Zdjęcie rentgenowskie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Boxerfraktur.png/155px-Boxerfraktur.png)
Zdjęcie rentgenowskie, rentgenogram[1], potocznie rentgen, prześwietlenie, w skrócie RTG[2], rtg.[3] – dwuwymiarowy obraz rejestrowany podczas prześwietlania[4] wiązką promieniowania rentgenowskiego organów osoby poddanej rentgenografii[5][6], będącej jedną z podstawowych technik diagnostycznych w medycynie.
Pierwsze zdjęcie rentgenowskie całego ciała ludzkiego wykonał 1 lipca 1934 roku Arthur Fuchs z amerykańskiej firmy Kodak[7].
Zasada powstawania
Ze względu na swoją bardzo dużą przenikliwość promieniowanie rentgenowskie (generowane zwykle za pomocą lampy rentgenowskiej) przechodzi częściowo przez ciało pacjenta, a następnie przez błonę rentgenowską (błonę fotograficzną czułą na promieniowanie rentgenowskie), gdzie jest rejestrowane w postaci obrazu. Promieniowanie, które nie zostanie całkowicie pochłonięte przez tkanki pacjenta, spowoduje jej zaczernienie, a im większą część promieniowania zatrzymają tkanki, tym mniejsze będzie to zaczernienie.
Powstające w ten sposób zdjęcie jest negatywem i w takiej formie zdjęcia są wywoływane i analizowane przez lekarza. Do opisu negatywu stosuje się pojęcia przejaśnienie i zacienienie, jednak w przeciwnych znaczeniach tych słów (ze względu na naturę negatywu). Przejaśnienie to miejsce, gdzie do błony dotarła duża ilość promieniowania i powstało jej zaczernienie, natomiast zacienienie jest miejscem, w którym ono do niej nie dotarło (tak jak gdy światło widzialne nie dociera do błony fotograficznej i powstaje zaciemnienie, czyli cień), gdyż tkanki je zaabsorbowały. W tym drugim przypadku odnośny obszar błony jest biały (lub jasnoszary). Kość wykazuje znacznie większą zdolność absorpcji (pochłaniania) promieniowania niż otaczające ją tkanki miękkie, dzięki czemu widoczna jest na filmie jako miejsce niezaczernione.
Promieniowanie jonizujące, jakim jest promieniowanie rentgenowskie, ulega rozproszeniu komptonowskiemu. Zjawisko to zmniejsza kontrast obrazu, zacierając granicę między tkanką miękką a kością. W celu lepszego zobrazowania niektórych struktur stosuje się środki cieniujące (popularnie zwane kontrastami).
Błona fotograficzna używana do zdjęć RTG jest mało wrażliwa na promieniowanie Röntgena, dlatego w kasecie rentgenowskiej umieszczony jest za nią ekran fluorescencyjny, w którym pod wpływem promieniowania rentgenowskiego powstaje światło widzialne, co wzmacnia kontrast zdjęcia.
W początkach radiografii zamiast błony fotograficznej stosowano – podobnie jak w fotografii – szklane płytki pokryte światłoczułymi związkami srebra, stąd potoczna (choć obecnie niepoprawna) nazwa „klisza”.
Litery L, P i R na zdjęciu
Ze względu na naturę zdjęcia, które jest rzutem obiektu trójwymiarowego na płaszczyznę, a ponadto można je oglądać i z jednej i z drugiej strony, pojawia się problem z rozróżnieniem, z której strony należy patrzeć na zdjęcie. W tym celu w obszarze robionego zdjęcia umieszcza się szablon z niesymetryczną literką (taką, którą można odczytać tylko w jednej pozycji), najczęściej L, P lub R. Litery te oznaczają strony (odpowiednio: lewa, prawa, ang. right) badanego obiektu. Czasem używa się skrótów łacińskich Sin (manus sinistra – strona lewa) i Dx (manus dextra – strona prawa). Znaczniki strony lewej są czworokątne i czerwone (koloru nie widać na zdjęciu), a strony prawej okrągłe i zielone.
Przykładowe zdjęcia rentgenowskie
Zdjęcie rentgenowskie dłoni Alberta von Köllikera wykonane przez Röntgena w Physikalisches Institut Uniwersytetu w Würzburgu 23 stycznia 1896 r.[8]
Zdjęcie przedramienia – widoczne złamanie kości promieniowej
Zdjęcie stawu kolanowego – widoczne liczne kulki śrutu po postrzale ze strzelby
Zdjęcie stawu ramiennego
Zobacz też
- zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej
- babygram
- tomografia
- tomografia rentgenowska
- tomografia komputerowa
Przypisy
- ↑ rentgenogram, sjp.pwn.pl
- ↑ Racjonalne zasady wykorzystania badania radiologicznego oraz zasady oceny zdjęć RTG w diagnostyce chorób układu oddechowego, Medycyna Praktyczna
- ↑ rtg., sjp.pwn.pl
- ↑ prześwietlenie rentgenologiczne. portalwiedzy.onet.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-10-25)]., onet.pl
- ↑ rentgenografia, sjp.pwn.pl
- ↑ rentgenografia. portalwiedzy.onet.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-01)]., onet.pl
- ↑ Magazyn „Focus” 7/214, lipiec 2013, s. 8
- ↑ Gottfried Landwehr , Wilhelm Conrad Röntgen and the beginning of modern physics, [w:] Gottfried Landwehr, Axel Haase, Eberhard Umbach (red.), Röntgen Centennial: X-rays in Natural and Life Sciences, Singapore: World Scientific, 1997, s. 3–8, ISBN 981-02-3085-0 [dostęp 2019-05-22] (ang.).
Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.
Media użyte na tej stronie
Redirect arrow, to be used in redirected articles in Wikipedias written from left to right. Without text.
The Star of Life, medical symbol used on some ambulances.
Star of Life was designed/created by a National Highway Traffic Safety Administration (US Gov) employee and is thus in the public domain.Autor: Jacek Halicki, Licencja: CC BY-SA 4.0
Zdjęcie rentgenowskie lewego stawu barkowego
An early X-ray picture (radiograph) taken at a public lecture by Wilhelm Röntgen (1845–1923) of Albert von Kölliker's left hand. See Axel Haase; Gottfried Landwehr; Eberhard Umbach (eds.) (1997) Röntgen Centennial: X-rays in Natural and Life Sciences, Singapur: World Scientific, ss. 7–8 ISBN: 981-02-3085-0.
Autor: DiverDave, Licencja: CC BY-SA 3.0
Radiograph of a close-range shotgun blast injury to knee. Birdshot pellets are visible within and around the shattered patella, distal femur and proximal tibia.
Autor: Hellerhoff, Licencja: CC BY-SA 3.0
Boxer's fracture of fifth metacarpal bone. In this case not by boxing against something or someone, but by a similar trauma.
Autor: Hellerhoff, Licencja: CC BY-SA 3.0
Zdjęcie boczne czaszki – widoczny oponiak.
Autor: Nevit Dilmen (talk), Licencja: CC BY-SA 3.0
Medical X-rays. Image not to scale
Autor: Jacek Halicki, Licencja: CC BY-SA 4.0
RTG stopy z płaskostopiem