Portal:Andrychów

 < Portale < Geografia < Europa < Polska < Małopolska < Andrychów

Portal miasta i gminy Andrychów

POL Andrychów COA.svg

Andrychów – gmina i miasto w zachodniej części województwa małopolskiego. Położony w Beskidzie Andrychowskim (wschodnia część Beskidu Małego) nad rzeką Wieprzówką. Ważny ośrodek gospodarczy, turystyczny i kulturalny.


Więcej informacji o gminie
Więcej informacji o mieście

"Nasz Jędrzychów, chociaż lichy, przyodziewa świat w drelichy" - XVIII wieczne przysłowie andrychowskie.

Powitanie   edytuj

Serdecznie zapraszamy do zapoznania się z hasłami związanymi z Ziemią Andrychowską.

Jeśli masz ochotę pomóc nam w rozwoju to sprawdź listę rzeczy do zrobienia - w tych dziedzinach Twoja pomoc jest nam szczególnie potrzebna.

Obecnie mamy ponad 70 artykułów związanych z Ziemią Andrychowską!
(stan na 7 maja 2011 r.)


Podział terytorialny   edytuj

Miasto Andrychów oraz sołectwa: Brzezinka, Inwałd, Roczyny, Rzyki, Sułkowice, Targanice, Zagórnik.

Beskid Andrychowski   edytuj

Beskid Andrychowski – wschodnia część Beskidu Małego, między Sołą a Skawą, przez najstarszych bielszczan nazywana czasem Górami Zasolskimi.

Pasma górskie

Pasmo Łamanej Skały można podzielić na dwa pasma:

  • niższe – rozpoczyna od Pańskiej Góry poprzez Wapienicę, Kobylą Głowę, Łysą Górę i Iłowiec. Biegnie z zachodu na wschód, równolegle do pasm Beskidów. Średnia wysokość tego pasma wynosi 600 m n.p.m.
  • wyższe – rozpoczyna się z zachodu od Bukowskiego Gronia i Żaru poprzez Potrójną, Łamaną Skałę, Leskowiec, Jaworzynę, kończące się na wschodzie Gancarzem. Średnia wysokość pasma wynosi 800 – 900 m n.p.m.

Pochodzenie nazwy

  • Beskid Andrychowski – nazwa pochodząca od jednego z ważniejszych miast tego regionu: Andrychowa.
  • Góry Zasolskie – dla bielszczan ten rejon znajduje się za rzeką Sołą
Więcej informacji o Beskidzie Andrychowskim

Gospodarka   edytuj

Wybrane inwestycje realizowane w gminie Andrychów w latach 2007-2008

Wybrane inwestycje współfinansowane przez gminę:

  • Inwestycje w infrastrukturę drogową - wartość inwestycji: ponad 13 mln 700 tys.
  • Estetyzacja gminy - wartość inwestycji: ponad 288 tys.
  • Inwestycje edukacyjno-sportowe - wartość inwestycji: ponad 2 mln 650 tys.
  • Przebudowa basenu - wartość inwestycji 22 mln

Wybrane inwestycje prywatne:

  • Centrum Konferencyjno-Wypoczynkowego "Kocierz" (obecnie m.in. karczma, sala konferencyjna, sale szkoleniowe, hotel, centrum SPA, kryty basen, korty tenisowe, wypożyczalnia sprzętu turystycznego i narciarskiego).
  • Całoroczny Ośrodek Wypoczynkowy "Czarny Groń" (m.in. park linowy, hotel, restauracja).
  • Park Hotel Łysoń
  • Park Miniatur "Świat Marzeń" w Inwałdzie.
  • Park Dinozaurów w Inwałdzie.
  • MiniZoo "Kucyk"
  • Szkółka jeździecka Stajni "Hucuł".
  • Hala fabryczna firmy SHE.
  • Uruchomienie wielkopowierzchniowego sklepu Kaufland.
  • Przebudowa supermarketu Savia.
  • Montażownia fabryki mebli "Black Red White".
Więcej informacji o gospodarce miasta

Przemysł   edytuj

Przemysł w gminie skupia się głównie w Andrychowie będącym jednym z ważniejszych ośrodków przemysłowych w województwie małopolskim. Andrychów jest również jednym z głównych ośrodków w Bielskim Okręgu Przemysłowym. Na terenie Andrychowa znajdują się fabryki:

  • Andrychowskie Zakłady Przemysłu Bawełnianego Andropol S.A. działające w przemyśle tekstylnym i włókienniczym
  • Wytwórnia Silników Wysokoprężnych Andoria S.A. - produkcja silników
  • Andrychowska Fabryka Maszyn S.A. - przemysł maszynowy (tokarki i wyspecjalizowane obrabiarki)

Do dużych firm prywatnych działających na terenie miasta należą:

  • Lemarpol sp. z o.o.
  • Wosana S.A. (producent soków i napojów)
  • Ogniochron Sp. z o.o. (sprzęt pożarniczy).

Kultura   edytuj

Andrychów jest ośrodkiem, w którym odbywa się wiele różnorodnych wydarzeń kulturalnych. Blisko 15-letnia działalność Klubu pod Basztą prowadzonego przez Jurka Górkę spowodowała, że miasto zaczęto określać "jazzową stolicą Podbeskidzia".
Działają tutaj liczne zespoły muzyczne, taneczne oraz teatralne.

Muzea i galerie w Andrychowie

  • Muzeum Historyczno-Etnograficzne w Andrychowie.
  • Izba Regionalna Towarzystwa Miłośników Andrychowa wraz z galerią Pasja.
  • prywatna izba regionalna Marii Magierowej w Brzezince.
  • Galeria Sztuki Współczesnej w Andrychowie.
  • Galeria prac Grupy Twórców "MY" (stała ekspozycja w Banku Spółdzielczym).
Więcej informacji o muzeach w mieście

Atrakcje turystyczne   edytuj

Andrychów zaczął rozwijać się jako miejscowość letniskowa w międzywojennej Polsce. Z tego okresu pochodzą duże inwestycje m.in. basen pływacki i stadion sportowy. Dziś miasto rozwija się jako ośrodek agroturystyczny i baza wypadowa w Beskid Andrychowski.

  • Beskid Mały ze szczytami Leskowcem i Groniem Jana Pawła II,
  • barokowy kościół pw. św. Macieja (1721) wraz z parkiem,
  • klasycystyczny parterowy pałac Bobrowskich,
  • Izba Regionalna,
  • Samolot myśliwski Lim-2
  • Oryginalne domy podcieniowe, figury i kapliczki przydrożne,
  • Skałki Andrychowskie,
  • kirkut,
  • rezerwat leśny Madohora,
  • tereny narciarskie z wyciągami: w Rzykach-Praciakach "Polana Pracica", "Na Leskowcu", "Na Kocierzu".
  • Basen kąpielowy.
Więcej informacji o atrakcjach turystycznych miasta

Zaproszenie do współpracy   edytuj

POL Andrychów COA.svg

Jeśli chcesz pomóc w rozwoju portalu przejdź na stronę Wikiprojektu:Andrychów lub skontaktuj się z Witoldem.

Ciekawe zdjęcie   edytuj

Drewniany dom podcieniowy w Andrychowie. Jeden z ostatnich, zachowanych z tradycyjnej zabudowy miasta.

Czy wiesz, że...   edytuj

  • ... biomonitoring wód w Andrychowie zapewniają małże słodkowodne?
  • ... Andrychów był rozważany jako jedna z lokalizacji Twierdzy Przemyśl?
  • ... w Andrychowie istnieje specjalna strefa ekonomiczna?
  • ... przez 119 lat obok siebie istniało miasto Andrychów oraz wieś Andrychów?
  • ... XVIII-wieczni chłopi andrychowscy prowadzili swoje interesy w Stambule, Aleksandrii, Wenecji, Marsylii, Barcelonie, Lubece, Hamburgu, Gdańsku, Moskwie?


Ciekawy artykuł   edytuj

Schronisko Leskowiec

Schronisko PTTK Leskowiecschronisko turystyczne położone w Beskidzie Andrychowskim (wschodniej części Beskidu Małego), pod szczytem Gronia Jana Pawła II (dawniej Jaworzyny – 890 m n.p.m.). Nieprecyzyjnie określane jest jako schronisko na Leskowcu, gdyż góra ta położona jest w pobliżu.

Więcej o Schronisku Leskowiec

Historia   edytuj

Synagoga w Andrychowie

Andrychów został założony na przełomie XIII/XIV w. prawdopodobnie przez wychodźców w Moraw. Osada miała pierwotnie nosić nazwę Indrzychowa. W 1345 r. wieś miała 27 km² powierzchni i liczyła 105 mieszkańców i znajdowała się w Księstwie Zatorskim.

Na początku XVIII wiek wieku Stanisław Franciszek, aby wesprzeć zniszczoną wioskę osiedlił w niej rzemieślników, m.in. tkaczy z Belgii, Śląska i Saksonii. Od tego momentu andrychowskie tkactwo zaczęło się gwałtownie rozwijać (tkactwo w Andrychowie rozwijało się już od XVI wieku).

W roku 1772 miasto znalazło się w zaborze austriackim. Pierwszą szkołę założono dopiero w 1791 roku. Początkowo nie miała ona własnego budynku, a nauka odbywała się w wynajmowanych izbach.

W 1823 roku Andrychów otrzymał przywilej potwierdzający prawa miejskie w nowych warunkach politycznych.

Na koniec XVIII wieku przypadł rozkwit kolegacji chłopskich. Niepiśmienni często chłopi prowadzili interesy w Stambule, Aleksandrii, Wenecji, Marsylii, Barcelonie, Lubece, Hamburgu, Gdańsku, Moskwie.

Więcej informacji o historii miasta

Osoby związane z Andrychowem   edytuj

Jan Peszek
Małgorzata Glinka-Mogentale


  • Stanisław Ankwicz
  • Antoni Beill (1847–1894) – architekt
  • Cezariusz Chrapkiewicz – aktor
  • prof. Ryszard Demel – malarz i witrażysta, autor biografii Sergiusza Piaseckiego
  • prof. Franciszek Dziedzic (1902–1981) – profesor ekonomiki i rolnictwa
  • prof. dr Artur Feliks (s. Teodora) – bakteriolog i serolog
  • Ignacy Fijałkowski (1783–1855) – lekarz, autor wielu publikacji medycznych
  • Ewa Fryś-Pietraszkowa – etnolog
  • Małgorzata Glinka-Mogentale
  • inż. Artur Grünspan – wynalazca z zakresu przemysłu naftowego
  • prof. Józef Kocemba – profesor medycyny
  • dr Leopold Kischner – bakteriolog
  • Adam Kokoszka – obrońca Empoli FC i Reprezentant Polski w Piłce Nożnej
  • Gerard Linder
  • Tomasz Moskała – napastnik Cracovii Kraków
  • Mariusz Magiera – obrońca Górnika Zabrze
  • Krzysztof Najbor – aktor
  • Kuba Niziński – dziennikarz radiowy i telewizyjny (Polskie Radio, TVP Sport)
  • Stanisław Nowak (1859–1936) – trzykrotny senator RP
  • Jan Peszek – aktor
  • Jan Pietraszek (1828–1880) – konstruktor
  • prof. Lech Poloński – profesor medycyny
  • o. Józef Prus (1900–1962) – karmelita, przełożony prowincji zakonnej, założyciel i dyrektor Niższego Seminarium w Wadowicach
  • Jarosław Kłaput – polski grafik, malarz, projektant, wystawiennik; ukończył wydział malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
  • prof. Stanisław Pietrzyk – wykładowca na uniwersytecie w Lille
  • Karol Adam Romer – szef protokołu dyplomatycznego w rządzie II Rzeczypospolitej
  • Adam Romer – dziennikarz, bliski współpracownik premiera Władysława Sikorskiego
  • Stanisław Ryłko – kardynał, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Świeckich
  • dr Janusz Smaza – ekspert w dziedzinie rzeźby kamiennej i elementów architektonicznych
  • Mariusz Sordyl – trener AZS Olsztyn
  • Tadeusz Szlagor – trener Reprezentacji Polski w Siatkówce Mężczyzn w latach 1966–1972
  • Franciszek Czerny-Szwarzenberg – XVII-wieczny właściciel dóbr andrychowskich, odznaczony Orderem Orła Białego, zasłużony dla rozwoju rzemiosła w Andrychowie
  • Bogusław Weil – aktor
  • Stanisław Witkowski (1866–1950) – filolog klasyczny, badacz i znawca papirusów
  • Rafał Żygiel – prezenter radiowy, prowadzi pasma w RMF Maxxx



Pozostałe portale w polskojęzycznej Wikipedii

Portal.svg

Media użyte na tej stronie

Dom podcieniowy w Andrychowie.jpg
Autor: WikipedystaWitold, Licencja: CC BY-SA 3.0
Drewniany dom podcieniowy w Andrychowie. Jeden z ostatnich, zachowanych z tradycyjnej zabudowy miasta.
POL Andrychów COA.svg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to WarX (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY-SA 2.5

Author

  • real name: Artur Jan Fijałkowski
  • pl.wiki: WarX
  • commons: WarX
  • mail: [1]
  • jabber: WarX@jabber.org
  • irc: [2]
Jan Peszek2.jpg
Autor: Sławek, Licencja: CC BY-SA 2.0
Jan Peszek
Małgorzata Glinka.jpg
Autor: Paweł Strykowski, Licencja: CC BY-SA 2.5
Małgorzata Glinka - siatkarka reprezentacji Polski
Andrychow Palace.jpg

Pałac w Andrychowie
Portal.svg
Autor: , Licencja: CC BY 2.5
Icon for Wikimedia project´s portals.
Andrychów synagoga.jpg
Synagoga w Andrychowie
Leskowiec.jpg
Autor: Gambitek, Licencja: CC BY-SA 4.0
Schronisko "Leskowiec"