Przesiedlenia Niemców bałtyckich w czasie II wojny światowej
Przesiedlenia Niemców bałtyckich w czasie II wojny światowej – akcja przesiedleńcza i kolonizacyjna Niemców bałtyckich, będąca częścią większej akcji zwanej "Heim ins Reich" (pol. "Z powrotem Rzeszy") z terenów państw bałtyckich[1] na tereny III Rzeszy i okupowanej Wielkopolski.
Przyczyny
Jednym z celów polityki nazistowskiej było utworzenie tzw. "Wielkiej Rzeszy Niemieckiej" (niem. Großdeutschland) jednolitej narodowo i zamieszkanej tylko przez czystych rasowo Niemców. Dla jej urzeczywistnienia deklarowano przesiedlenia ludności deklarującej niemieckie pochodzenie tzw. Volksdeutchów z innych państw do III Rzeszy. Jeszcze przed wojną niemieckie organizacje podporządkowane SS prowadziły rejestracje mniejszości niemieckiej mieszkającej na terenach innych państw - w Czechosłowacji, Polsce, krajach bałtyckich, ZSRR, Rumunii, Węgrzech i Bułgarii. Osoby te po aneksji Polski postanowiono przesiedlić na okupowane terytoria w ramach tzw. akcji "Heim ins Reich" (pol. "Dom w Rzeszy").
Kolejną przyczyną przesiedleń był tzw. Lebensraum, czyli zdobycie tzw. "przestrzeni życiowej" dla Niemców, które było jednym z deklarowanych przez Adolfa Hitlera celów II wojny światowej[2]. Naziści planowali zdobycie dla Rzeszy terenów po Ural, gdzie po zwycięskiej wojnie miano osiedlić ludzi "krwi czysto nordyckiej". Aby urzeczywistnić tę ideę prowadzono dwutorowo przesiedlenia Volksdeutschów z terenów innych państw takich jak Rosja, Rumunia czy państwa bałtyckie oraz jednoczesne wysiedlenia ludności etnicznej z terenów państw podbitych i inkorporowanych do Niemiec jak część przedwojennej Polski czy Francji. Największą skalę działalność ta przybrała m.in. w okupowanej Polsce - w Kraju Warty oraz we Francji - Alzacja.
W wyniku ustaleń paktu Ribbentrop-Mołotow z 1939 państwa bałtyckie włączone zostały w sowiecką sferę wpływów. Niemcy zastrzegli sobie wtedy możliwość dokonania w przyszłości ewakuacji mniejszości niemieckiej z terenów anektowanych przez ZSRR. Ustalenia dotyczące transferu ludności poruszył także traktat o granicach i przyjaźni III Rzesza-ZSRR 1939, a na przełomie października i listopada 1939 roku Niemcy podpisali z ZSRR osobne umowy o przesiedleniach Niemców z terenów Łotwy i Estonii oraz okupowanego przez ZSRR Wołynia i Galicji wschodniej.
Przebieg akcji
Przesiedlenia odbyły się w dwóch głównych falach w latach 1939-1941. W sumie w okresie 1939-1941 Niemcy przesiedlili z Łotwy i Estonii według różnych szacunków między 69-76,9 tys. Niemców, z czego większość osób trafiło na tereny "oczyszczonego" z Polaków i Żydów Kraju Warty oraz Pomorza[1]. Z Litwy natomiast w 1941 roku przesiedlono ok. 51-54 tys. Niemców, których większość zostało osiedlonych w Wielkopolsce (zwanej przez Niemców "Krajem Warty") na gospodarstwach odebranych polskim właścicielom.
"Kiedy otworzyliśmy drzwi, paliło się tam światło. Na stole stało jedzenie i szklanki z wystygłą herbatą, a w łóżeczkach dziecięcych była rozrzucona pościel. Domyśliliśmy się, że wysiedlenie musiało być bardzo gwałtowne, odbyć się wieczorem, kiedy dzieci już spały, a dorośli jedli kolację. Najchętniej byśmy stamtąd uciekli, ale dokąd?" - Jany Bosse, przesiedlony Niemiec bałtycki[3].
Przypisy
- ↑ a b Praca zbiorowa: Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939–1945. Atlas ziem Polski. Demart, 2008. ISBN 978-83-7427-391-6
- ↑ Marian Zgórniak, "Lebensraum" w doktrynie politycznej i wojskowej III Rzeszy, "Studia Historyczne" R. 23, 1980, z. 4, s. 621-632
- ↑ [1] Maria Nowak, "Wizyta - Do Poznania przyjechali Niemcy bałtyccy mieszkający tu w czasie wojny", Głos Wielkopolski, 2009-10-19
Bibliografia
- Praca zbiorowa: Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939–1945. Atlas ziem Polski. Demart, 2008. ISBN 978-83-7427-391-6
Media użyte na tej stronie
(c) Bundesarchiv, Bild 183-E12315 / CC-BY-SA 3.0
![Info non-talk.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Info_non-talk.svg/15px-Info_non-talk.svg.png)
Scherl Bilderdienst, Berlin
Baltendeutsche besichtigen ihre neue Heimat im Warthegau
Schon viele Tausend Baltendeutsche sind nunmehr in die befreiten Gebiete des ehemaligen Polen umgesiedelt worden und setzen hier den Aufbau, der durch die Polen 20 Jahre unterbrochen war, fort. Unser Bild zeigt Baltendeutsche nach der Ankunft in ihrem neuen Heim im Warthegau beim ersten Rundgang.
10.11.39 [Herausgabedatum]
(Scherl Picture-Service, Berlin.
Baltic Germans inspect their new homeland in Warthegau.
(c) Bundesarchiv, Bild 183-E12311 / CC-BY-SA 3.0
![Info non-talk.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Info_non-talk.svg/15px-Info_non-talk.svg.png)
Sie haben eine neue Heimat gefunden
U.B.z.: der Kreisbauernführer zeigt den Baltendeutschen Siedlern ihren neuen Besitz.
They have found a new homeland
(c) Bundesarchiv, Bild 137-066679 / Bogner / CC-BY-SA 3.0
![Info non-talk.svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/53/Info_non-talk.svg/15px-Info_non-talk.svg.png)