Portal:Nauki ścisłe i przyrodnicze

Nauki ścisłe i przyrodnicze w polskojęzycznej Wikipedii

Portal

Ta strona to portal dla osób zainteresowanych naukami ścisłymi i przyrodniczymi,
umożliwiający łatwiejszy dostęp do zagadnień związanych z tymi gałęziami nauki w polskojęzycznej Wikipedii.

Po prawej stronie znajdują się kategorie poszczególnych dziedzin wiedzy. Zaprezentowane zostały też wyróżnione, głównie ze względu na jakość, artykuły. Jeżeli uważasz, że brakuje jakiejś dziedziny wiedzy, albo chciałbyś pomóc w opiece nad którymś z portali, zapraszamy na stronę dyskusji.


Będziemy wdzięczni za Twoją pomoc, szanowny czytelniku, w rozwijaniu haseł związanych z poniżej przedstawionymi naukami. Przy każdej z nich zamieściliśmy odpowiednie strony odnoszące się do współpracy. Zapraszamy także do wikiprojektów.

P math blue1.png Matematyka

Kategorie
Wikiprojekt Matematyka
Dydaktyka matematyki
Historia matematyki
Listy związane z matematyką
Dziedziny matematyki
Edukacja matematyczna
Filozofia matematyki
Hipotezy matematyczne
Konkursy matematyczne
Literatura matematyczna
Matematycy
Nagrody i wyróżnienia matematyczne
Niezmienniki
Oprogramowanie matematyczne
Organizacje matematyczne
Otwarte problemy matematyki
Oznaczenia matematyczne
Paradoksy w matematyce
Popularyzacja matematyki
Rozrywka matematyczna
Stałe matematyczne
Terminologia matematyczna
Twierdzenia matematyczne
Wydziały matematyki
Wyróżniony artykuł
Animacja własności korelacji rangowej.

Korelacja rang Spearmana (lub: korelacja rangowa Spearmana, rho Spearmana) – w statystyce jedna z nieparametrycznych miar monotonicznej zależności statystycznej między zmiennymi losowymi.

Pierwotny pomysł korelowania rang był już znany wcześniej i pochodził od Bineta i Henriego, jednak współczynnik ten został solidnie opisany i rozpropagowany dopiero w 1904 roku przez angielskiego psychologa Charlesa Spearmana. Zauważył on, że w wielu badaniach nie da się zastosować klasycznego współczynnika korelacji lub daje on nieistotne wyniki ze względu na nadmiar obserwacji odstających.

Spearman zdefiniował swój współczynnik jako zwykły współczynnik korelacji Pearsona, liczony dla rang zmiennych (stąd nazwa współczynnik korelacji rang). Obecnie stosowanych jest kilka jego wersji, nieznacznie różniących się od siebie. Ich wartości są identyczne w przypadku, gdy obserwacje każdej zmiennej w próbie nie powtarzają się.

Korelacja rangowa przyjmuje zawsze wartości z przedziału [-1,+1]. Ich interpretacja jest podobna do klasycznego współczynnika korelacji Pearsona, z jednym zastrzeżeniem: w odróżnieniu od współczynnika Pearsona, który mierzy liniową zależność między zmiennymi, a wszelkie inne związki traktuje jak zaburzone zależności liniowe, korelacja rangowa pokazuje dowolną monotoniczną zależność (także nieliniową).

Project.svg Wikiprojekt:Matematyka

Zapraszamy do współpracy

P math blue2.png Najnowsze artykuły


Q space blue.png Astronomia

Kategorie
Dziedziny astronomii
Listy związane z astronomią
Asteryzmy
Astronomia w Polsce
Astronomiczne jednostki odległości
Astronomiczne projekty badawcze
Astronomowie
Atlasy nieba
Gwiazdozbiory
Hipotezy astronomiczne
Historia astronomii
Kalendarze
Katalogi astronomiczne
Literatura astronomiczna
Meteorytyka
Nagrody astronomiczne
Obiekty astronomiczne
Odkrycia astronomiczne
Oprogramowanie astronomiczne
Organizacje astronomiczne
Planetaria
Pomniki związane z kosmosem
Przyrządy astronomiczne
Strony internetowe o astronomii
Zdarzenia astronomiczne
Wyróżniony artykuł
Mgławica Kraba – pozostałość po supernowej. Zdjęcie z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a

Astronomia (gr. ἀστρονομία astronomía) – nauka przyrodnicza zajmująca się badaniem ciał niebieskich (np. gwiazd, planet, komet, mgławic, gromad i galaktyk) oraz zjawisk, które zachodzą poza Ziemią, jak również tych, które oddziałują w jej atmosferze, wnętrzu lub na powierzchni, a są pochodzenia pozaplanetarnego (np. neutrina, wtórne promieniowanie kosmiczne). Skoncentrowana jest na fizyce, chemii, meteorologii i ruchu ciał niebieskich, zajmuje się także powstaniem i rozwojem (ewolucją) Wszechświata.

Astronomia jest jedną z najstarszych nauk. Kultury prehistoryczne pozostawiły astronomiczne artefakty, takie jak egipskie piramidy, czy Stonehenge. Cywilizacje, takie jak: Babilończycy, Grecy, Chińczycy, Hindusi i Majowie wykonywali metodyczne obserwacje nocnego nieba. Jednakże dopiero wynalezienie teleskopu sprawiło, że astronomia była w stanie przekształcić się w nowoczesną naukę. Historycznie w astronomię włączano tak różne dyscypliny, jak astrometria, astronawigacja, astronomia obserwacyjna, tworzenie kalendarzy, a nawet astrologia. Obecnie pojęcie profesjonalnej astronomii jest niemal tożsame z pojęciem astrofizyki.


przeczytaj cały artykuł | poprzednie miesiące...

Portal grey.png Wikiprojekt:Astronomia

Zapraszamy do współpracy

Q space blue1.png Najnowsze artykuły


P biology blue2.png Biologia

Kategorie
Historia biologii
Listy związane z biologią
Publikacje biologiczne
Anatomia
Astrobiologia
Biogeografia
Bioinformatyka
Biolodzy
Biologia gleby
Biologia komórki
Biologia molekularna
Biologia rozrodu
Biologia rozwoju
Botanika
Ewolucja
Filogenetyka
Fizjologia
Genetyka
Histologia
Hydrobiologia
Kriobiologia
Mikrobiologia
Morfologia (biologia)
Mykologia
Neurobiologia
Nomenklatura biologiczna
Paleontologia
Stowarzyszenia biologiczne
Typologia organizmów
Zoologia
Wyróżniony artykuł
Logan crown.jpg

Ząb ćwiekowy (ząb sztyftowy) – stałe uzupełnienie protetyczne odbudowujące ząb. Stanowi rodzaj wkładu koronowo-korzeniowego, jest jednak uzupełnieniem samodzielnym i składa się zwykle z ćwieka oraz korony całkowitej połączonych na stałe (tj. bez cementu) i umieszczanych w jamie ustnej pacjenta razem podczas jednej wizyty. Często zawiera jeszcze element ochronny – tzw. skuwkę.

Zęby ćwiekowe opracowano w celu skrócenia cyklu wykonawczego oraz pominięcia niektórych etapów laboratoryjnych. Mimo że przy stosowaniu się do wskazań i przeciwwskazań mogły utrzymać się długie lata, zęby ćwiekowe nie spełniły stawianych im wymagań i obecnie nie są już stosowane. Lepsze efekty uzyskuje się przez zacementowanie samego wkładu koronowo-korzeniowego na stałe i dalsze wykonawstwo korony w taki sposób, jakby to był kikut własnego zęba pacjenta opracowany pod koronę. W przeciwnym wypadku laboratoryjne połączenie korony z wkładem niesie większe ryzyko niedokładności, następczej nieszczelności korony, wypłukiwania cementu i próchnicy zęba. Ciąg dalszy...

Medalowe artykuły WikipediiArtykuły nominowane do wyróżnienia


Polecamy artykuły

Kryptozoologia:


Project.svg Wikiprojekty Zoologia i Botanika

Zapraszamy do współpracy

P biology blue1.png Najnowsze artykuły


P chemist blue1.png Chemia

Kategorie
Listy związane z chemią
Aparatura chemiczna
Bezpieczeństwo chemiczne
Broń chemiczna
Chemia kwasów i zasad
Chemicy
Historia chemii
Indywidua chemiczne
Izomeria
Literatura chemiczna
Nagrody chemiczne
Nauki chemiczne
Nomenklatura chemiczna
Organizacje chemiczne
Pirotechnika
Polskie encyklopedie chemiczne
Prawa i równania chemiczne
Przemysł chemiczny
Reakcje chemiczne
Substancje chemiczne
Układ okresowy
Wiązania chemiczne
Właściwości chemiczne
Wydziały chemii
Wyróżniony artykuł
Jeziora węglowodorowe na Tytanie

Węglowodory to organiczne związki chemiczne zawierające w swojej strukturze tylko atomy węgla i wodoru. Wszystkie one składają się z podstawowego szkieletu węglowego (powiązanych z sobą atomów węgla) i przyłączonych do tego szkieletu atomów wodoru.

Węglowodory są podstawowym składnikiem ropy naftowej, która stanowi ich podstawowe źródło w przemyśle. Innym źródłem węglowodorów są procesy tzw. suchej destylacji drewna i zgazowywania węgla. Oprócz tego węglowodory o złożonej budowie pełnią rozmaite role w organizmach żywych (np. karotenoidy).


Project.svg Wikiprojekt:Chemia

Zapraszamy do współpracy

P chemist blue2.png Najnowsze artykuły


P physics-2 blue.png Fizyka

Kategorie
Listy związane z fizyką
Dziedziny fizyki
Fizycy
Historia fizyki
Konkursy fizyczne
Literatura fizyczna
Nagrody fizyczne
Narzędzia fizyki
Organizacje związane z fizyką
Paradoksy w fizyce
Fizyka w Polsce
Popularyzacja fizyki
Prawa fizyki
Próżnia
Układy fizyczne
Właściwości fizyczne
Wyróżniony artykuł
(c) Michael Rogers, CC-BY-SA-3.0
Tęcza we mgle wodnej powstałej przy wodospadzie Takakkaw Falls w Kanadzie

Tęcza – zjawisko optyczne i meteorologiczne, występujące w postaci charakterystycznego wielobarwnego łuku, widocznego, gdy Słońce oświetla krople wody w atmosferze ziemskiej. Tęcza powstaje w wyniku rozszczepienia światła, załamującego się i odbijającego wewnątrz kropli wody (np. deszczu) o kształcie zbliżonym do kulistego.

Rozszczepienie światła jest wynikiem zjawiska dyspersji, powodującego różnice w kącie załamania światła o różnej długości fali przy przejściu z powietrza do wody i z wody do powietrza.

Światło widzialne jest postrzegalną wzrokiem częścią widma promieniowania elektromagnetycznego i w zależności od długości fali postrzegane jest w różnych barwach. Kiedy światło słoneczne przenika przez kropelki deszczu, woda rozprasza światło białe (mieszaninę fal o różnych długościach) na składowe o różnych długościach fal (różnych barwach) i oko ludzkie postrzega wielokolorowy łuk.

Pomimo faktu, że w tęczy występuje niemal ciągłe widmo kolorów, tradycyjnie uznaje się, że kolorami tęczy są: czerwony (na zewnątrz łuku), pomarańczowy, żółty, zielony, niebieski, indygowy i fioletowy (wewnątrz łuku).


Polecamy artykuły

Project.svg Wikiprojekt:Fizyka

Zapraszamy do współpracy

P physics-2 blue1.png Najnowsze artykuły


P medicine3 blue.png Medycyna

Kategorie
Kategorie według specjalności lekarskich
Listy związane z medycyną
Bioetyka
Choroby
Diagnostyka medyczna
Eksperymenty medyczne
Embriologia
Entomologia medyczna i weterynaryjna
Farmakologia
Filozofia medycyny
Historia medycyny
Interpłciowość w medycynie
Lekarze
Literatura medyczna
Logopedia
Medycyna niekonwencjonalna
Metody lecznicze
Nagrody w dziedzinie medycyny
Organizacje medyczne
Oszustwa medyczne
Medycyna w Polsce
Prawo medyczne
Preparaty medyczne
Przedsiębiorstwa medyczne
Przyrządy i narzędzia medyczne
Psychosomatyka
Specjalności lekarskie
System opieki zdrowotnej
Terminologia medyczna
Uczelnie medyczne
Zabiegi medyczne
Zawody medyczne
Zdrowie
Wyróżniony artykuł
Pouch atresia.jpg
Atrezja przełyku – grupa wad wrodzonych, obejmująca przerwanie ciągłości przełyku związane lub nie z przetrwałym połączeniem przełyku z tchawicą. W 86% przypadków atrezji przełyku towarzyszy dystalna przetoka tchawiczo-przełykowa, w 7% przypadków nie ma przetoki, natomiast w 4% przetoka tchawiczo-przełykowa jest obecna bez atrezji przełyku. W 50% przypadków wada jest izolowana; w pozostałej połowie występują inne wady, w większości wchodzące w skład asocjacji VACTERL (wady kręgów, odbytnicy i odbytu, serca, nerek i kończyn). Etiologia nie jest poznana; uważa się, że jest ona wieloczynnikowa. Zwierzęce modele atrezji przełyku sugerowały nieprawidłową ekspresję genu Sonic hedgehog (Shh) jako jedną z przyczyn, ale jak dotąd nie potwierdzono roli ludzkiego homologu tego genu w patogenezie malformacji.
Medalowe artykuły WikipediiArtykuły nominowane do wyróżnienia

Polecamy artykuły

Medalowe artykuły

Dobre Artykuły


Project.svg Wikiprojekt:Nauki medyczne

Zapraszamy do współpracy

P medicine3 blue1.png Najnowsze artykuły


Media użyte na tej stronie

Crab Nebula.jpg
This is a mosaic image, one of the largest ever taken by NASA's Hubble Space Telescope, of the Crab Nebula, a six-light-year-wide expanding remnant of a star's supernova explosion. Japanese and Chinese astronomers recorded this violent event in 1054 CE, as did, almost certainly, Native Americans.

The orange filaments are the tattered remains of the star and consist mostly of hydrogen. The rapidly spinning neutron star embedded in the center of the nebula is the dynamo powering the nebula's eerie interior bluish glow. The blue light comes from electrons whirling at nearly the speed of light around magnetic field lines from the neutron star. The neutron star, like a lighthouse, ejects twin beams of radiation that appear to pulse 30 times a second due to the neutron star's rotation. A neutron star is the crushed ultra-dense core of the exploded star.

The Crab Nebula derived its name from its appearance in a drawing made by Irish astronomer Lord Rosse in 1844, using a 36-inch telescope. When viewed by Hubble, as well as by large ground-based telescopes such as the European Southern Observatory's Very Large Telescope, the Crab Nebula takes on a more detailed appearance that yields clues into the spectacular demise of a star, 6,500 light-years away.

The newly composed image was assembled from 24 individual Wide Field and Planetary Camera 2 exposures taken in October 1999, January 2000, and December 2000. The colors in the image indicate the different elements that were expelled during the explosion. Blue in the filaments in the outer part of the nebula represents neutral oxygen, green is singly-ionized sulfur, and red indicates doubly-ionized oxygen.
Logan crown.jpg
Autor: Blackfish, Licencja: CC BY-SA 3.0
Ząb ćwiekowy Logana (1 - ćwiek, 2 - korona, 3 - korzeń)
Liquid lakes on titan.jpg
Radar image of the Titan surface taken on 22. July 2006 from Cassini probe. We can see liquid lakes of methane in this picture. The image is centered near 80 degrees north, 35 degrees west and is about 140 kilometers (84 miles) across. Smallest details in this image are about 500 meters (1,640 feet) across. The colours are not true.

The view is from Bolsena Lacus in the lower right to Mackay Lacus in the upper left. The names of some of the other laci in the image are given in this map.

Some of the features in this image have been annotated in Wikimedia Commons.
Pouch atresia.jpg
Autor: see above, Licencja: CC BY 2.0
Plain X-ray of the chest and abdomen showing the radio-opaque tube in the blind upper oesophageal pouch
TakakkawFalls2.jpg
(c) Michael Rogers, CC-BY-SA-3.0
Rainbows can often be seen in the spray and mist coming from larger waterfalls, as here at Takakkaw Falls, Canada.
Spearman animacja2.gif
Autor: pl:user:Olaf, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Animation of the statistical ranking process, showing properties of the Spearman's rho.
Universum.jpg
Autor: Heikenwaelder Hugo, Austria, Email : heikenwaelder@aon.at, www.heikenwaelder.at, Licencja: CC BY-SA 2.5
imagen de la teoría de la eternidad