Psałterz paryski
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/94/Paris_psaulter_gr139_fol1v.jpg/240px-Paris_psaulter_gr139_fol1v.jpg)
Psałterz paryski (oznaczony przez siglum 1133) – bizantyjski ilustrowany manuskrypt zawierający psałterz w przekładzie Septuaginty, pochodzący z połowy X wieku n.e. Jest przechowywany w Paryżu, co też nadało mu jego nazwę[1]. Na liście rękopisów Septuaginty według klasyfikacji Alfreda Rahlfsa oznaczony numerem 1133.
Opis
Manuskrypt zawiera 449 kart i 14 całostronicowych miniatur wykonanych „w wielkim stylu, niemal klasycznym”, jak określa je Encyclopaedia Britannica. Karty kodeksu mają wymiary 36 na 26 cm. Wspólnie z „Homiliami Grzegorza z Nazjanzu” wykonanymi około 880 roku dla Bazylego I., Psałterz paryski uważa się za wybitny pomnik tzw. renesansu macedońskiego w sztuce bizantyńskiej X wieku[2][3].
Najbardziej znana miniatura pochodząca z tego psałterza przedstawia Dawida grającego na harfie obok siedzącej postaci kobiecej, personifikacji Melodii. Wokół tej centralnej grupy znajduje się postać nimfy Echo, różne zwierzęta zauroczone muzyką, postać mężczyzny oraz zarys budowli symbolizujących miasto Betlejem. Cały ten układ jest prawdopodobnie wzorowany na grecko-rzymskim malarstwie ściennym przedstawiającym Orfeusza oczarowującego świat swoją muzyką[3].
Ta i inne miniatury mają tak wyraźną hellenistyczną formę wykonania w przeciwieństwie do znanych zabytków średniowiecznej sztuki bizantyjskiej, a w szczególności ilustracji, że większość XIX-wiecznych autorytetów datowała rękopis na czasy Justyniana. Jednak bizantynolodzy, Hugo Buchthal i Kurt Weitzmann, wykazali niezbicie, że kodeks powstał w X wieku[3].
Manuskrypt przechowywany jest w Paryżu, we Francuskiej Bibliotece Narodowej (MS. Gr. 139).
Galeria
Zarzuty proroka Natana wobec Dawida, Dawid pełen skruchy
Prorok Izajasz
Izajasz i Ezechiasz, przepowiednia uzdrowienia Ezechiasza
Przypisy
- ↑ Oxford Reference: Paris Psalter. oxfordreference.com. [dostęp 2013-07-29]. (ang.).
- ↑ Paris Psalter, [w:] Encyclopædia Britannica [online] [dostęp 2013-07-29] (ang.).
- ↑ a b c Answers: Paris Psalter. answers.com. [dostęp 2013-07-29]. (ang.).
Media użyte na tej stronie
Paris psalter, BnF MS Grec 139, folio 436v.
Manuscript illumination from a Greek manuscript psalter dated c. 940–960 AD, now in the National Library of France: the Paris Psalter (Parisianus graecus 139, folio 435 verso). The prophet Isiah (labelled: ΗϹΑΙΑϹ) flanked by Nyx ("Night"; Greek: Νύξ, Núx; Latin: Nox) and the Dawn (labelled "Όρθρος", "Orthros", "daybreak"). Daybreak is labelled and depicted as a boy carrying a flaming torch; Nyx is labelled and shown nimbate with a dark complexion, with dark clothes and a starry mantle, and holding an inverted flaming torch. The manus Dei appears to the top. The scene illustrates the Book of Isaiah 26:9:
"ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζει τὸ πνεῦμά μου πρὸς σέ, ὁ θεός, διότι φῶς τὰ προστάγματά σου ἐπὶ τῆς γῆς."
"In the night my spirit rises early toward you (possibly eagerly seeks you), O God, because your ordinances are a light upon the earth" (NETS)
NB: modern English translations do not use word the φῶς, "light", which is not in the Hebrew text. e.g.:
- "With my soul have I desired thee in the night; yea, with my spirit within me will I seek thee early: for when thy judgments are in the earth, the inhabitants of the world will learn righteousness" (KJV)
- "My soul yearns for you in the night; in the morning my spirit longs for you. When your judgments come upon the earth, the people of the world learn righteousness." (NIV)