Prithivi Narayan Shah Dev
![]() Portret króla | |
Król Gorkha | |
Okres | od 1742 |
---|---|
Poprzednik | Narabhpati Saha |
Następca | brak |
Król Nepalu | |
Okres | od 25 września 1768 |
Poprzednik | brak |
Następca | Sinha Pratap Shah Dev |
Dane biograficzne | |
Dynastia | Shah |
Data urodzenia | |
Data śmierci | |
Ojciec | Nara Bhupal Shah |
Matka | Kaushalyavati Devi |
Małżeństwo | Indra Kumari Devi |
Dzieci | 14 dzieci |
Prithivi Narayan Shah Dev (nep. श्री ५ वडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाह; ur. 27 grudnia 1722 lub 1723[1] w Gorkha[2][3], zm. 11 stycznia 1775 w Devghat[2]) – władca Gurkhów z dynastii Shah od 1742 do 1768, król Nepalu od 1768 do 1775 roku. W wyniku wojny prowadzonej w latach 1744–1768 stopniowo podporządkował sobie królestwa leżące w Kotlinie Katmandu. Jest uznawany za twórcę współczesnego Nepalu[4][5].
Syn Nary Bhupala Shaha, władcy Gurkhów, oraz królowej Kaushalyavati Devi[6]. W 1742 roku został królem niewielkiego królestwa Gorkha, które zmagało się wówczas z napięciami wewnętrznymi. Z czasem władca Gurkhów dążył do podporządkowania sąsiednich księstewek, co ostatecznie mu się udało. W 1769 roku pod jego władaniem znalazły się królestwa Katmandu, Patan i Bhadgaun, doprowadził tym samym do upadku dynastii Malla[7][4], wcześniej podbił także okolice Nuwakotu, ważnego punktu handlowego w jego nowym królestwie[6]. Po konsolidacji tych wszystkich terenów przeniósł stolicę nowego państwa do Katmandu[4]. Podporządkował sobie też wiele innych ziem, w tym Tarai, Kumaon, Garhwal, Simlę czy indyjski Sikkim. Królestwo Nepalu było wtedy ponad dwukrotnie większe niż obecnie, sięgało od Pendżabu do Sikkimu[4]. Po jego śmierci władzę w państwie objął syn Sinha Pratap[1][4].
Król Prithivi Narayan jest też autorem Divya Upadesh, w którym zawarł dziewięć zasad, które stanowiły fundament nepalskiego życia społecznego i politycznego[6]. Określany jako władca surowy, lecz odważny i konsekwentny[6].
Miał przynajmniej cztery żony, które urodziły mu sześciu synów i osiem córek[2].
W Katmandu stoi pomnik przedstawiający tego władcę[8].
Przypisy
- ↑ a b Nepal. rulers.org. [dostęp 2017-08-30]. (ang.).
- ↑ a b c The Royal House of Shah GENEALOGY. royalark.net. [dostęp 2017-08-31]. (ang.).
- ↑ Dharam Vir: Education and Polity in Nepal: An Asian Experiment. Northern Book Centre, 1988, s. 28. ISBN 978-81-85119-39-7. [dostęp 2017-08-31].
- ↑ a b c d e Prithvi Nārāyaṇ Shah, [w:] Encyclopædia Britannica [online] [dostęp 2017-08-30] (ang.).
- ↑ Karl Schmidt: An Atlas and Survey of South Asian History. Routledge, 2015. ISBN 978-1-317-47680-1. [dostęp 2017-08-31].
- ↑ a b c d Prithvi Narayan Shah, creator of Greater Nepal. bossnepal.com. [dostęp 2017-09-01]. (ang.).
- ↑ Nepal. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2017-09-01] .
- ↑ Nepal marks 294th birth anniversary of founding father King Prithvi Narayan Shah. thehimalayantimes.com. [dostęp 2017-09-01]. (ang.).
Media użyte na tej stronie
Portrait of king Prithvi Narayan Shahdev of Nepal, who died in 1775. Source: the private collection of Dr. Kunwar Sumerendra Vir Singh Chauhan, direct descendant of Sri Panch Maharaja Dhiraj Prithvi Narayan Shahdev.