Pomnik Wdzięczności dla Armii Radzieckiej w Szczecinie
![]() Pomnik Wdzięcznosci dla Armii Radzieckiej (zdjęcie z 1978 r.) | |
Państwo | ![]() |
---|---|
Miejscowość | Szczecin |
Miejsce | Aleja Papieża Jana Pawła II (d. Aleja Jedności Narodowej) |
Typ pomnika | obelisk |
Projektant | Stanisław Rudzik Józef Starzyński |
Całkowita wysokość | ok. 17 m |
Data odsłonięcia | 26 kwietnia 1950 |
Data likwidacji | 18 listopada 2017 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
53°25′44,8000″N 14°33′07,8000″E/53,429111 14,552167 |
Pomnik Wdzięczności dla Armii Radzieckiej – obelisk stojący w latach 1950-2017 w centrum Szczecina (przy Placu Żołnierza Polskiego) gloryfikujący Armię Czerwoną i podkreślający jej decydujący udział w wyparciu wojsk niemieckich z Pomorza.
Projekt i wymowa
Pomnik miał formę wykonanego z żelbetu i obłożonego płytami z piaskowca obelisku (wysokości ok. 17 m), na którym umocowano nadnaturalnej wielkości rzeźby trzymających się za ręce robotnika i żołnierza. Obelisk do lipca 1992 zwieńczony był betonową, pięcioramienną gwiazdą. Boki obelisku zdobiły herby miast pomorskich (Elbląga, Gdańska, Gdyni, Kołobrzegu, Szczecina, Tolkmicka, Ustki) z datami ich zdobycia przez Armię Czerwoną z udziałem jednostek ludowego Wojska Polskiego.
Historia
Monument został odsłonięty 26 kwietnia 1950 (w piątą rocznicę wkroczenia wojsk radzieckich do Szczecina). Jego projektantem był Stanisław Rudzik, natomiast dekorację rzeźbiarską wykonał Józef Starzyński. Był to pierwszy polski pomnik w Szczecinie.
Ponieważ górująca nad miastem gwiazda na szczycie pomnika była traktowana przez niektóre siły polityczne jako symbol radzieckiej dominacji została ona w lipcu 1992 roku, na wniosek radnych miasta usunięta i przeniesiona do Centrum Dialogu „Przełomy”.
Decyzją Rady Miasta Szczecin 15 listopada 2017 rozpoczęła się rozbiórka pomnika. Część zasadnicza pomnika została usunięta 18 listopada 2017. Płaskorzeźba miała być przeniesiona na Cmentarz Centralny w Szczecinie[1], co nie nastąpiło[2].
Pod pomnikiem okresowo pojawiały się kwiaty i znicze od osób prywatnych[3][4][5][6], co było także widoczne na zdjęciach w przekazach prasowych[7][8][9]. Kwiaty i znicze pojawiły się także na pustym miejscu tuż po rozebraniu pomnika[10].
Kontrowersje
Usytuowanie pomnika i fragment jego nazwy mówiący o wdzięczności budził wiele kontrowersji, co pewien czas pojawiały się propozycje jego demontażu bądź przebudowy. Postulowano m.in. przeniesienie pomnika na Cmentarz Centralny lub na nowy cmentarz przy ul. Bronowickiej, umieszczenie na szczycie obelisku piastowskiego orła[11], przekształcenie pomnika w Pomnik Przełomów, ustawienie gwiazdy (która kiedyś wieńczyła pomnik) u jego podstawy, co symbolizować by miało upadek idei komunizmu[12], remont pomnika, przywrócenie gwiazdy na szczyt i odtworzenie pierwotnego wyglądu[13].
Nazwa
W źródłach jest spotykana nazwa „Pomnik Wdzięczności dla Armii Czerwonej”, ale nazwa wskazująca Armię Radziecką jest dominująca.
Zobacz też
- Pomnik Pamięci Tych, Którzy Zdobywali Szczecin
- Pomnik „Poległym w Walkach o Wyzwolenie Dąbia”
- Pomniki w Szczecinie
Przypisy
- ↑ https://radioszczecin.pl/1,348018
- ↑ https://radioszczecin.pl/1,423098
- ↑ 26 kwietnia. Złożyli kwiaty pod Pomnikiem Wdzięczności [zdjęcia, wideo] - gs24.pl, www.gs24.pl [dostęp 2017-12-31] (pol.).
- ↑ W hołdzie Wyzwolicielom Szczecina pod pomnikiem Wdzięczności [ ... - Region - Radio Szczecin, radioszczecin.pl [dostęp 2017-12-31] .
- ↑ Google Maps, goo.gl [dostęp 2017-12-31] .
- ↑ Socjalizm Teraz - W dniu dzisiejszym złożyliśmy znicze pod... | Facebook, www.facebook.com [dostęp 2017-12-31] (fr.).
- ↑ Wyborcza.pl, szczecin.wyborcza.pl [dostęp 2017-12-31] .
- ↑ Wyborcza.pl, szczecin.wyborcza.pl [dostęp 2017-12-31] .
- ↑ Wdzięczność bardziej trwała niż uchwała. Pomnik Wdzięczności wciąż stoi - plus.gs24.pl, plus.gs24.pl [dostęp 2017-12-31] (pol.).
- ↑ Kwiaty i znicze w miejscu zdekomunizowanego pomnika, szczecin.wyborcza.pl [dostęp 2022-02-19] (pol.).
- ↑ Orzeł na Pomniku Wdzięczności Armii Radzieckiej? « sedina.pl, sedina.pl [dostęp 2017-02-23] (pol.).
- ↑ Wyborcza.pl, szczecin.wyborcza.pl [dostęp 2017-02-23] .
- ↑ Chcą ratować Pomnik Wdzięczności dla Armii Czerwonej [LIST] - Region - Radio Szczecin, radioszczecin.pl [dostęp 2017-11-26] .
Bibliografia
- Encyklopedia Szczecina, Tom II, Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 2000, ISBN 83-7241-089-5
- Szczegółowy opis pomnika na witrynie magistratu Szczecina [dostęp 2013-05-12]
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of West Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 54.65 N
- S: 52.58 N
- W: 13.95 E
- E: 17.10 E
Symbol pomnika do legendy mapy
Autor: Kapitel, Licencja: CC BY-SA 4.0
Centrum Dialogu Przełomy - Oddział Muzeum Narodowego w Szczecinie
Autor: Kapitel, Licencja: CC0
Rozbiórka Pomnika Wdzięczności dla Armii Radzieckiej w Szczecinie
Nieistniejący już Pomnik Wdzięczności dla Armii Radzieckiej w Szczecinie. Zdjęcie wykonano w 1978 r.
Autor: OpenStreetMap contributors, Licencja: ODbL
OpenStreetMap location map of Szczecin, Poland
- top = 53.545
- bottom = 53.320
- left = 14.429
- right = 14.814
Pomnik Wdzięczności dla Armii Radzieckiej w Szczecinie