Portret artysty z czasów młodości
![]() Okładka wydania londyńskiego | |||
Autor | |||
---|---|---|---|
Typ utworu | |||
Wydanie oryginalne | |||
Miejsce wydania | |||
Język | |||
Data wydania | 1916 | ||
Wydawca | B. W. Huebsch | ||
Pierwsze wydanie polskie | |||
Data wydania polskiego | 1931 | ||
Wydawca | |||
Przekład | Zygmunt Allan | ||
|
Portret artysty z czasów młodości (ang. A Portrait of the Artist as a Young Man) – powieść Jamesa Joyce’a publikowana w odcinkach w latach 1914–1915 w miesięczniku literackim „The Egoist”[1], wydana w 1916 w Nowym Jorku przez Benjamina Huebscha; powieść na język polski przełożył Zygmunt Allan (1931).
Powieść jest uznawana za powieść autobiograficzną. Przedstawia wczesne lata życia bohatera Stephana Dedalusa i jego drogę do odkrycia w sobie powołania artysty. Przyjmuje się, że w postaci Dedalusa Joyce sportretował samego siebie.
„Portret...” jest przykładem powieści künstlerroman (szczególny rodzaj bildungsroman) w literaturze angielskiej. Joyce przedstawia proces intelektualnego, religijnego i filozoficznego dojrzewania młodego Dedalusa jako artysty, W miarę postępowania akcji powieści, Stephen Dedalus zaczyna także podawać w wątpliwość katolickie i irlandzkie wartości, na których został wychowany. Ostatecznie bohater udaje się do Paryża, aby tam realizować się jako artysta. W powieści można zaobserwować elementy modernistyczne, które Joyce w pełni rozwinął w powieściach Ulisses (1922) i Finneganów tren (1938).
Powieść na język polski przełożył Zygmunt Allan (1931) i Jerzy Jarniewicz (2005); ten drugi pod zmienionym tytułem Portret artysty w wieku młodzieńczym.
Wątek
Młody Stephen Dedalus podlega wpływom wiary katolickiej i irlandzkiego nacjonalizmu. Uczęszcza do katolickiej, surowej szkoły Clongowes Wood College. Początkowo czuje się w niej samotny, zagubiony i stęskniony za domem. Później odnajduje swoje miejsce w grupie uczniów. Radość sprawiają mu wizyty w domu rodzinnym pomimo niesnasek wśród członków rodziny wywołanych śmiercią Charlesa Parnella. Ten drażliwy temat staje się przyczyną gwałtownego sporu przy bożonarodzeniowyn obiedzie.
Ojciec Stephena, Simon, ma kłopoty finansowe i po letnim pobycie w domu Stephen dowiaduje się, że nie będzie uczęszczał do Clongowes. Rodzina przeprowadza się do Dublina, gdzie Stephen rozpoczyna naukę w prestiżowej szkole Belvedere, odnosząc sukcesy jako pisarz i aktor szkolnego teatru.
Pierwsze doświadczenie seksualne z dublińską prostytutką wywołuje poczucie winy i wstydu w Stephenie. Próbuje pogodzić młodzieńcze pożądanie z katolicką moralnością i opinią swojego środowiska. Wreszcie Dedalus odrzuca wszelkie społeczne, rodzinne i religijne ograniczenia, aby poświęcić się pisarstwu.
Przypisy
- ↑ The Oxford companion to English literature. Margaret Drabble (red.). Oxford: Oxford University Press, 1994, s. 780–781. ISBN 0-19-866130-4.
Media użyte na tej stronie
Cover of the first UK book edition of James Joyce's A Portrait of the Artist as a Young Man.