Rękopis znaleziony w Saragossie (powieść)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/P_n_despenaperros.jpg/220px-P_n_despenaperros.jpg)
Rękopis znaleziony w Saragossie (oryg. fr. Manuscrit trouvé à Saragosse) – powieść łotrzykowska Jana Potockiego z przełomu XVIII i XIX wieku utrzymana w konwencji awanturniczego romansu przedstawiającego losy osiemnastoletniego kapitana z gwardii króla XVIII-wiecznej Hiszpanii.
Struktura utworu
Autor zbudował swoją powieść, posługując się kompozycją szkatułkową (ramową). Powieść podzielona jest na 61 dni (sześć dekameronów i zakończenie, w ostatniej wersji autorskiej z 1810 r., wydanej w 2006 r. po odtworzeniu) albo 66 dni (w wersji przekładu Edmunda Chojeckiego). Składa się z wielu wątków tworzących różne opowiadania.
Wersje
Potocki pracował nad powieścią od lat 90. XVIII wieku, a ukończył ją prawdopodobnie niedługo przed śmiercią. Powstały trzy wersje tego dzieła, z których dwie ostatnie Potocki pisał w latach 1804–1810. Ostateczna, autorska wersja dzieła nie jest znana. Wersje pisarza zostały skompilowane i ocenzurowane przez polskiego tłumacza Edmunda Chojeckiego w 1847. Do 45 rozdziałów z wersji drugiej dodał zakończenie wersji trzeciej, dokonując przeróbek. Późniejsze, nowe wydanie zostało przejrzane przez Jana Lorentowicza (1917, 3 tomy).
Pierwsze 13 dni z pierwszej wersji powieści Potocki opublikował w Petersburgu, po francusku, wiosną 1805 roku w liczbie 100 egzemplarzy[1]. Fragmenty czterdziestu początkowych dni, z wersji trzeciej, ukazały się w Paryżu, bez nazwiska autora, w latach 1813 i 1814, jako dwie osobne publikacje, także po francusku[1].
Pierwsze wydanie całości w języku oryginału, pod redakcją Rogera Caillois, nastąpiło w Paryżu dopiero w 1958 roku, a kolejne, w wersji zrekonstruowanej przez René Radrizzaniego, opublikowane zostało w 1989.
François Rosset i Dominique Triaire, autorzy biografii Jana Potockiego[1], opublikowali w 2006 w Leuven w Belgii, w języku francuskim, drugą[2] i trzecią[3] wersję, jako dwie osobne książki. Obie te wersje odtworzyli wyłącznie z oryginalnych, francuskich manuskryptów, które znaleźli w bibliotekach we Francji, Polsce, Hiszpanii i Rosji oraz w zbiorach potomków Jana Potockiego. Wersja z 1804 składa się z 45 dni, a wersja z 1810 z 61 dni[1].
Po polsku
Książka została napisana po francusku, polski przekład książki, autorstwa Edmunda Chojeckiego, został opublikowany w 1847. Wersja ta składa się z 66 dni. Można przypuszczać, że owe dodatkowe pięć dni w wersji polskiej zostało wykreowanych przez tłumacza przy okazji łączenia dwóch różnych wersji. W trzeciej, najpóźniejszej znanej wersji, zapewne najbliższej zamiarom autora, nie ma np. w ogóle opowieści Żyda Wiecznego Tułacza[1]. Opowieść tę znajdujemy natomiast w polskiej wersji Chojeckiego.
W 2013, nakładem Korporacji Ha!art, ukazała się hipertekstowa wersja powieści Jana Potockiego, autorstwa Mariusza Pisarskiego, dostępna za darmo na portalu ha.art.pl.[4]
Wydawnictwo Literackie wydało w 2015 przekład ostatniej[3] wersji autorskiej z 1810[5], a w 2016 wersji z 1804[6], oba autorstwa Anny Wasilewskiej.
Adaptacje
Powieść została przeniesiona na ekran w 1965 roku przez Wojciecha Hasa (Rękopis znaleziony w Saragossie)[7].
Przypisy
- ↑ a b c d e François Rosset oraz Dominique Triaire, Jan Potocki. Biografia, tłum. Anna Wasilewska, W.A.B., 2006, 514 str., ISBN 83-7414-234-0
- ↑ Françoise Rosset oraz Dominique Triaire (red.), Jan Potocki, Manuscrit trouvé à Saragosse. Version de 1804, GF-Flammarion, 2008, 772 str., ISBN 978-2-08-121143-8
- ↑ a b Françoise Rosset oraz Dominique Triaire (red.), Jan Potocki, Manuscrit trouvé à Saragosse. Version de 1810, GF-Flammarion, 2008, 864 str., ISBN 978-2-08-121144-5
- ↑ Jan Potocki - Rękopis znaleziony w Saragossie ||| wersja hipertekstowa, ha.art.pl [dostęp 2017-11-26] [zarchiwizowane z adresu 2018-02-17] .
- ↑ Jan Potocki: Rękopis znaleziony w Saragossie. tłum. Anna Wasilewska. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2015. ISBN 978-83-08-06046-9.
- ↑ Jan Potocki, Rękopis znaleziony w Saragossie, tłum. Anna Wasilewska, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2016. ISBN 978-83-0805886-2.
- ↑ Rękopis znaleziony w Saragossie (pol.). www.filmpolski.pl. [dostęp 2017-02-04].
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
Kto co komu opowiada w książce "Rękopis znaleziony w Saragossie".
Jan Potocki - Rękopis znaleziony w Saragossie, 1847. Strona tytułowa książki.