PKP Polskie Linie Kolejowe w Warszawie

Na potrzeby zarządu PKP wybudowano w latach 1928–1929 kompleks budynków przy ul. Targowej 74. Po II wojnie światowej siedzibę dzielono z obecnym Ministerstwem Infrastruktury przy ul. Chałubińskiego 4-6, również niekiedy personalnie. W latach 1951–1957 było to Ministerstwo Kolei. Po dokonanych przekształceniach restrukturyzacyjnych, zarząd przeniósł się w 2000 na ul. Szczęśliwicką 62, do budynku byłego internatu Technikum Kolejowego, niedaleko dworca PKP Warszawa Zachodnia. Od grudnia 2016 r. siedziba spółki mieści się w biurowcu West Station w al. Jerozolimskich 142A.

Zobacz też szereg istotnych informacji nt. wcześniejszych siedzib PKP.

Historia

Sieć PKP w 1952/53
Parowóz PKP z 1937 Pm36-1 zdobył złoty medal na targach w Paryżu
„Torpeda podhalańska” na dworcu kolejowym w Zakopanem
Najszybszy polski elektrowóz XX wieku EP09 z 1986 r.
Najpopularniejsza w Polsce uniwersalna lokomotywa elektryczna EU07
Najpopularniejsza polska lokomotywa towarowa ET22
Skład PKP Intercity z lokomotywą elektryczną Siemens Taurus EU44 Husarz
Orzeł Biały umieszczany na parowozach PKP do 1989 r. W Polsce używano parowozów najdłużej w Europie

Przez lata szczebel zarządzania PKP przeszedł kilkadziesiąt zmian organizacyjnych. Trzykrotnie kolejnictwem bezpośrednio zarządzał specjalnie powołany resort (kolei żelaznych lub kolei), przez lata szefem kolei był minister komunikacji. Trzykrotnie była powołana Dyrekcja Generalna PKP.

  • 1919–1924 – Ministerstwo Kolei Żelaznych bezpośrednio zarządzające kolejami[1]
  • 1924–1926 – Ministerstwo Kolei bezpośrednio zarządzające kolejami[2]
  • 1926–1939 – Ministerstwo Komunikacji
  • 1926 – powołanie przedsiębiorstwa PKP; funkcję jego zwierzchnika sprawował minister komunikacji (na podstawie przepisów Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa „Polskie Koleje Państwowe” Dz.U. rok 1926 nr 097, poz. 568)[3].
  • 1945–1948 – Ministerstwo Komunikacji bezpośrednio zarządzające PKP
  • 1948–1951 – działalność Dyrekcji Generalnej PKP w ramach Ministerstwa Komunikacji
  • 18 marca 1949 – nadanie statutu przedsiębiorstwu „Polskie Koleje Państwowe”[4]
  • 1951–1957 – Ministerstwo Kolei bezpośrednio zarządzające PKP
  • 1957–1978 – Ministerstwo Komunikacji bezpośrednio zarządzające PKP
  • 1978 – powołanie Dyrekcji Generalnej PKP w ramach Ministerstwa Komunikacji, w której funkcję dyrektora generalnego PKP sprawował minister komunikacji; funkcję jego zastępców (dyrektora generalnego PKP) pełniło trzech podsekretarzy stanu
  • 1987 – wyodrębnienie przedsiębiorstwa PKP z Ministerstwa Komunikacji
  • 1987–2000 – funkcjonowanie Dyrekcji Generalnej PKP

Do czasu wydzielenia spółek podział organizacyjny PKP był następujący:

  • Dyrekcja Infrastruktury Kolejowej, Warszawa
  • Dyrekcja Kolejowych Przewozów Towarowych Cargo, Katowice
  • Dyrekcja Przewozów Pasażerskich, Warszawa
  • Dyrekcja Elektroenergetyki Kolejowej, Warszawa
  • Dyrekcja Teleinformatyki Kolejowej, Warszawa
  • Centrum Szkolenia i Doskonalenia Kadr Kolejnictwa, Warszawa
  • Dyrekcja Zakupów i Sprzedaży Ferpol, Warszawa, ul. Grójecka 17; obecnie jej działalność nie jest kontynuowana
  • Dyrekcja Kolei Dojazdowych, Warszawa, ul. Chłopickiego 53; obecnie jej działalność nie jest kontynuowana
  • Zakład Szybkiej Kolei Miejskiej w Trójmieście, Gdynia
  • Komenda Straży Ochrony Kolei, Poznań

Reforma PKP od 2001 roku

Od 2001 trwa reforma PKP, której głównymi celami są restrukturyzacja i sprzedaż spółek kolejowych, uporządkowanie stanu prawnego i sprzedaż zbędnych nieruchomości oraz wydzielenie infrastruktury kolejowej, a następnie przekazanie jej Skarbowi Państwa. Proces ten miał być finansowany z kredytu, następnie spłacony z dochodów z prywatyzacji[5].

W tym czasie ukończono restrukturyzację organizacyjną polegająca na utworzeniu PKP S.A. i wydzieleniu spółek kolejowych, rozpoczęto porządkowanie spraw finansowych i majątkowych oraz kontynuowano redukcję zatrudnienia. Utworzono Fundusz Własności Pracowniczej oraz przekazano samorządom spółkę Przewozy Regionalne.

Jednym z elementów reformy było wyłączenie ze struktur PKP wszystkich kolei wąskotorowych przy utworzeniu możliwości przekazania ich jednostkom samorządu lokalnego. Mimo przejęcia niektórych linii przez gminy lub powiaty na wielu liniach doszło do całkowitego wstrzymania przewozów i w konsekwencji do ich postępującej dewastacji w następnych latach[6].

1 maja 2005 utworzony został PKP S.A. Oddział Dworce Kolejowe, którego zadaniem było utrzymanie odpowiednich standardów dla podróżnych oraz osób korzystających z dworców kolejowych[7].

W 2005 Najwyższa Izba Kontroli w przeprowadzonej kontroli negatywnie oceniła gospodarowanie majątkiem przez PKP, wskazując na liczne zaniedbania i utrzymywanie wielu zbędnych nieruchomości bez ich zagospodarowania czy zabezpieczenia, co doprowadziło je do ruiny. Do końca 2004 ponad 30% nieruchomości w posiadaniu PKP nie było zagospodarowanych[8].

Nieefektywność zarządzania koleją osiągnęła punkt kulminacyjny zimą 2010, kiedy niezdolność do uzgadniania spójnego rozkładu jazdy między spółkami kolejowymi spowodowała zamieszanie i chaos w całym kraju[9]. W konsekwencji stanowiska stracili wiceminister infrastruktury Juliusz Engelhardt[10] oraz prezes PKP Andrzej Wach[11], a spółka opublikowała w prasie przeprosiny[12]. Także wcześniej, w 2010, pasażerowie doświadczyli licznych problemów z powodu konfliktu spółek Przewozy Regionalne i PKP PLK[13].

W lipcu 2011 w wyniku kilkuletnich zaniedbań[14] w konserwacji systemów należących do Energetyki Kolejowej doszło do wielogodzinnej przerwy zasilania, co skutkowało wielogodzinnym paraliżem ruchu pociągów i chaotyczną ewakuacją Dworca Centralnego w Warszawie[15]. 12 sierpnia 2011 miał miejsce wypadek w Babach,a 3 marca 2012 doszło do katastrofy pod Szczekocinami.

W badaniach „Eurobarometr” Komisji Europejskiej, opublikowanych w 2012 roku, usługi kolejowe w Polsce zostały ocenione pozytywnie przez 29% Polaków (średnia unijna 46%), przy czym według ankietowanych polski rynek kolejowy jest niekonkurencyjny i źle zarządzany[16]. Podobne wnioski zawierał opublikowany w 2013 roku raport Instytutu Jagiellońskiego[17].

W 2019 r. PKP S.A. zaplanowało uruchomienie carsharingu przy dworcach[18].

Liczba pracowników PKP/Grupy PKP

  • 1919 – 118 tys.
  • 1920 – 171 tys.
  • 1921 – 175 tys.
  • 1922 – 177 tys.
  • 1923 – 179 tys.
  • 1924 – 176 tys.
  • 1925 – 169 tys.
  • 1926 – 164 tys.
  • 1928 – 214 tys.
  • 1933 – 176 tys.
  • 1938 – 189 tys.
  • 1939 – 215 tys.
  • 1945 – 300 tys.
  • 1946 – 342 tys.
  • 1948 – 345 tys.
  • 1953 – 231 tys.
  • 1958 – 331 tys.
  • 1962 – 345 tys.
  • 1963 – 352 tys.
  • 1965 – 351 tys.
  • 1968 – 353 tys.
  • 1970 – 360 tys.
  • 1972 – 358 tys.
  • 1990 – 340 tys.
  • 1992 – 278 tys.
  • 1998 – 212 tys.
  • 2001 – 152 tys.
  • 2003 – 143 tys.
  • 2006 – 125 tys.
  • 2009 – 102 tys.
  • 2010 – 90 tys.
  • 2011 – 87 tys.
  • 2012 – 84 tys.
  • 2013 – 81 tys.
  • 2014 – 79 tys.
  • 2015 – 70 tys.
  • 2016 – 70 tys.
  • 2017 – 69 tys
  • 2018 – 68 tys

Oddziały spółki

  • PKP S.A., Oddział Kolejowa Medycyna Pracy, Warszawa
  • 6 regionalnych Oddziałów Gospodarowania Nieruchomościami (Gdańsk, Katowice, Kraków, Poznań, Warszawa, Wrocław)[19]

Lista zarządzających PKP

Dyrektorzy generalni Dyrekcji Generalnej PKP

  • Aleksander Bader od ok. 1948 do 1951
  • Mieczysław Zajfryd od 1978 do 31 października 1981[20]
  • Janusz Kamiński od 31 października 1981 do 24 października 1987[20]
  • Janusz Głowacki od 1 stycznia 1988 do 30 czerwca 1990
  • Aleksander Janiszewski od 1 lipca 1990 do 15 stycznia 1996
  • Jan Janik od 15 stycznia 1996 do 30 lipca 1999
  • Krzysztof Celiński od 30 lipca 1999 do 31 grudnia 2000

Prezesi, dyrektorzy generalni PKP S.A.

Zarząd PKP S.A.[28]

  • Krzysztof Mamiński – prezes od 3 marca 2017
  • Andrzej Olszewski – członek zarządu od maja 2017
  • Krzysztof Golubiewski – członek zarządu od lipca 2018
  • Ireneusz Maślany – członek zarządu od sierpnia 2020
  • Rafał Zgorzelski – członek zarządu od 14 sierpnia 2020

Wyniki finansowe

źródła: [29][30][31][32][33][34][35][36][37]

Zobacz też

Przypisy

  1. niejednokrotnie używające nieformalnej nazwy PKP według lektury aktów prawnych opublikowanych na łamach „Dziennika Urzędowego” tegoż resortu, [1]
  2. j.w.
  3. Dz.U. z 1926 r. nr 97, poz. 568.
  4. M.P. z 1949 r. nr 19, poz. 282.
  5. Bogdan Szafrański: Źle się dzieje w Państwie Kolejowym. Wyborcza.biz, 2011.
  6. Odpowiedź na zapytanie w sprawie otoczenia opieką państwa zabytkowych kolejek wąskotorowych, mogących stanowić atrakcję turystyczną w wielu polskich miejscowościach, orka2.sejm.gov.pl [dostęp 2017-11-19].
  7. Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury – z upoważnienia ministra – na interpelację nr 21043. orka2.sejm.gov.pl, 2011-04-05. [dostęp 2016-06-19].
  8. Informacja o wynikach kontroli gospodarowania majątkiem przez PKP S.A. NIK, 2005.
  9. PKP przeprasza pasażerów za chaos. Wielkie ogłoszenia w gazetach. gazeta.pl, 2010.
  10. Minister Engelhardt odwołany za chaos na kolei. gazeta.pl, 2010.
  11. Dymisja prezesa PKP Andrzeja Wacha. gazeta.pl, 2010.
  12. Przeprosiny kosztowały 61 tys. zł. Polskie Radio, 2011.
  13. Plajta państwa na torach. Dziennik Gazeta Prawna, 2010.
  14. PKP po blackoucie. TVN, 2011.
  15. Skandal na Dworcu Centralnym; wykryto przyczynę awarii?. Wirtualna Polska, 2011.
  16. Eurobarometr: Polacy są niezadowoleni z usług kolejowych. Chcą otwarcia rynku. Forsal, 2012.
  17. Instytut Jagielloński: bez głębokiej restrukturyzacji po 2019 r. nastąpi fala bankructw spółek kolejowych. 2013.
  18. Witold Urbanowicz, PKP SA uruchomi carsharing przy dworcach, www.transport-publiczny.pl, 10 września 2019 [dostęp 2019-09-15].
  19. Struktura organizacyjna. Polskie Koleje Państwowe. [dostęp 2016-08-31].
  20. a b Sprawujący zarazem funkcję ministra komunikacji.
  21. Andrzej Wach odwołany – Andrzej Wach – Kadry.
  22. Nowak: Karnowski nowym prezesem PKP SA. onet.pl, 2012-04-05. [dostęp 2012-04-05].
  23. Jakub Karnowski rezygnuje z zarządzania Grupą PKP, pkpsa.pl [dostęp 2015-12-01].
  24. Wojciech Czuchnowski, Andrzej Poczobut. Ekspresowa kariera Kowalskiego. „Gazeta Wyborcza”, s. 7, 14 grudnia 2015. 
  25. Dymisja prezesa PKP przyjęta. Mirosław Pawłowski tymczasowym szefem, pkpsa.pl [dostęp 2016-03-03].
  26. a b Mirosław Pawłowski prezesem zarządu PKP S.A.. Kurier kolejowy, 2016-04-07. [dostęp 2016-04-07].
  27. Krzysztof Mamiński nowym prezesem PKP. rynek-kolejowy.pl, 2017-03-03. [dostęp 2017-03-03].
  28. O nas, pkp.pl [dostęp 2019-07-16].
  29. Grupa PKP – Raport roczny 2004. pkpsa.pl. s. 31–40. [dostęp 2014-12-22].
  30. Grupa PKP – Raport roczny 2005. pkpsa.pl. s. 26–33. [dostęp 2014-12-22].
  31. Grupa PKP – Raport roczny 2007. pkpsa.pl. s. 40–57. [dostęp 2014-12-22].
  32. Grupa PKP – Raport roczny 2009. pkpsa.pl. s. 19. [dostęp 22014-12-22].
  33. Grupa PKP – Raport roczny 2011. pkpsa.pl. s. 17–30. [dostęp 2014-12-22].
  34. Grupa PKP – Raport roczny 2013. pkpsa.pl. s. 63–80. [dostęp 2014-12-22].
  35. PKP SA zarobiły w zeszłym roku 219 mln zł. wyborcza.biz, 2015-06-04. [dostęp 2015-06-05].
  36. Grupa PKP – Raport roczny 2016. pkpsa.pl. s. 24. [dostęp 2018-01-31].
  37. Grupa PKP – Raport roczny 2017. pkpsa.pl. s. 65. [dostęp 2019-01-19].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Redirect arrow without text.svg
Redirect arrow, to be used in redirected articles in Wikipedias written from left to right. Without text.
West Station march 2017.jpg
Autor: Adrian Grycuk, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Biurowiec West Station w Al. Jerozolimskich 142A w Warszawie
Łódź Fabryczna - hol dworca (1).JPG
Autor: Travelarz, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Ten plik powstał przy wsparciu finansowym Stowarzyszenia Wikimedia Polska, w ramach realizacji Wikigrantu nr WG 2016-56. (Zgłoś swój projekt!).
Kraków - Kraków Główny.jpg
Autor: Fred Romero from Paris, France, Licencja: CC BY 2.0
Plac Jana Nowaka Jeziorańskiego Krakow railway station. Arch. Peter Rosenbaum 1844-47
Stacja Zielona Góra.jpg
Autor: Flyz1, Licencja: CC BY-SA 4.0
Dworzec kolejowy w Zielonej Górze
EP09-009 IMG 2913 filtered.jpg
Autor: Tomasz Górny (Nemo5576), Licencja: CC BY-SA 2.5
Lokomotywa pasażerska EP09 mogąca jeździć z prędkością 160 km/h (EP09-009) w malowaniu PKP Cargo na stacji w Zabrzu (ekspres "Skarbek", Warszawa Wschodnia-Gliwice).
Masovian Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Masovian Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 53.55N
  • S: 50.95 N
  • W: 19.15 E
  • E: 23.25 E
Industriegebiet.png
Autor: Sal73x, Licencja: CC BY-SA 3.0
Sign for industry
Jindřichův Hradec, parní lokomotiva JMHD, logo PKP.JPG
Autor: Jeśli zamierzać użyć tego zdjęcia poza projektami Wikimedia, będę wdzięczny za informację mailową. Więcej zdjęć możesz znaleźć w mojej galerii., Licencja: CC BY-SA 3.0
Logo of PKP - former operator of this steam locomotive, currently on JMHD - the gauge track in Jindřichův Hradec, South Bohemian Region, CZ
PKP Intercity Husarz.jpg
Autor: kaffeeeinstein, Licencja: CC BY-SA 2.0
A PKP Intercity EU-44 'Husarz' hauling a 'Berlin-Warsaw Express' train
Parovoz Pm36-1.jpg
Polski parowóz Pm36-1 (140 km/h) z 1937 r. Fotografia z hali:http://www.smartage.pl/wp-content/uploads/2015/01/231.jpg
Warszawa Centralna - budynek stacyjny, 2014-08-21 (Muri WK14).jpg
Autor: Muri, Licencja: CC BY-SA 4.0
To zdjęcie zostało wykonane podczas polskiej Wikiekspedycji kolejowej 2014 zorganizowanej przez
Stowarzyszenie Wikimedia Polska we współpracy z Fundacją Grupy PKP.
Wszystkie zdjęcia z wyprawy możesz zobaczyć w kategorii Wikiekspedycja kolejowa 2014.
Wrocław Dworzec Główny.jpg
Autor: Jednozgloskowiec, Licencja: CC BY-SA 3.0
Building of the main railway station in Wrocław (Breslau)
Dyrekcja PKP.jpg
Autor: Tadeusz Rudzki, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Gmach Dyrekcji PKP w Warszawie
ET-22 z lawetą.JPG
Autor: E=mc3, Licencja: CC BY-SA 4.0
Elektryczna lokomotywa towarowa ET22-556 wjeżdżająca na Most Gdański.
Luxtorpeda Fablok Zakopane 1936.jpg
"Torpeda podhalańska" (Luxtorpeda, prędkość maksymalna: 115 km/h) na dworcu kolejowym w Zakopanem w Polsce w 1936 r.
Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Warszawa outline with districts v4.svg
(c) Mfloryan at pl.wikipedia, CC BY 2.5
Mapa Warszawy - podkład lokalizacyjny