Portal:Literatura

Wikiprojekt literatura  · Wikiprojekt Literaturoznawstwo  · Portal literatura

Literatura

Literatura to wszystkie "sensowne twory słowne" (Stefania Skwarczyńska[potrzebny przypis]), zatem dzieła artystyczne, literatura piękna, oraz teksty użytkowe, literatura stosowana - zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym. Dzieli się ją na trzy rodzaje literackie: epikę, lirykę i dramat.

Inne portale dotyczące literatury: William Szekspir, Komiks, Bibliologia, Fantastyka, Fantasy, Śródziemie.

Edytuj zawartość tej strony

Carl Spitzweg 021.jpg

Wybrany wyróżniony artykuł
Lolita 1955.JPG

Lolitaanglojęzyczna powieść Vladimira Nabokova, pisana w latach 19471953, opublikowana w 1955 roku w Paryżu. Utwór opowiada o mężczyźnie zafascynowanym niedojrzałymi dziewczynkami, które określa mianem „nimfetek” i o jego erotycznej obsesji na punkcie dwunastoletniej pasierbicy Dolores Haze (tytułowej Lolity). Temat pedofilii sprawił, że powieść przez wiele lat uchodziła za dzieło skandalizujące i pornograficzne, a autor miał problemy z jej opublikowaniem.

Lolita napisana jest bardzo kunsztownym, precyzyjnym stylem, zawiera liczne odniesienia do innych dzieł literackich (m.in. poezji Poego, prozy Joyce'a, Mériméego i Flauberta) oraz wiele gier językowych. Stanowi również portret społeczeństwa Stanów Zjednoczonych, panoramę życia obywateli tego kraju, zawiera także elementy powieści drogi i powieści kryminalnej. Nabokov uznawał ją za swoją ulubioną powieść, a krytycy zwracali uwagę na jej okrutny i farsowy humor oraz wyjątkowe piękno przedstawienia postaci kobiecej.

Powieść została dwukrotnie zekranizowana, a jej tytuł i zaczerpnięte z niej określenie „nimfetka” zaczęły funkcjonować w mowie potocznej. Na język polski Lolitę przetłumaczyli: Robert Stiller i Michał Kłobukowski.

Przeczytaj cały artykuł


Wybrana wyróżniona sylwetka

Jan Malalas lub Jan z Antiochii zwany Malalas (gr. Ιωάννου Μαλάλα lub Ιωάννου Αντιοχεως του επικλην Μαλάλα/Iōannou Antioheōs tou epiklēn Malala, łac. Ioannis Malalas - ur. ok. 491, zm. ok. 578) – kronikarz bizantyński.

Jan Malalas był zhellenizowanym Syryjczykiem z Antiochii, który za panowania cesarza Justyniana I przeniósł się do Konstantynopola. Malalas jest autorem Kroniki powszechnej (Chronographía) w 18 księgach, obejmującej dzieje całego ówczesnego świata od jego stworzenia po czasy współczesne autorowi. Kronika Malalasa stanowi typowy przykład historii popularnej przeznaczonej dla szerokiej publiczności. Naiwna i bezkrytyczna, nie odznacza się wysokim poziomem historycznym. Malalas rozbudował, wyczuwając oczekiwania publiczności, niektóre epizody, wprowadził szereg ciekawostek, opowiadań przerywających główny tok narracji. Nie ustrzegł się też błędów i nieporozumień. Kronika została napisana w potocznej, obrazowej koine greckiej. Ze względu na walory literackie była chętnie czytana również w wiekach następnych. Kronika Malalasa stała się od razu skończonym wzorem nowego gatunku literackiego dla pokoleń jego następców, aż po wiek XIII. Przełożona na łacinę, bułgarski, gruziński i cerkiewnosłowiański silnie oddziałała też na literaturę innych krajów.


Listy na medal Wikimedal.png

Lista pierwszych wydań dzieł Stanisława Lema drukiem zwartym - Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie literatury

Artykuły na medal Wikimedal.png

Stanisław Moskal (ur. 1935) - Giacomo CasanovaAntoni LangeVictor HugoWilliam SzekspirLeconte de LisleHenry Wadsworth LongfellowLiteratura szwedzkojęzycznaMelchior WańkowiczLolita - Arrakis (Diuna) - Rudyard Kipling - Bjørnstjerne Bjørnson

Dobre artykuły Artículo bueno.svg

Wergiliusz - Piotr Starkowiecki - Weronika Rosati - Ustrój polityczny Aten (Arystoteles) - Hobbit, czyli tam i z powrotem - Ferenc Molnár - John Ronald Reuel Tolkien - Galadriela - Rivendell - Przegląd dzieł Williama SzekspiraSonety Williama SzekspiraW poszukiwaniu straconego czasuBestia ludzka - Pieśń o zabiciu Andrzeja Tęczyńskiego - Nędznicy - Pateryk Kijowsko-Pieczerski - Dzwony Bazylei - Pasażerowie z dyliżansu - Rok dziewięćdziesiąty trzeci - Oryginał Laury - Lawon Barszczeuski - Hella (Mistrz i Małgorzata) - Zabójstwo przy Rue Morgue - Nortowie - Statek śmierci - Dziennik Anny Frank - Górski wieniec - Nautilus (fikcyjny okręt) - Space Science Fiction Magazine - Władysław Szlengel - Teodor Prodrom - Sully Prudhomme - Stosunki polsko-żydowskie w czasie drugiej wojny światowej (esej) - Stanisław Lem - Słońce też wschodzi - Sławamir Adamowicz - Sejm ptasi - Sąd polubowny (komedia Menandra) - Natalla Babina - Odludek albo mizantrop - Menander - Matteo Maria Boiardo - Markijan Szaszkewycz - Literatura bizantyńska za panowania dynastii heraklijskiej 610-717 - Literatura bizantyńska epoki Laskarysów i Paleologów (1204–1453) - Literatura bizantyńska epoki Komnenów i Angelosów (1081-1204) - Literatura bizantyńska epoki justyniańskiej 527-610 - Lawon Barszczeuski - Kakashi Hatake - Jan Malalas - Gustav Wied - Górski wieniec - Fabijan Szantyr - Ernest Hemingway - Chrétien de Troyes - Agatiasz Scholastyk

Rodzaje i gatunki literackie

Liryczne: aleksandrynanakreontykbergerettabukolika (sielanka)cichōkadumkaelegiaepigramatepitafiumepyllionfraszkafugazelhaikuhymnkaligramkasydalimerykodapieśńpsalmromancarubajjatshisielankasonettren

Epickie: anegdotaautobiografiabajkabaśńbiografiachansons de gesteeposhumoreskakronikalegendamakamamonogatarinowelaopowiadaniepaterykpowieśćpowieść auktorialnapowieść autobiograficznapowieść biograficznapowieść detektywistycznapowieść epistolarnapowieść fantastycznapowieść historycznapowieść kryminalnapowieść poetyckapowieść produkcyjnapowieść przygodowapowieść psychologicznapowieść społeczno-obyczajowapowieść tendencyjnasadżsirat

Dramatyczne: dramat antycznydramat niescenicznydramat satyrowydramat symbolicznydramat szekspirowskidramat romantycznydramat historycznydramat współczesnydramat modernistycznydramat właściwykomediaoficjumskecztragediatragifarsa

Mieszane: balladaballada romantycznadramat romantycznygawędasatyrapoemat dygresyjnypoemat heroikomicznypowieść poetyckasylwatraktat

Pograniczne: apologiabestiariuszdziennikemblematesejfelietonlatopispamiętnikreportaż

Literatura polska

średniowieczerenesansbarokoświecenieromantyzmpozytywizmMłoda Polskaokres międzywojennyII wojna światowaliteratura współczesna

Awangarda KrakowskaDruga AwangardaKwadrygaNowa FalaOrientacja Poetycka HybrydyPrzedmieścieSkamanderŻagaryści

Literatura obca

afrykańskaalbańskaangielskaamerykańskaarabskaaustriackaazerskabengalibiałoruskabrazylijskabułgarskachorwackachińskaczeskaduńskaestońskafińskafarerskafrancuskagreckagruzińskahebrajskahindihiszpańskairlandzkaislandzkajapońskakanadyjskakatalońskakoreańskalatynoamerykańskalitewskałotewskamacedońskamalajskameksykańskamongolskaniemieckojęzycznanorweskanowogreckaormiańskaperskaportugalskarosyjskarumuńskasanskryckaserbskasłowackasłoweńskaszwajcarskaszwedzkojęzycznatureckaukraińskawalijskawęgierskawłoskaantycznej Grecjiantycznego Rzymu

Historia literatury

Literatura antykuLiteratura średniowieczaLiteratura okresu odrodzeniaLiteratura XVI w.Literatura XVII w.Literatura XVIII w.Literatura XIX w.Literatura XX w.Literatura XXI w.
Literatura – przegląd chronologiczny

Prądy literackie

akmeizmautentyzmbanalizmbarokklasycyzmdadaizmdekadentyzmegzystencjalizmekspresjonizmfantastykafuturyzmgongoryzmgotycyzmhumanizmhagiografiaklasycyzmkwietyzmmarinizmnaturalizmneoklasycyzmosjanizmparnasizmPlejadypoezja lingwistycznapoezja metafizycznapoezja trubadurówpopulizmpostmodernizmpreromantyzmrealizmpowieść dworska - romantyzmrokokosentymentalizmsocrealizmsternizmsurrealizmsymbolizmteatr absurduturpizmultraizmweryzmyoungizm

Pojęcia

alegoryzmaluzja literackaantologiaapoftegmatbajronizmBeat GenerationbeletrystykabibliofilstwoBloomsdaybohater bajronicznybohater lirycznyczas fabularnyepilogexplicitfabułaformacjafrenetyzmgrupa literackaincipitineditainkunabułintertekstualnośćkatharsiskompozycja otwartakompozycja szopkowakonfabulacjakonflikt tragicznykonwencja literackanarracjanarratologiaprooemiumpuentarecenzjarealizm magicznyrodzaj literackistyl literackisylabizmteatr absurduteoria literaturyzasada trzech jedności

Przegląd zagadnień z zakresu literatury

Czasopisma literackie

Ukazujące się: AkcentArtPAPIERBorussiaCzas KulturyDialogEnigmaFA-artFenix AntologiaFo paHa!artKursywaLiteratura na ŚwiecieNowa Fantastyka - Nowe KsiążkiOdraOpcjePamiętnik LiterackiPomostyProtokół kulturalnyRed.Rita BaumStudiumTekstualiaTeksty DrugieToposWakatZeszyty PoetyckieZnak

Niewydawane: ArtyleriaBrulion - ChimeraFenixGazeta LiterackaKamenaKwadrygaKłosyKresyKurier Polski (1829-1831)LampaLiniaLiteratura (tygodnik)Literatura LudowaMaskiNowe WidnokręgiNowy Pamiętnik WarszawskiPonowaPograniczaPro Arte et StudioProsto z MostuPrzegląd Artystyczno-LiterackiPrzegląd PolskiSkamanderSycynaSztuka i NaródTwórczośćTygodnik IlustrowanyUndergruntWiadomości LiterackieWspółczesnośćZapisZdrójZebraZeszyty LiterackieZwrotnica

Zobacz też: Kategorię grupującą czasopisma literackie.

Wydarzenia literackie

Big Book Festival - Eisteddfod - Festiwal Bjørnsona - Festiwal Góry Literatury - Grojkon - Grudniowy Akademicki Przegląd Artystyczny - Festiwal Kultury Jidysz - Miasto Poezji - Międzynarodowy Festiwal Literacki im. Czesława Miłosza - Strużańskie wieczory poezji - BookExpo America - Międzynarodowe Targi Książki w Belgradzie - Targi Książki we Frankfurcie nad Menem - Targi Książki w Krakowie - Międzynarodowe Targi Książki w Tajpej - Międzynarodowe Targi Książki w Warszawie

Nagrody literackie

Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie literatury - Nagroda Pulitzera - Nagroda literacka im. Josepha Conrada-Korzeniowskiego - Nagroda Bursztynowego Motyla im. Arkadego Fiedlera - Gwarancje Kultury TVP Kultura - Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta - Miasto Poezji - Książka Historyczna Roku - Nagroda Literacka im. Juliana Tuwima - Paszport „Polityki” - Nagroda im. Janusza A. Zajdla - Nagroda Goethego - Women’s Prize for Fiction - The Man Booker Prize for Fiction - Nagroda Goncourtów - Prix Femina - Nagroda Stregi - Nagrody im. Edgara Allana Poe - Agatha Award - Nagroda Hugo - Nebula - Eurocon

Kategorie


  • Kategoria Literatura
Drzewo kategorii (CatGraph):
Literatura
Wikisource-logo.svg
Wikiquote-logo.svg
Literatura na WikiźródłachWikicytaty z literatury


Aktualności literackie



Wybrany cytat

Wybrana grafika

=

Biblioteka – pomnik ku pamięci spalonych książek,
Micha Ullman, Berlin 1995.

Chcesz pomóc? Noia 64 apps kword.png

Kategoria zalążków artykułów literackich zawiera bardzo wiele haseł. Pomóż nam poprawić ich jakość! Kliknij tutaj i wybierz artykuł, który chcesz poszerzyć. Dziękujemy!


Antique-books-woodward.jpg Wikiprojekty!


Jeśli masz jakieś pytanie wiążące się z literaturą, możesz je zadać na stronach dyskusji wikiprojektów: literackiego i literaturoznawczego. A może sam/sama dołączysz do ich uczestników i zechcesz wzbogacić zasoby Wikipedii, pisząc nowy artykuł o jakimś utworze literackim czy pisarzu, lub poszerzając już istniejący?

Do zrobienia Noia 64 apps kword.png

Twórcy: T. Coraghessan Boyle - Heinz G. Konsalik - Aleksander Prochanow - Oksana Rabski - James Branch Cabell - Érico Verissimo - Rebecca Moss - John Norman

Dzieła: Prognoza rozwoju biologii do roku 2040 - Opowieści z Avonlea - SiakuntalaSamotniaWyznania (Rousseau) - Menuet z pogrzebaczemMinna von BarnhelmBóg rzeczy małych - Bel Ami - Orlando: biografia - Z dala od zgiełku - W Górach Szaleństwa - Ślepe tory - Pachnący ogród - Zobaczyć Lankhmar i umrzeć

Pojęcia: masnawipoezja skaldycznaszkoła litewskaszkoła ukraińska

Do poszerzenia Noia 64 apps kword.png

Twórcy: Doris LessingKarl Adolph GjellerupKnut HamsunJulia HartwigMichel HouellebecqPer JersildNadżib MahfuzOlga TokarczukJan Chryzostom PasekJuliusz SłowackiStendhalMichaił SzołochowFederico García LorcaGuy de MaupassantKostis PalamasJózef Roth

Dzieła: Antoniusz i KleopatraBoska komediaCzekając na GodotaFaustFerdydurkeGargantua i PantagruelKról LearKubuś Fatalista i jego panLolitaSonety do LauryŚlubNa Zachodzie bez zmianNocny lotIdiotaOdysejaPani BovaryPieśń o Nibelungach

Pojęcia: dramat właściwyepos rycerskigawędaliteratura angielskaliteratura antycznej Grecjiliteratura chińskamiraklnowelapostać literackapowieśćtrawestacjaweryzm

Ostatnio dodane

Niektóre niedawno dodane artykuły związane z literaturą:

Sylwetki twórców: Hedvig Charlotta Nordenflycht - Bengt Lidner - Anna Maria Lenngren - Anzia Yezierska - Urban von Feilitzen - Paul Carell - Per Olof Sundman - Mariusz Surosz - Sven-Eric Liedman - Steven Brust - Ibikos - Thomas Sjöberg (dziennikarz) - Göran Tunström - Aftoniusz - Mustaj Karim - Göran Sonnevi - Witold Starecki - Jelena Dimitrijević - Damian Dawid Nowak - Anna Matwiejewa - Joey Travolta - Emanuel Kratochwil - Małgorzata Dzieduszycka-Ziemilska - Michaił Dudin - Zdzisław Cozac

Dzieła literackie: Kariera Artura Ui - Wrota Obelisków - Trylogia Pękniętej Ziemi - Obudź się i śnij - Orbis pictus

Pojęcia: literatura farerska - literatura fińska - pirychej - postać literacka - prąd literacki - tradycja literacka - koło hermeneutyczne - literatura obrachunków inteligenckich - raki - literackość - impresjonizm

Grupy i pokolenia literackie: Inaczej - Wierzbak - Próby - Pokolenie „Współczesności” - Kontynenty

Postacie literackie - Marko Ramius

Inne portale polskojęzycznej Wikipedii
Portal.svg


Przypisy


Media użyte na tej stronie

Carl Spitzweg 021.jpg
This file is a reproduction of the original work painted circa 1850 and housed at the Museum Georg Schäfer.
A second exemplar of the work, painted circa 1851, is housed at the Central Library of Milwaukee.
A 3rd exemplar, painted in 1854, is believed to be housed in a private collection.
Wikisource-logo.svg
Autor: Nicholas Moreau , Licencja: CC BY-SA 3.0
Wikisource logo, no text variant
Lolita 1955.JPG
Cover of the first edition of Lolita by Vladmir Nabokov.
Portal.svg
Autor: , Licencja: CC BY 2.5
Icon for Wikimedia project´s portals.
Denkmal der Buecherverbrennung.jpg
Autor: Charlotte Nordahl, Licencja: CC BY-SA 2.0
Micha Ullmans "Biblitohek" (1995)
Artículo bueno.svg
Symbol Dobrych Artykułów na hiszpańskiej i polskiej Wikipedii
Antique-books-woodward.jpg
Woodward’s History of Wales is shown open to the title page. It’s propped up by an old Latin-English dictionary.
Wikinews-logo.svg
Autor: Wektoryzacja: Simon 01:05, 2 August 2006 (UTC) Updated by Time3000 17 April 2007 to use official Wikinews colours and appear correctly on dark backgrounds. Originally uploaded by Simon., Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikinews logo without text. This is a cropped version of Image:Wikinews-logo-en.png. Note that the Wikinews project itself is at Wikinews:Main Page.
Wikiquote-logo.svg
SVG version of the Wikiquote logo.
Noia 64 apps kword.png
Autor: unknown, Licencja: LGPL