Powałki (wieś)
wieś | |
(c) geo573, CC BY 3.0 Przystanek kolejowy Powałki | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Sołectwo | Powałki |
Liczba ludności (2021) | 491 [1] |
Strefa numeracyjna | 52 |
Kod pocztowy | 89-620[2] |
Tablice rejestracyjne | GCH |
SIMC | 0081636 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Strona internetowa |
Powałki (niem. Powalken) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Chojnice przy drodze wojewódzkiej nr 235. Połączenie z centrum Chojnic umożliwiają autobusy komunikacji miejskiej (linia nr 4).
Prywatna wieś szlachecka położona była w drugiej połowie XVI wieku w województwie pomorskim[3]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.
Historia
Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 4 maja 1357 r.[4]
Wieś Powałki jest starą siedzibą Powalskich[5].
W 1570 r. właścicielem wsi był Jerzy Lewald h. Rogala, pochodzenia niemieckiego[6][7]. W 1648 r. wieś stanowiła własność P. Strzeszkowskiego z Kłodawy[8]. W 1682 r. była własnością Samuela Lewadt-Powalskiego z Powałek[9]. W latach 1744-1749 Powałki wciąż należały do rodziny Powalskich[10].
Niegdyś istniał we wsi kościół przyłączony zapewne jako filialny do Chojnic, prywatnego patronatu. W 1519 r. zburzyli go Krzyżacy. Później jednak, prawdopodobnie przed rokiem 1572 na nowo został on odbudowany i to w dość obszernych rozmiarach, gdyż przez cały czas, kiedy luteranie panowali w Chojnicach (od 1555 do 1616 r.), proboszcz chojnicki mieszkał zwykle w Powałkach, przez co kościół tutejszy stał się nawet parafialnym i to zarówno dla Chojnic, jak i dla Nowej Cerkwi[11]. Fundatorem nowego kościoła był Jerzy Lewald, dziedzic Powałek i gorliwy katolik, który chcąc zachować sąsiednią szlachtę przy wierze katolickiej, wzniósł tam kościół, zapewniając przy tym proboszczowi dotację. 20 stycznia 1617 r. arcybiskup Gembicki przyłączył kaplicę w Powałkach wraz z całą wsią do parafii w Nowej Cerkwi[12][13]. Już rok później, w 1618 r. kaplica w Powałkach, wolą dziedziców tejże wsi – Piotra Lewalda Powalskiego, Jana Gleissena Doręgowskiego oraz Pawła Knuta – została inkorporowana do parafii w Chojnicach, tak że do parafii w Nowej Cerkwi należała zaledwie rok. Jednak z braku duchowieństwa w Chojnicach, w kaplicy nadal funkcje duszpasterskie sprawował proboszcz z Nowej Cerkwi[14]. Odtąd też kościół coraz bardziej upadał: w roku 1653 pisze wizytator Trebnic, że na jego miejscu znajdowała się mała tylko kapliczka, sama już bliska upadku, w której nabożeństwo więcej się nie odprawiało. O uposażeniu powałskiego kościoła rzeczone akta wizytacyjne nie wspominają[11][14].
W 1925 r. kościół parafialny i stacja pocztowa dla Powałk znajdowały się w Chojnicach[15].
W 1928 r. w Powałkach nie istniała szkoła. Stąd też dzieci uczęszczały wraz z dziećmi ze Zbienin do szkoły w Kłodawie. W tym też roku liczba uczniów ze Zbienin i Powałk wynosiła 88. W tym okresie Powałki zamieszkiwało 148 osób[16].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ https://gminachojnice.pl/component/k2/item/13315-aktualnosci-z-gminy-chojnice-2021-2022
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 972 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w.: rozmieszczenie własności ziemskiej, sieć parafialna / Marian Biskup, Andrzej Tomczak. Toruń 1955, s. 86.
- ↑ P. Panske, Handfesten der Komturei Schlochau, Danzing 1921, s. 76-77.
- ↑ P. Pragert, Herbarz szlachty kaszubskiej, t. 3, Gdańsk 2009, s. 135.
- ↑ P. Pragert, Herbarz szlachty kaszubskiej, t. 3, Gdańsk 2009, s. 52.
- ↑ M. Biskup, A. Tomczak, Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w., Toruń 1955, s. 86.
- ↑ Regestr poboru podwoynego, red. W. Kętrzyński, w: Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego 6 (1871), s. 190.
- ↑ Taryfy podatkowe ziem pruskich z r. 1682, red. S. Kętrzyński, w: Towarzystwo Naukowe w Toruniu. Fontes 5 (1901), s. 149.
- ↑ P. Pragert, Herbarz szlachty kaszubskiej, t. 3, Gdańsk 2009, s. 136.
- ↑ a b Jakub Fankidejski, Utracone kościoły i kaplice w dzisiejszej dyecezyi chełmińskiej podług urzędowych akt kościelnych, Pelplin 1880, s. 329-330.
- ↑ Diecezja chełmińska. Zarys historyczno-statystyczny, red. Czaplewski, Frydrychowicz, Glemma, Mańkowski, Panski, Pelplin 1928, s. 205-207.
- ↑ P. Panske, Chojnice i Człuchowo w czasach tak zwanej Reformacji i Przeciwreformacji, Toruń 1925, s. 13-14.
- ↑ a b P. Panske, Chojnice i Człuchowo w czasach tak zwanej Reformacji i Przeciwreformacji, Toruń 1925, s. 47-48.
- ↑ J.K., Spis miejscowości i rodów ziemiańskich województwa pomorskiego, Kraków 1925, s. 94.
- ↑ Diecezja chełmińska. Zarys historyczno-statystyczny, Pelplin 1928, s. 197.
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 54.92 N
- S: 53.40 N
- W: 16.65 E
- E: 19.75 E
Autor:
Mapa gminy Chojnice, Polska
Autor:
Mapa powiatu chojnickiego, Polska