Portal:Kalisz
< Portale < Geografia < Europa < Polska < Wielkopolskie < Kalisz
Portal Kalisz
Kalisz – jedno z najstarszych miast w Polsce, znajduje się na Wysoczyźnie Kaliskiej, nad Prosną, historyczna stolica Wielkopolski Wschodniej, stolica diecezji kaliskiej; drugi co do wielkości ośrodek województwa wielkopolskiego, powiat grodzki, siedziba powiatu ziemskiego. Od XV wieku do II rozbioru Polski stolica jednego z dwu, a potem (od roku 1768) jednego z trzech województw wielkopolskich, stolica departamentu w Księstwie Warszawskim, w Królestwie Kongresowym stolica województwa do 1837 roku, a następnie (w latach 1837-1845 i 1867-1918) stolica guberni Cesarstwa Rosyjskiego. W latach 1975-1998 stolica województwa kaliskiego.
Zespół miejski Kalisza jest jednym z dwóch najsilniej zurbanizowanych obszarów województwa wielkopolskiego.
Drugi w województwie ośrodek kulturalny (filharmonia, teatry, muzea, liczne galerie i festiwale). Dobrze rozwinięty rynek mediowy (liczne gazety lokalne, radio, telewizja).
Aktualności edytuj
- W auli Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej wystąpił po raz pierwszy w Kaliszu kabaret Neo-Nówka. Artyści oprócz znanych skeczy przedstawili również wątki lokalne m.in. wzajemną niechęć Kalisza i Ostrowa Wielkopolskiego. Na półtoragodzinny występ przyszło około 500 osób. (24 kwietnia 2010)
- Odbyła się ceremonia pogrzebowa Gabrieli Zych, prezes Stowarzyszenia Rodzina Katyńska w Kaliszu, która 10 kwietnia zginęła w katastrofie polskiego Tu-154 w Smoleńsku. Po uroczystej mszy w kościele św. Gotarda poprowadzonej przez biskupa diecezji kaliskiej Stanisława Napierałę kondukt żałobny przeszedł ulicą Częstochowską na cmentarz parafialny Zagorzynek gdzie pochowano zmarłą. W ceremonii brali udział m.in. wojewoda wielkopolski Piotr Florek i marszałek województwa wielkopolskiego Marek Woźniak. (19 kwietnia 2010)
- Rozstrzygnięto przetarg na pięć autobusów dla Kalisza, który wygrał Solaris. Firma z Bolechowa pod Poznaniem podała cenę prawie 4,3 mln złotych, o 300 tysięcy niższą niż konkurencyjna Scania. Miasto ogłosi kolejny przetarg, tym razem na użytkowanie Solarisów Urbino 12, które pojawią się na ulicach Kalisza latem. (16 kwietnia 2010)
- W Filharmonii Kaliskiej odbyła się inauguracja Roku Chopinowskiego. Z tej okazji zaproszono amerykańskiego pianistę Eugena Indjica, który wspólnie z kaliską orkiestrą wykonał I Koncert fortepianowy e-moll Fryderyka Chopina. (9 kwietnia 2010)
- Technikum nr 2 w Zespole Szkół Ekonomicznych w Kaliszu przyjęło imię gen. Mieczysława Smorawińskiego. Uroczystościom towarzyszyły: msza w kościele Miłosierdzia Bożego, sadzenie Dębu Pamięci poświęconego nowemu patronowi, apel poległych na skwerze Inwalidów Wojennych i odsłonięcie tablicy pamiątkowej przed szkołą. Obecne na uroczystościach wnuczka generała Ewa Bąkowska i prezes Stowarzyszenia Rodzina Katyńska w Kaliszu Gabriela Zych zginęły następnego dnia w katastrofie polskiego Tu-154 w Smoleńsku. (9 kwietnia 2010)
Historia edytuj
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Kalisz_Leopold_Weiss_Palace_1914.jpg/120px-Kalisz_Leopold_Weiss_Palace_1914.jpg)
Na Piwonicach istniał zespół osad i cmentarzysk świadczących o nieprzerwanym osadnictwie począwszy od neolitu przez epokę brązu, wczesną epokę żelaza, okres przedrzymski i okres wpływów rzymskich, aż po wczesne średniowiecze. Liczne odkrycia rzymskich importów (skarb z Zagórzyna i in.) wskazują na to, że okolice Kalisza były ośrodkiem na trasie szlaku bursztynowego. Powyższe fakty oraz podobieństwo średniowiecznej nazwy Kalisza do antycznej Kalisii, wzmiankowanej w 158 roku n.e. przez Klaudiusza Ptolemeusza, są powodem utożsamiania ich ze sobą co do lokalizacji przez historyków, począwszy od Jana Długosza, który nazwał Kalisz najstarszym miastem Polski (Calisia - Poloniae civitatum vetustissima). Na Zawodziu, w miejscu późniejszego grodu, istniała od VI wieku osada otwarta; podobna osada istniała od VII wieku na Ogrodach. Pierwszy gród na Zawodziu wzniesiono w latach około 850–860. W tym samym czasie na północ od grodu powstała osada otwarta na Starym Mieście.
W 1233 roku Henryk Brodaty spalił gród na Zawodziu i następnie założył nowy wraz z osadą przy ufundowanym wtedy być może kościele św. Mikołaja. Miasto osiągnęło wysoką pozycję w 2. połowie XIII w., kiedy stało się główną rezydencją Bolesława Pobożnego i stolicą wschodniej Wielkopolski. W tym czasie władca dokonał też lokacji w Kaliszu miasta – na nowym miejscu, nieopodal nowego grodu ustanowionego przez Henryka I Brodatego (na północ od zniszczonego, pierwotnego grodu). Nie jest jednak znana data tego wydarzenia. Rzekomy przywilej z 1264, nadający Kaliszowi prawo pobierania cła solnego, jest falsyfikatem z przełomu XIII i XIV w. Najstarsza autentyczna wzmianka o Kaliszu jako mieście pochodzi z 1268, choć wskutek pomyłki korektorskiej w "Kodeksie Dyplomatycznym Wielkopolski" została rozpowszechniona pod błędną datą 1260. Niektóre źródła sugerują istnienie w Kaliszu klasztoru franciszkanów już w 1257, jednak fakt ten nie przesądza jeszcze o ówczesnym miejskim statusie osady. Należy zatem przyjąć, że Kalisz otrzymał prawo miejskie przed 1268.
W dniach 7-22 sierpnia 1914, w czasie I wojny światowej, bezbronne miasto z niewyjaśnionych przyczyn zostało prawie całkowicie zniszczone ostrzałem artyleryjskim i poprzez podpalenia, które, jak się powszechnie uważa, zostały dokonane przez wojska niemieckie pod dowództwem majora Hermanna Preuskera. Jednakże według innych źródeł wojskami niemieckimi dowodził wówczas m.in. pułkownik Hoffman (Laddwehr-Infanterie-Regiment Nr 7). Spalono m.in. gmach ratusza i teatru. W gruzach legło 95 proc. zabudowy staromiejskiej, co spowodowało eksodus ludności i spadek liczby mieszkańców z 70 do 5 tysięcy. Na Wzgórzu Wiatracznym dokonano mordu na 80 cywilach (decymacja 800 zatrzymanych mężczyzn). Niemiecka komisja oceniła straty poniesione przez miasto na 25 mln rubli w złocie. Tragedię Kalisza Dąbrowska opisała wiernie w Nocach i dniach.
Gospodarka edytuj
Kalisz jest głównym ośrodkiem Kalisko-Ostrowskiego Okręgu Przemysłowego, ośrodkiem przemysłu lotniczego, w tym produkcji maszyn i silników lotniczych (Pratt & Whitney, WSK PZL-Kalisz). Duże tradycje, jeszcze z czasów kalisko-mazowieckiego okręgu przemysłowego ma przemysł włókienniczy (Runotex, Polo) i odzieżowy (Big Star) oraz produkcja koronek i firan (Wistil, Haft). Mocno rozwinięty jest przemysł spożywczy: Winiary (koncentraty spożywcze), Kaliszanka, Hellena, produkcja lodów (Augusto, dzisiejsze Kilargo). W mieście działa podstrefa Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej.
Transport edytuj
Kalisz stanowi ważny węzeł drogowy. W mieście krzyżują się drogi krajowe:
- 12 Łęknica – Leszno – Kalisz – Piotrków Trybunalski – Radom – Lublin – Dorohusk
- 25 Bobolice – Bydgoszcz – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Oleśnica
oraz drogi wojewódzkie:
1 stycznia 1903 uruchomiono 2-torowy odcinek Kolei Warszawsko-Kaliskiej o długości 111,5 km łączący Łódź Kaliską z Kaliszem. W latach 1965–1975 dokonano elektryfikacji tego odcinka. Obecnie stanowi on część linii kolejowej nr 14 Łódź Kaliska–Forst. Obecnie istnieją 3 czynne stacje i przystanki kolejowe: Kalisz, Kalisz Szczypiorno, Kalisz Winiary. W Kaliszu rozpoczynał się odcinek Kaliskiej Kolei Dojazdowej Kalisz Wąskotorowy–Turek (prześwit: 750 mm, linia: 1-torowa, zbudowana: 1914-1917, długość: 56,7 km). W lipcu 1991 został zamknięty dla ruchu pasażerskiego, a ruch towarowy odbywa się jedynie na 45,3 km odcinku Żelazków-Turek (ruch wznowiono w czerwcu 2002). Dawniej ruch towarowy odbywał się na 2,5 km linii Kalisz Winiary – Winiary Fabryka przechodzącej przez Las Winiarski do fabryki Winiary-Nestlé. Obecnie linia ta jest nieprzejezdna. Istnieją plany budowy linii szybkiej kolei łączącej Warszawę z Wrocławiem i Poznaniem, która miałaby przebiegać w pobliżu Kalisza (linia Y). Pierwszy etap budowy miał rozpocząć się w 2007 i połączyć stolicę Wrocław z Kaliszem. Kolejny etap szybkiej kolei miał połączyć Kalisz z Łodzią. Na zachód od miasta znalazłoby się także rozwidlenie linii w kierunku Poznania i Wrocławia. Według jednego z wariantów planu nowej linii dworzec szybkiej kolei znalazłby się w północnej części miasta i nosiła nazwę Kalisz Północ. W ten sposób podróż z tej stacji do Wrocławia trwałaby ok. 50 minut, a do Warszawy ok. 90 minut. Po 2011 roku plan budowy linii kolejowych dużych prędkości odłożono na bliżej nie określoną przyszłość.
Komunikację miejską w Kaliszu obsługują Kaliskie Linie Autobusowe. Obecnie w mieście i na obszarze zespołu miejskiego obsługują 25 linii, w tym linie podmiejskie do Gołuchowa, Nowych Skalmierzyc, Opatówka i Ostrowa Wielkopolskiego.
Przemysł edytuj
Kalisz jest trzecim co do wielkości po Poznaniu i Koninie ośrodkiem przemysłowym w województwie wielkopolskim. Miasto jest dużym ośrodkiem zwłaszcza przemysłu spożywczego i włókienniczego. Ulokowało się tutaj również wiele zagranicznych firm.
- Polifarb Kalisz
Przemysł elektrotechniczny i elektroniczny
- Aria
- Grundig
- Reco
- Teknia
- Zmer
Przemysł energetyczny
- Elektrociepłownia Kalisz-Piwonice
- Meyer Tool
- Pratt & Whitney
- WSK "PZL-Kalisz"
- Big Star
Przemysł paszowy
- Dossche
- PianoEurope
- Coca-Cola HBC Polska
- Fresh Food
- Fructon
- Hellena
- Kaliszanka
- Kilargo
- OSM Kalisz
- Paula
- Winiary-Nestlé
- Ziołopex
Czy wiesz... edytuj
... że Kalisz jest najprawdopodobniej najstarszym miastem w Polsce?
... że władze Kalisza zabiegają o przywrócenie mu statusu miasta wojewódzkiego poprzez utworzenie województwa środkowopolskiego?
... ile lat ma I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka w Kaliszu - najstarsza szkoła w Wielkopolsce?
... że w Kaliszu urodził się prezydent II Rzeczypospolitej, Stanisław Wojciechowski?
... co jest ciekawego w oświetleniu ulicy Wrocławskiej w Kaliszu?
Turystyka edytuj
Kalisz jest miastem bardzo atrakcyjnym turystycznie, z bogatym dziedzictwem kulturowo-historycznym, mimo iż wiele cennych zabytków zostało zniszczonych podczas burzenia Kalisza w 1914. Poniżej obiekty i miejsca godne odwiedzenia:
- sanktuarium św. Józefa
- katedra św. Mikołaja Biskupa
- kościół św. Wojciecha i św. Stanisława Biskupa
- kościół św. Stanisława Biskupa Męczennika
- kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny
- kościół św. Józefa i św. Piotra z Alkantary
- kościół św. Wojciecha
- cerkiew św. Apostołów Piotra i Pawła
- Ratusz Miejski
- Pałac Trybunalski
- Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego
- fragmenty murów obronnych
- Park Miejski
- aleja Wolności
- most Kamienny
- zespół cmentarzy na Rogatce:
- Rezerwat Archeologiczny Zawodzie
- rezerwat przyrody Torfowisko Lis
- Szczypiorno
Kalisz posiada również dobrze rozwiniętą bazę hotelarską:
- Hotel Arena (**)
- Hotel Bursztyn
- Hotel Calisia (***)
- Hotel E.T. (***)
- Hotel Europa (***)
- Hotel Flora (***)
- Hotel Roma
- Hotel Seven (***)
- Hotel U Bogdana
- Villa Stary Kalisz
Kultura edytuj
Kalisz stanowi drugi po Poznaniu ośrodek kulturalny w województwie wielkopolskim. Znajdują się tutaj m.in. Filharmonia Kaliska, Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego, Teatr Tańca Współczesnego, Centrum Kultury i Sztuki, Muzeum Okręgowe Ziemi Kaliskiej, Biuro Wystaw Artystycznych, wiele galerii, Rezerwat Archeologiczny Zawodzie oraz dwa kina (Centrum 3D, Cinema 3D).
W mieście co roku odbywa się wiele festiwali i imprez kulturalnych m.in. Kaliskie Spotkania Teatralne, Międzynarodowy Festiwal Pianistów Jazzowych, Ogólnopolski Festiwal Zespołów Muzyki Dawnej "Schola Cantorum", Międzynarodowy Festiwal "Chopin w barwach jesieni", Festiwal Muzyczny im. Pawła Bergera, Multi Art Festiwal.
W 1967 w Kaliszu nakręcono film fabularny Piękny był pogrzeb, ludzie płakali w reżyserii Zbigniewa Chmielewskiego.
Edukacja edytuj
Kalisz jest prężnie działającym i nadal rozwijającym się ośrodkiem oświatowym, drugim po Poznaniu w województwie. W mieście znajduje się wiele renomowanych szkół i uczelni, które zajmują wysokie miejsca w rankingach ogólnopolskich, m.in. I Liceum Ogólnokształcące im. Adama Asnyka, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa, Wydział Pedagogiczno-Artystyczny Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej.
Osoby związane z Kaliszem edytuj
- Leszek Aleksandrzak
- Adam Asnyk
- Wacław Bliziński
- Wojciech Bogusławski
- Juliusz Bursche
- Maria Dąbrowska
- Jan Dziedziczak
- Cyprian Godebski
- Gorzki
- Adam Hofman
- Arkadiusz Janiak
- Jerzy Jarnuszkiewicz
- Maria Konopnicka
- Augustyn Kordecki
- Władysław Kościelniak
- Jerzy Kryszak
- Tadeusz Kulisiewicz
- Maciej Kurzajewski
- Igor Michalski
- Bonawentura Niemojowski
- Wincenty Niemojowski
- Alfons Parczewski
- Ludwik Perzyna
- Franciszek Reinstein
- Adam Rogacki
- Stefan Szolc-Rogoziński
- Zdzisława Sośnicka
- Mieczysław Szcześniak
- Sylwester Szpilowski
- Bogusław Śliwa
- Marta Walczykiewicz
- Anna Werblińska
- Wanda Wiłkomirska
- Stanisław Wojciechowski
- Andrzej Wojtyła
- Marek Woźniak
- Jan "Ptaszyn" Wróblewski
- Iga Wyrwał
Handel edytuj
Kalisz jest miastem atrakcyjnym handlowo zwłaszcza dzięki położeniu na dawnym szlaku bursztynowym. W latach 2000-2009 przybyła duża ilość supermarketów i hipermarketów. W Kaliszu ulokowały się takie sieci jak:
Duże sklepy spożywcze
- Biedronka – 6 sklepów
- Dino – 3 sklepy
- Polomarket – 4 sklepy
- Społem – 23 sklepy
- Żabka – 7 sklepów
Supermarkety
- Aldi - 1 sklep
- Lidl – 3 sklepy
- Netto – 2 sklepy
- Piotr i Paweł – 1 sklep
- Tesco – 2 sklepy
Hipermarkety
Hipermarkety budowlane
Pozostałe
- Agata Meble
- Decathlon
- Jysk
- Komfort
- Makro Cash and Carry
- Media Markt
- Media Expert - 2 sklepy
Galerie handlowe
- Galeria Amber
- Galeria Calisia (planowana)
- Galeria Kalisz
- Galeria Kalisz 2
- Galeria Tęcza
Siostrzane projekty edytuj
![]() | ![]() | ![]() |
Kalisz w Commons | Kalisz w Wikicytatach | Kalisz w Wikipodróżach |
Pozostałe portale na polskojęzycznej Wikipedii
![]() |
|
|
Media użyte na tej stronie
Trasa Stanczukowskiego, wewnętrzna obwodnica Kalisza
Teatr im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu
Kalisz, Poland, Leopold Wiess Palace, destroyed by Germans in 1914
Leroy Merlin en Kalisz, Polonia
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Bast (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0
Baszta Dorotka w Kaliszu.
Autor:Bartek Wawraszko (Bast)Autor: Jakub Łuczak, Licencja: CC BY-SA 3.0
Kalisz, ul. Kościuszki 10 - budynek III LO im. Mikołaja Kopernika z lat 1900-1902 (zabytek nr 685/A)
Elektrociepłownia Kalisz-Piwonice w Kaliszu
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Bast (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0
Kalisz - fabryka Pieczywa Culierniczego "Kaliszanka".
Autor : Bartek Wawraszko (Bast)