Portal:Prawosławie


Prawosławie

w polskojęzycznej Wikipedii

OrthodoxCross.svg

Ta strona przeznaczona jest dla wszystkich zainteresowanych prawosławiem poprzez ułatwienie dostępu do artykułów jemu poświęconych.

Prawosławie (gr. orthodoxos - prawdziwie, prawidłowo wierzący) - doktryna jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła rzymskokatolickiego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim z 1054 roku (tzw. schizmy wschodniej), oparta na postanowieniach siedmiu pierwszych soborów powszechnych i przekazach ojców Kościoła.

Strukturę Kościoła prawosławnego tworzą cztery starożytne patriarchaty (składowe dawnej pentarchii) – konstantynopolitański, aleksandryjski, antiocheński i jerozolimski, pięć późniejszych patriarchatów: Moskiewski, Gruziński, Serbski, Rumuński i Bułgarski oraz 7 Kościołów autokefalicznych: Cypryjski, Grecki, Polski, Albański, Czech i Słowacji, Ukraiński i Amerykański). Szczególne znaczenie dla prawosławia mają podlegające biskupom klasztory, nazywane monasterami.

Czytaj więcej...
Będziemy wdzięczni za Twoją pomoc w rozwijaniu portalu. Jeżeli chcesz edytować tę stronę przejdź tutaj
Prawosławie na świecie
Russische Kirche Wiesbaden2.jpg
Temple Saint Sava.jpg

Patriarchat Konstantynopolitański | Patriarchat Aleksandryjski | Patriarchat Antiocheński | Patriarchat Jerozolimski | Rosyjski Kościół Prawosławny | Serbski Kościół Prawosławny | Rumuński Kościół Prawosławny | Bułgarski Kościół Prawosławny | Gruziński Kościół Prawosławny | Cypryjski Kościół Prawosławny | Grecki Kościół Prawosławny | Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny | Albański Kościół Prawosławny | Kościół Prawosławny Czech i Słowacji | Kościół Prawosławny w Ameryce | Autonomiczny Kościół Prawosławny Góry Synaj | Fiński Kościół Prawosławny | Estoński Apostolski Kościół Prawosławny | Estoński Kościół Prawosławny | Łotewski Kościół Prawosławny | Kościół Prawosławny Ukrainy | Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego | Ukraiński Kościół Prawosławny Kanady | Ukraiński Kościół Prawosławny Stanów Zjednoczonych | Arcybiskupstwo Ochrydzkie | Rosyjski Kościół Prawosławny poza granicami Rosji | Chiński Kościół Prawosławny | Japoński Kościół Prawosławny

Diaspora i misje: Francja | Niemcy | Belgia | Holandia | Szwecja | Dania | Włochy | Portugalia | Hiszpania | USA | Austria| Indie | Chiny | Indonezja
Wyróżnione artykuły
W polskojęzycznej Wikipedii mamy 89 Artykułów na medal i Dobrych Artykułów związane tematycznie z prawosławiem:
  • Świątynie (16):
    W Polsce: Sobór metropolitalny Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny w WarszawieCerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny we WłodawieCerkiew św. Michała Archanioła w WarszawieCerkiew św. Jana Klimaka w WarszawieCerkiew św. Olgi w WarszawieCerkiew św. Mikołaja we Włocławku (1906–1925)Cerkiew św. Jana Teologa w ChełmieSobór św. Mikołaja w BiałymstokuSobór Przemienienia Pańskiego w LublinieCerkiew Opieki Matki Bożej w SławatyczachCerkiew św. Mikołaja w DratowieCerkiew Opieki Matki Bożej w KobylanachCerkiew Opieki Matki Bożej w BończyCerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w SosnowicyCerkiew Podwyższenia Krzyża Pańskiego w HorostycieCerkiew św. Mikołaja w ZabłociuCerkiew Świętej Trójcy w TarnogrodzieCerkiew św. Michała Archanioła w Nosowie
    Inne: Malowane cerkwie północnej Mołdawii
  • Monastery (9): Monaster Św. Ducha w WilnieMonaster św. Marii Magdaleny w WilnieMonaster Chrystusa Zbawiciela w WirowieMonaster Opieki Matki Bożej w TurkowicachMonaster św. Onufrego w JabłecznejMonaster Zaśnięcia Matki Bożej w WojnowieMonaster Zaśnięcia Matki Bożej w ZimnemMonaster Zaśnięcia Matki Bożej w ZabłudowieŁawra Poczajowska
  • Święci (20): Beniamin (Kazanski)Serafin z SarowaSerafin (Cziczagow)Stefan Pierwszy KoronowanyAgapit PieczerskiTichon (patriarcha Moskwy)Maksym GorlickiHermogen (patriarcha Moskwy)Gabriel ZabłudowskiHieronim ze StrydonuOlga Nikołajewna RomanowaAleksy Nikołajewicz RomanowGrzegorz PeradzeAleksy (Szepielew)Paisjusz WielkiMalachiasz (prorok)Dionizy WielkiStefan Urosz IJan KronsztadzkiLeoncjusz (Stasiewicz)Serafin (Ostroumow)
  • Kościoły lokalne (1): Kościół Prawosławny w Ameryce
  • Duchowieństwo (1): Iwan Naumowycz
  • Hierarchowie (32):
    Metropolici warszawscy i całej Polski: Jerzy (Jaroszewski)Dionizy (Waledyński)Makary (Oksijuk)Tymoteusz (Szretter)Stefan (Rudyk)Bazyli (Doroszkiewicz)Sawa (Hrycuniak)
    Patriarchowie moskiewscy i całej Rusi: HiobIgnacyFilaretJoazaf IJózefNikonJoazaf IIPitirimAdrianSergiuszAleksy IPimenAleksy IICyryl
    Hierarchowie Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego: Eulogiusz (Gieorgijewski)Włodzimierz (Tichonicki)Eleuteriusz (Bogojawleński)Nikodem (Rotow)Marceli (Popiel)Antoni (Wadkowski)Jerzy (Konisski)
    Hierarchowie Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego: Jerzy (Korenistow)Miron (Chodakowski)
    Inni hierarchowie: Izajasz (Kopiński)
  • Historia Cerkwi (3): Akcja rewindykacji cerkwi prawosławnych w II RzeczypospolitejZamieszki w Szui (1922)Likwidacja unickiej diecezji chełmskiej
  • Inne (3): Pateryk Kijowsko-PieczerskiCmentarz prawosławny w WarszawieStaroobrzędowcy
Wiadomości
Patriarcha Neofit
  • 13 kwietnia 2013 - metropolita Krzysztof zrezygnował z urzędu zwierzchnika Kościoła Prawosławnego Czech i Słowacji[1]
  • 24 lutego 2013 - nowym patriarchą Bułgarii został dotychczasowy metropolita ruseński Neofit[2]
  • 15 lutego 2013 - w Sofii rozpoczęły się obrady Soboru Biskupów Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego, poprzedzające Sobór Lokalnych, którego zadaniem jest wybór patriarchy Bułgarii, następcy zmarłego w roku ubiegłym Maksyma[3]. 16 lutego ogłoszone zostały imiona trzech kandydatów: metropolitów starozagorskiego Galakcjona, ruseńskiego Neofita i łoweckiego Gabriela.
  • 2 lutego 2013 - w Moskwie rozpoczął prace Sobór Biskupów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, który według planu ma trwać cztery dni[4]
Nowe artykuły
  • Serafin (Siliczew)
  • Lubelska Ikona Matki Bożej
  • Kościół Zmartwychwstania Pańskiego w Mirczach
  • Kościół Matki Boskiej Królowej Polski w Modryniu
  • Kościół św. Stanisława Biskupa w Teratynie
  • Kościół św. Jana Chrzciciela w Czerniczynie
  • Aleksy (Palicyn)
  • Leonid (Krasnopiewkow)
  • Augustyn (Winogradski)
  • Teofan (Kim)
  • Marutas z Mezopotamii
  • Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła w Werbkowicach
  • Kościół św. św. Cyryla i Metodego w Sahryniu
  • Kościół św. św. Piotra i Pawła w Terebiniu
  • Cerkiew Belgradzka w Szentendre
  • Nektariusz (Grigorjew)
  • Jan (Aleksiejew), biskup permski
  • Jan (Aleksiejew), arcybiskup gorkowski
  • Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Łomazach
  • Cerkiew św. Jerzego w Budapeszcie
  • Cerkiew Zwiastowania w Szentendre
  • Petersburska Akademia Duchowna
  • Monaster Grabovac (Węgry)
  • Arseniusz (Bradvarević)
  • Kościół św. Stanisława Kostki w Kosyniu
  • Kościół św. Jana Chrzciciela i Świętych Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Hostynnem
  • Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chłopkowie
  • Daniel (Krstić)
  • Eparchia budzińska
  • Michał (Staikos)
  • Nikanor (Juchimiuk)
  • Cerkiew Zesłania Ducha Świętego w Chłopiatynie
  • Sobór św. Aleksandra Newskiego w Kamieńcu Podolskim
  • Serafin (Gołubiatnikow)
  • Anatol (Kamienski)
Sylwetka miesiąca
Jan Kronsztadzki pochodził z rodziny cerkiewnego psalmisty z guberni archangielskiej. Ukończył seminarium duchowne w Archangielsku (1851), a następnie Petersburską Akademię Duchowną (1855). W roku ukończenia Akademii ożenił się z Jelizawietą Nieswicką, a następnie przyjął święcenia kapłańskie. Dzięki małżeństwu z córką odchodzącego na emeryturę proboszcza parafii przy soborze św. Andrzeja w Kronsztadzie uzyskał etat kapłana w tejże parafii. Był z nią związany do końca życia, stąd nadany mu jeszcze za życia przydomek Kronsztadzki, którym sam duchowny posługiwał się zamiast nazwiska.

W Kronsztadzie prowadził szeroko zakrojoną działalność charytatywną i duszpasterską, wspierając materialnie najuboższych mieszkańców miasta i głosząc wśród nich zasady prawosławnej moralności. Zorganizował dom pracy, w którym bezrobotni i bezdomni mieszkańcy Kronsztadu mogli znaleźć zatrudnienie i zakwaterowanie. Z czasem jego sława obrońcy najuboższych i charyzmatycznego kaznodziei rozprzestrzeniła się na cały kraj. Janowi Kronsztadzkiemu przypisywano dary leczenia siłą samej modlitwy i przepowiadania przyszłości. Na jego adres wpływały dary finansowe od osób prywatnych, które następnie przeznaczał na wsparcie dzieł dobroczynności, cerkwi i monasterów. Jego wystąpienia publiczne gromadziły tysiące wiernych.

więcej informacji...

Wybrany monaster

Monaster Koniewski został założony w 1394 przez mnicha Arseniusza przybyłego na wyspę Koniewiec z monasteru Wałaam. Za początek jego istnienia przyjmuje się wzniesienie przez zakonnika drewnianej cerkwi Narodzenia Matki Bożej. Arseniusz został również pierwszym przełożonym męskiej wspólnoty monastycznej, jaka skupiła się wokół niego. Funkcję tę pełnił do swojej śmierci w 1447.

W końcu XVI stulecia zabudowania monasterskie zostały zniszczone przez wojska szwedzkie, podobnie jak kompleks położonego na innej wyspie na jeziorze Ładoga monasteru Wałaam. Po reaktywacji życia mniszego w klasztorze został on ponownie zniszczony za panowania Wasyla Szujskiego. Ocaleli zakonnicy przenieśli się do monasteru Deriewiannickiego w Nowogrodzie. Mnisi pojawili się ponownie na wyspie Koniewiec dopiero w 1718, tworząc początkowo filię tegoż klasztoru, zaś od 1760 - ponownie samodzielny monaster Narodzenia Matki Bożej. W XVIII stuleciu powstał sobór Narodzenia Matki Bożej (połączonym z cerkwią Świętego Spotkania), który w 1766 został wzniesiony ze środków przekazanych wcześniej przez carycę Elżbietę.

więcej informacji...

Wybrana ikona
Vladimirskaya.jpg

Według tradycji Włodzimierska Ikona Matki Bożej została napisana przez Ewangelistę Łukasza na desce ze stołu w Wieczerniku. Jednak według badań historyków sztuki powstała znacznie później, w pierwszej połowie XII w. w Bizancjum. Jej autor jest nieznany. Ikona jest jednym z wizerunków Matki Bożej przywiezionych na Ruś z Bizancjum w okresie, gdy schrystianizowane państwa ruskie nie posiadały jeszcze własnych ośrodków sztuki sakralnej (prawdopodobnie 1131). Tym samym stanowiła ona jeden z wzorców dla pierwszych ruskich twórców ikon.

W pierwszych latach po przywiezieniu z Bizancjum ikona była przechowywana w pałacu książęcym w Wyszogrodzie, zaś w 1155 została przewieziona przez księcia Andrzeja I Bogolubskiego do Włodzimierza nad Klaźmą. Tam umieszczono ją w soborze Zaśnięcia Matki Bożej, który spłonął w 1185. Ikona przetrwała jednak pożar. W 1237 w czasie najazdu mongolskiego na Ruś wizerunek został pozbawiony ozdób.

więcej informacji...

Czy wiesz...
Circle-question-blue.svg
  • ... jaką przyszłość Polski przewidywał Jan Kronsztadzki?
  • ... czyj kult funkcjonował w Ławrze Poczajowskiej nawet w okresie jej przynależności do unitów?
  • ... jak powieść Lwa Tołstoja Zmartwychwstanie odnosi się do Cerkwi prawosławnej?
  • ... od kiedy zwierzchnik staroobrzędowej Rosyjskiej Cerkwi Staroprawosławnej nosi tytuł patriarchy moskiewskiego?
Ilustracja miesiąca
Maćkowicze cerkiew Cyryla i Metodego front2 10.07.09 p.jpg
Cerkiew Świętych Cyryla i Metodego w Maćkowiczach
Kategorie artykułów
Prawosławie
Prawosławie według państw
Cmentarze prawosławne
Duchowni prawosławni
Historia prawosławia
Ikony
Jurodiwi
Kaplice prawosławne
Prawosławie w Korei
Kościoły prawosławne
Liturgia prawosławna
Monastycyzm prawosławny
Ofiary prześladowań antyprawosławnych
Parafie prawosławne
Prawosławne szkoły teologiczne
Staroobrzędowcy
Święci prawosławni
Teolodzy prawosławni
Wybrany Kościół
Sobór św. Michała Archanioła w Sitce

Kościół Prawosławny w Ameryce (ang. Orthodox Church in America, OCA) – jeden z Kościołów prawosławnych, działający na terytorium Stanów Zjednoczonych, Kanady, Meksyku oraz Australii. Jego obecnym zwierzchnikiem jest metropolita Jonasz (Paffhausen), zaś funkcję katedry metropolitalnej pełni sobór św. Mikołaja w Waszyngtonie. Liczbę placówek duszpasterskich Kościoła szacuje się na 550; sam Kościół podaje liczbę 700. Kościół podzielony jest na 12 jednostek terytorialnych (11 diecezji oraz egzarchat) i trzy diecezje etniczne. Według R. Robersona liczy milion wiernych, jednak podawane są zarówno dane wyższe, jak i znacznie niższe (nawet 100 tys. wiernych). Kościół Prawosławny w Ameryce jest Kościołem o mieszanym składzie etnicznym, jednak udział poszczególnych narodowości w nim pozostaje przedmiotem dyskusji. Zdaniem E. Lowiga zdecydowaną większość jego wiernych stanowią osoby pochodzenia ukraińskiego (lub rusińskiego), które jednak uważają się w pierwszej kolejności za Amerykanów.

Kościół posiada od 1970 status autokefalicznego, przy czym nie jest to autokefalia uznawana przez wszystkie pozostałe Kościoły prawosławne.

więcej informacji...

Wybrana cerkiew
Sobór podwyższenia krzyża pańskiego w lublinie 1909.jpg

Budowa soboru Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Lublinie, który miał stać się główną świątynią prawosławną w mieście, rozpoczęto w 1870 według projektu gen. Chlebnikowa. Sobór został zlokalizowany na głównym placu Lublina (placu Litewskim). Po sześciu latach prac budowlanych gotowa cerkiew została poświęcona 18 października 1876. Świątynia była katedrą eparchii lubelskiej po jej powstaniu wskutek reorganizacji eparchii chełmsko-warszawskiej. Została rozebrana w latach 1924-1926. Część pozyskanego materiału budowlanego wykorzystano na wzniesienie Domu Żołnierza.

więcej informacji...

Pokrewne portale
Prawosławie w siostrzanych projektach
Inne portale tematyczne na polskojęzycznej Wikipedii
Portal.svg
Przypisy

Media użyte na tej stronie

ChristianitySymbolWhite.PNG
Autor: Tinette., Licencja: CC-BY-SA-3.0
Symbol of Christianity, white version.
Star of David.svg
Gwiazda Dawida, symbol żydowskiego narodu i wiary.
Köln-Tora-und-Innenansicht-Synagoge-Glockengasse-040.JPG
Autor: HOWI - Horsch, Willy , Licencja: CC BY-SA 4.0
Museum exhibits representing a Torah at the former Glockengasse Synagogue, which was in Cologne but was completely destroyed. These are at the Kölnisches Stadtmuseum.
Emblem of the Papacy SE.svg
Emblem of the Papacy: Triple Tiara and Keys
SaintIcon.PNG
Autor: Tomasz Wachowski, Licencja: CC BY 3.0
ikona Święty
Crystal Clear app kthememgr.png
Autor: Everaldo Coelho and YellowIcon;, Licencja: LGPL
An icon from icon theme Crystal Clear
Otkrivane paraklis Svetlen 2.jpg
Inauguration of the newly built chapel in village Svetlen, Popovo region, devoted to the Russian casualties in 1877
Maćkowicze cerkiew Cyryla i Metodego front2 10.07.09 p.jpg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 3.0
Cerkiew św. Cyryla i Metodego w miejscowości Maćkowicze w gminie Mielnik, woj. podlaskie
Emblematmariawicki.gif
Autor: Mateusz Szymkiewicz, Licencja: CC BY-SA 3.0
Coat of arm Mariavite
Konevets Cathedral from east.JPG
(c) I, AB, CC-BY-SA-3.0
Konevsky monastery, the cathedral from the east
Russische Kirche Wiesbaden2.jpg
Russische Kirche Wiesbaden, selbst fotografiert
Sobór podwyższenia krzyża pańskiego w lublinie 1909.jpg
Nieistniejący Sobór Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Lublinie
St Michaels Cathedral - Sitka - back.JPG
St. Michael's Cathedral (Sitka, Alaska)
St Basils Cathedral-500px.jpg
Autor: David Crawshaw, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Saint Basil's Cathedral in Moscow, Russia
Emblem of the Papacy.svg
Emblem of the Papacy: Triple Tiara and Keys
Circle-question-blue.svg
Autor: unknown, Licencja: CC-BY-SA-3.0