Rákos-patak

Rákos-patak
Ilustracja
Brzegi potoku są prawie całkiem zabetonowane, a woda i dno w wielu miejscach zanieczyszczone.
Kontynent

Europa

Państwo

 Węgry

Rzeka
Długość44 km
Powierzchnia zlewni

47[1] km²

Źródło
MiejsceMargita-hegy, Wzgórza Gödöllő
Współrzędne

47°36′00,0″N 19°22′00,0″E/47,600000 19,366667

Ujście
Recypient

Dunaj

MiejsceBudapeszt, XIII dzielnica
Współrzędne

47°32′30,2″N 19°03′36,8″E/47,541714 19,060217

Położenie na mapie Węgier
Mapa konturowa Węgier, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „źródło”, poniżej na lewo znajduje się również punkt z opisem „ujście”
Rákos-patak w Zugló, XIV dzielnicy Budapesztu

Rákos-patak, krótka rzeka, a raczej potok, wypływający ze Wzgórz Gödöllő i uchodzący do Dunaju, jeden z najdłuższych lewobrzeżnych dopływów Dunaju na jego węgierskim odcinku.

Bieg rzeki

Potok, którego średnia szerokość wynosi 1–3 m, wypływa ze Wzgórz Gödöllő, w granicach miejscowości Szada. W Gödöllő łączy się z jednym z dopływów zwanym Fiók-Rákos-patak. Po przepłynięciu przez Isaszeg i Pécel, dociera do Budapesztu na teren XVII dzielnicy, po której opuszczeniu przepływa jeszcze przez X, XIV i XIII dzielnicę i w końcu uchodzi do Dunaju powyżej północnego krańca kąpieliska Dagály fürdő. Po drodze zasila go szereg mniejszych cieków.

Historia

Potok otrzymał swą nazwę od zamieszkujących w nim dawniej raków (węg.: rák). Dzisiaj trudno w nim spotkać już nie tylko raki, ale i inne wodne stworzenia. Zgodnie ze średniowiecznymi opisami, raki żyły u źródeł potoku. Na odcinku Isaszeg, Pécel, Rákoscsaba funkcjonowało wiele stawów rybnych, których spiętrzona woda napędzała młyny, następnie pomiędzy Rákoscsabą a Keresztúrem wody potoku zasilały obszar bagien. Takie warunki nie sprzyjały rakom, ale pisma wspominają, że obficie występowały tam węgorze i inne ryby.

Pierwsza wzmianka o młynach wodnych poruszanych przez wody potoku między Isaszegiem i Keresztúrem pochodzi z XIV-wiecznego dokumentu.

W XVIII wieku osuszono bagna leżące w granicach Pesztu, a potok uregulowano[2].

Zarząd miejski Pesztu na początku XIX wieku zdecydował, że wodami potoku będzie zasilane zabagnione i nieprzyjemnie pachnące jezioro w parku Városliget. Plan zrealizowano na uroczystości millenijne w 1896 roku.

XVII dzielnica, znana pod nazwą Rákosmente i jej części, otrzymały swoje nazwy od przepływającego przez nie potoku, a z kolei ze względu na topografię terenu, szereg osiedli lub ich części odzwierciedla tą różnorodność w swoich nazwach (np.: Rákoshegy – Rakowa Góra, Madárdomb – Ptasie Wzgórze, Kaszásdűlő – Kosiarska Rola itp.).

27 stycznia 2015 potokiem spłynęła zanieczyszczona rdzą woda i w związku z tym Stołeczne Przedsiębiorstwo Kanalizacyjne (Fővárosi Csatornázási Művek) wszczęło dochodzenie[3].

Przypisy

  1. Vízrajzi évkönyv 2006 (Rocznik hydrologiczny) str. 39. [dostęp 06-05-16].zły zapis daty dostępu
  2. Rákos-patak, www.geocaching.hu [dostęp 2017-11-20].
  3. Csúnyán berozsdásodott a Rákos-patak. Index.hu. [dostęp 15-01-27].zły zapis daty dostępu

Literatura

  • Oross András: A Rákos-patak és vízgyűjtő területének történeti földrajzi vázlata (Historyczny szkic geograficzny potoku Rákos i jego zlewni). In: Fons, X. évfolyam (2003), 2. szám
  • Dr. Pécsi Márton: Budapest természetföldrajza (Geografia środowiska Budapesztu) (Akadémia kiadó, Budapest, 1959)

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Rakos-patak.jpg
Rákos-patak in Rákosmenete, Budapest
Rákos patak Budapest, XIV. kerület.jpg
Autor: OsvátA, Licencja: CC BY-SA 3.0
Rákos patak Budapest, XIV. kerület