Priroda
| ||
![]() | ||
Inne nazwy | CM-I, 77KSI, 11F77I | |
Zaangażowani | ![]() | |
Rakieta nośna | Proton K | |
Miejsce startu | Bajkonur, Kazachstan | |
Opis | ||
Komponent stacji | Mir | |
Typ elementu | laboratorium | |
Konstrukcja bazowa | TKS | |
Czas trwania misji | ||
Start | 23 kwietnia[1] 1996 (11:48 GMT) | |
Dokowanie | 26 kwietnia 1996 | |
Powrót do atmosfery | 23 marca 2001 | |
Wymiary | ||
Długość | 9,7[2] m | |
Średnica | 4,35[2] m | |
Masa całkowita | 19 700[2] kg | |
Pojemność hermetyzowana | 66[2] m3 |
Priroda (ros. Природа „natura”) (CM-I, 77KSI, 11F77I) – siódmy i ostatni moduł stacji kosmicznej Mir. Głównym zadaniem modułu były badania Ziemi, wykonywane z użyciem różnorodnych czujników i eksperymenty związane z rozwojem takich technologii. System sterujący modułem stworzyła firma Hartron (dawniej NPO „Elektropribor”) z Charkowa (Ukraina)[3].
Wyposażenie
Moduł Priroda pierwotnie miał być wyposażony w rozkładany panel ogniw słonecznych[2]. Ze względu jednak na duże opóźnienia i fakt, że wyprodukowane panele zostały wykorzystane przy innych modułach, Priroda została wystrzelona na orbitę z dwoma dodatkowymi zestawami akumulatorów (w sumie było ich 168), które zasilały moduł w czasie lotu autonomicznego[2]. Moduł składał się z niehermetyzowanego przedziału instrumentalnego oraz z hermetyzowanej części towarowej i eksperymentalnej[2]. W tym pierwszym znajdowały się elementy systemu napędowego, relingi do spacerów kosmicznych i wyposażenie naukowe[2]. Część hermetyzowana podzielona została na dwie sekcje – zewnętrzną instrumentalną i wewnętrzną – przedział mieszkalno-roboczy[2].
Wyposażenie naukowe Prirody zostało przygotowane we współpracy przez dwanaście państw[2]. Służyło do eksperymentów na takich polach jak mikrofale, badania w zakresie podczerwieni, światła widzialnego, spektroskopii IR z użyciem metod pasywnych i aktywnych[2].
Instrumenty naukowe
Na pokładzie modułu znalazło się następujące wyposażenie[1][2]:
- Lidar Alissa – pomiar wysokości, struktury i własności optycznych pokrywy chmur. Rozdzielczość pionowa 150 m, rozdzielczość pozioma 1 km
- Odbiornik radiowy Centaur na paśmie 400 MHz – zbieranie danych z boi oceanicznych
- Interferometr DOPI – badanie gazów i aerozoli. 2,4-20 mikrometra
- Wysokościomierz Greben – rozdzielczość 10 cm, 13,76 GHz, pas 2,5 km, zamontowany na nadirze modułu
- Radiometry mikrofalowe Ikar N – o długości fali 0,3, 0,8, 1,35, 2,25, 6,0 cm, pasie 60 km, rozdzielczości 60 km i 0,15 K
- System radiometrycznych skanerów mikrofalowych Ikar Delta – skan pokrywał po 40° w pasie 400 km. Długość fali 4,0, 0,3, 0,8, 1,35 cm, rozdzielczość 8 – 50 km i 0,15 - 0,5 K
- Panoramiczne radiometry mikrofalowe Ikar P – o długości fali 2,25, 6,0 cm, pasie 750 km, rozdzielczości 75 km i 0,15 K
- Spektroradiometr Istok 1 IR – o długości fali 4,0-16,0 mikrometra, pasie 7 km, rozdzielczości 0,7 x 2,8 km
- Spektrometr MOS-Obzor – badanie profilu aerozoli i oceanicznego współczynnika odbicia. 17 kanałów od 0,750-1,01 mikrometrów, w pasie 80 km, rozdzielczości 700 m
- Urządzenie MOMS 02P do obrazowania powierzchni – 4 kanały od 0,440-0,810 mikrometra. Dane multispektralne, stereo lub w wysokiej rozdzielczości o rozdzielczości 6 km. Instrument produkcji niemieckiej, pierwotnie wyniesiony w kosmos w ramach misji Spacelab D2 na pokładzie wahadłowca Columbia
- Skaner optyczny MSU-E2 o wysokiej rozdzielczości – rozdzielczość 10 m, 3 kanały od 0,5-0,9 mikrometra, pas 2 x 24,5 km, zamontowany na nadirze modułu
- Spektrometr Ozon M – profilowanie ozonu / aerozoli. 160 kanałów od 0,257-1,155 mikrometra, rozdzielczość pionowa 1 km
- Radar z syntetyczną aperturą Trawers – 1,28/3,28 GHz, pas 50 km, kąt widzenia 38°, rozdzielczość 50 m
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/S79e5219.jpg/200px-S79e5219.jpg)
Wyniesienie
Priroda została wyniesiona 23 kwietnia 1996 roku rakietą Proton K. Na orbicie usterka jednego z elementów spowodowała utratę połowy zasilania modułu[4]. Z tego powodu możliwa była tylko jedna próba dokowania. Stanowiło to poważne zagrożenie – większość modułów stacji Mir musiała wykonywać więcej niż jedno podejście[4]. Tym razem jednak cumowanie do stacji odbyło się bez przeszkód, 26 kwietnia[4]. Po przeniesieniu na docelowy port cumowniczy na +Z moduł włączono w system elektryczny stacji. Zasilany był energią generowaną przez panele słoneczne pozostałych modułów (nie posiadał własnych paneli; były one obecne w oryginalnym projekcie, lecz zrezygnowano z nich na etapie budowy). Akumulatory modułu zostały zdemontowane i zdeorbitowane wraz z pojazdem Progress M-31.
Wraz z degeneracją systemów stacji zaczęło brakować mocy do obsługi modułu; w czasie ostatniej ekspedycji na Mir w 2000 roku załoga zaraportowała niemożność uruchomienia któregokolwiek z urządzeń Prirody ze względu na brak zasilania[4].
Moduł został zdeorbitowany wraz z całym kompleksem w marcu 2001 roku.
Przypisy
- ↑ a b Mark Wade: Priroda (ang.). W: Encyclopedia Astronautica [on-line]. [dostęp 2016-09-28].
- ↑ a b c d e f g h i j k l Priroda Module on the Mir Station (ang.). W: eoPortal Directory [on-line]. [dostęp 2016-10-10].
- ↑ Anatolij Kriwonosow: Khartron: Computers for Rocket Guidance Systems (ang.). W: Computing in the Soviet Space Program [on-line]. 2002-12-16. [dostęp 2016-09-28].
- ↑ a b c d Gunter Dirk Krebs: Priroda (TsM-I, 77KSI, 11F77I). [dostęp 2016-10-10].
Bibliografia
- Historic Spacecraft - Mir (ang.)
Linki zewnętrzne
- Russian Space Web (ang.)
- Gunter's Space Page - informacje o module Priroda (ang.)
Media użyte na tej stronie
Russia's Mir space station is backdropped over the blue and white planet Earth in this medium range photograph recorded during the final fly-around of the members of the fleet of NASA's shuttles. Seven crew members, including Andrew S.W. Thomas, were aboard the Space Shuttle Discovery when the photo was taken; and two of his former cosmonaut crewmates remained aboard Mir. Thomas ended up spending 141 days in space on this journey, including time aboard Space Shuttles Endeavour and Discovery, which transported him to and from Mir.
The Priroda module of the Russian space station Mir, as seen from the Space Shuttle Endeavour STS-89.
A diagram showing the orbital configuration of the Soviet TKS crew delivery/cargo spacecraft.
A view of the Travers RADAR antenna on the Priroda module of the Russian space station Mir
A diagram of Priroda, the seventh and final module of the Russian space station Mir.