Radomsko

Radomsko
miasto i gmina
Ilustracja
Ratusz, obecnie Muzeum Regionalne
im. Stanisława Sankowskiego
HerbFlaga
HerbFlaga
Państwo

 Polska

Województwo

 łódzkie

Powiat

radomszczański

Prawa miejskie

1266

Prezydent

Jarosław Ferenc

Powierzchnia

51,43 km²

Wysokość

od 219 do 254 m n.p.m.

Populacja (31.12.2019)
• liczba ludności
• gęstość


45 843[1]
891,4 os./km²

Strefa numeracyjna

44

Kod pocztowy

97-500

Tablice rejestracyjne

ERA

Położenie na mapie powiatu radomszczańskiego
Mapa konturowa powiatu radomszczańskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Radomsko”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Radomsko”
Ziemia51°04′02″N 19°26′37″E/51,067222 19,443611
TERC (TERYT)

1012011

SIMC

0968078

Hasło promocyjne: RADOMSKO – Otwarte miasto od 1266
Urząd miejski
ul. Tysiąclecia 5
97-500 Radomsko
Strona internetowa
BIP

Radomskomiasto w województwie łódzkim, siedziba powiatu radomszczańskiego oraz gminy Radomsko. Położone 90 km od Łodzi, 40 km od Częstochowy i 180 km od Warszawy leży na Wyżynie Przedborskiej, nad rzeką Radomką.

Było miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[2] w tenucie radomszczańskiej w powiecie radomszczańskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku[3].

Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. miasto zamieszkiwały 45 843 osoby[1].

Położenie

Położenie miasta Radomska na mapie powiatu radomszczańskiego

Według danych z roku 2008[4] Radomsko ma obszar 51,43 km², w tym:

  • tereny zurbanizowane: 13,81 km²
  • użytki rolne: 34,96 km²
  • użytki leśne: 2,17 km²
  • nieużytki: 0,49 km²

Miasto stanowi 3,57% powierzchni powiatu.

Radomsko leży w historycznej ziemi sieradzkiej[5]. Położone jest w zachodniej części Wzgórz Radomszczańskich nad rzeką Radomką.

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa piotrkowskiego.

Sąsiednie gminy: Gmina Radomsko, Dobryszyce, Kodrąb, Ładzice

Osiedla

Jedna z kamienic przy ulicy Piłsudskiego
  • Centrum (obejmuje historyczne śródmieście Radomska, złożone głównie z kamienic oraz osiedle mieszkaniowe w kwartale ulic Stefana Wyszyńskiego – Feliksa Fabianiego – Rolna – Tysiąclecia; główne ulice: plac 3 Maja, Gabriela Narutowicza, Krakowska, Przedborska, Władysława Reymonta, Tadeusza Kościuszki, Stefana Żeromskiego)
  • Osiedle Tysiąclecia (osiedle powstało w 1967 roku; obejmuje zespoły mieszkaniowe z lat 70. i 80. XX wieku; jak również w niewielkim stopniu zabudowę jednorodzinną i szeregową; główne arterie: Tysiąclecia, Piastowska, Jagiellońska, Leszka Czarnego, Armii Krajowej, Starowiejska)
  • Osiedle Kowalowiec (powstało w okresie międzywojennym jako osiedle dla bezrobotnych; po wojnie obszar gwałtownej rozbudowy jednorodzinnej; przy ulicy 11 Listopada oraz Brzeźnickiej (od Antoniego Pajdaka do Jana Matejki) znajdują się bloki mieszkalne; główne arterie: 11 Listopada, ks. Kościowa)
  • Osiedle Brzeźnicka (obejmuje bloki mieszkalne wybudowane w latach 60. na ulicach Brzeźnickiej, Miłej i Stefana Batorego)
  • Młodzowy (obszar dawnej Kolonii Młodzowy; główne ulice: Młodzowska, Ignacego Krasickiego, Henryka Sucharskiego)
  • Kopiec (powstały przed II wojną światową obszar złożony z domów jednorodzinnych i niskich kamienic; główne ulice: Józefa Ignacego Kraszewskiego, Kopiec)
  • Miłaczki – Bugaj (powstały przed II wojną światową obszar złożony z domów jednorodzinnych i niskich kamienic; główne ulice: Bugaj, Jana Kilińskiego, Miłaczki, Hugona Kołłątaja, Architektów)
  • Osiedle Dwunastka (osiedle mieszkaniowe przy ulicach Targowej i Piwnej, wybudowane w latach 90. przez SM „Dwunastka”)
  • Osiedle Adama Mickiewicza (osiedle domów jednorodzinnych powstałe w latach 80; główne ulice: Szarych Szeregów, Pana Tadeusza, Jacka Soplicy)
  • Osiedle Stefana Batorego (osiedle domów jednorodzinnych powstałe w czasach PRL; główne ulice: Ciepła, Henryka Sienkiewicza, ks. Antoniego Turleja)
  • Folwarki (wieś przyłączona do Radomska w 1977; główne ulice: Krakowska, Gidelska, Marii Dąbrowskiej, Stara Droga)
  • Wymysłówek (wieś przyłączona do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Wymysłowska)
  • Sucha Wieś (wieś przyłączona do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Partyzancka, Strażacka, Strzałkowska)
  • Stobiecko Miejskie (wieś przyłączona do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Brzeźnicka, św. Rocha)
  • Bogwidzowy (wieś przyłączona do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Mikołaja Reja, Przemysłowa, Jeżynowa)
  • Bartodzieje Podleśne, Bartodzieje Bankowe, Bartodzieje Włościańskie (wsie przyłączone do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Gabriela Narutowicza, Wincentego Witosa, Batalionów Chłopskich)
  • Saniki (wieś przyłączona do Radomska w 1986 roku[6]; główne ulice: Sanicka)
  • Kierków (okolice cmentarza żydowskiego w Radomsku)

Zmiany nazw ulic

Ulice Radomska
Ulica Przedborska
Ulica Krakowska
Ulica Reymonta
Ulica Reymonta nocą przed świętami
Ulica Narutowicza maj 2005

W historii Radomska nazwy ulic zmieniały się wielokrotnie: miało to miejsce po odzyskaniu niepodległości, w latach 30, w latach II wojny światowej, w okresie PRL i po jej upadku.

  • Plac 3 Maja (w okresie zaborów Rynek Aleksandrowski, w czasie okupacji niemieckiej Ring).
  • Ulica Krakowska (w 1935 roku przemianowana na ulicę Polskiej Organizacji Wojskowej, w czasie okupacji Kattowitzer Straße, w PRL ul. Armii Czerwonej, w 1990 roku wróciła do pierwotnej nazwy).
  • Ulica Gabriela Narutowicza (pierwotnie ulica Piotrkowska, w czasie okupacji Warschauer Straße).
  • Ulica Przedborska (w 1935 roku przemianowana na ulicę Bolesława Limanowskiego, w czasach PRL ul. gen. Karola Świerczewskiego).
  • Ulica Brzeźnicka (w okresie PRL ul. 16 Stycznia).
  • Ulica Władysława Reymonta (pierwotnie ul. Kaliska, w czasie wojny Bahnhof Straße).
  • Ulica Stefana Żeromskiego (pierwotnie ul. Żabia, w dwudziestoleciu międzywojennym i po wojnie ul. Stefana Żeromskiego, w czasie okupacji Markt Straße).
Plac 3 Maja w Radomsku
  • Ulica Tadeusza Kościuszki (pierwotnie aleja Powiatowa, w czasie wojny Deutsche Straße).
  • Aleje Jana Pawła II (w okresie międzywojennym ul. 11 Listopada, w czasie okupacji Bach Straße, po wojnie ul. Komuny Paryskiej).
  • Ulica Prymasa Stefana Wyszyńskiego (pierwotnie Strzałkowska, w latach 30 XX wieku przemianowana na Legionów, w czasie okupacji Spital Straße, w okresie PRL ul. 1 Maja).
  • Ulica Marszałka Józefa Piłsudskiego (pierwotnie Częstochowska, w czasie okupacji Parkstraße, bezpośrednio po wojnie ul. Marszałka Michała Roli-Żymierskiego, do 1990 roku ul. Ludwika Waryńskiego).
  • Ulica Rolna (w okresie PRL ul. Tadeusza Kupczyńskiego).
  • Ulica Stodolna (w okresie PRL ul. Mieczysława Wencla).
  • Ulica Thomasa Woodrowa Wilsona (pierwotnie ul. Przedborskie Glinianki, potem ul. T.W. Wilsona,a w okresie PRL ul. Juliana Marchlewskiego).
  • Ulica Feliksa Fabianiego (pierwotnie ul. Długa).
  • Ulica Armii Krajowej (do 1990 roku ul. Górna).
  • Ulica Marii Konopnickiej (pierwotnie ul. św. Marii Magdaleny).
  • Ulica Kasztelańska (pierwotnie ul. 700-lecia Miasta Radomska).
  • Ulica Stara Droga (w okresie PRL ul. Armii Ludowej).
  • Ulica Spacerowa (przed i w czasie II wojny światowej wieś Zakrzówek).
  • Ulica Henryka Sienkiewicza (w czasie okupacji Kopernikusstraße). Przed wojną Żelazna.
  • Ulica Stefana Batorego (w czasie okupacji Gartenstraße).
  • Ulica ks. Karola Kościowa (aż do 1990 roku ul. Stefana Okrzei).
  • Ulica 11 Listopada (pierwotnie ul. Cegielniana, w okresie PRL ul. 15 Grudnia).
  • Ulica Świętej Rozalii (w okresie PRL ul. Karola Wójcika).
  • Ulica Stefana Grota-Roweckiego (w okresie PRL ul. Mariana Buczka).
  • Ulica św. Rocha (w okresie PRL ul. Bolesława Bieruta).
  • Ulica gen. Leopolda Okulickiego (w czasach PRL ul. Czesława Kubika).

Demografia

Radomsko nocą przed świętami
Rzeka Radomka (maj 2016)
Ulica Władysława Reymonta
Skrzyżowanie – Krakowska, Piastowska, Brzeźnicka
Radomsko – centrum miasta
Ulica łącząca Sierakowskiego z Reymonta

Dane demograficzne[7][8][9]:

OpisOgółemKobietyMężczyźni
Jednostkaosób%osób%osób%
Populacja46 08710024 31952,772295547,23
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
896
  • Piramida wieku mieszkańców Radomska w 2014 roku[10].
    Piramida wieku Radomsko.png

Wyludnienie miasta

Od kilku lat Radomsko sukcesywnie wyludnia się. Według danych Polskiej Akademii Nauk Radomsko jest jednym z najszybciej wyludniających się miast w województwie łódzkim[11]. W wyniku emigracji mogło ono stracić od 8 do 10 tysięcy osób – to jest 16% wszystkich mieszkańców miasta. Faktyczna liczba mieszkańców może wynosić więc od 38 tysięcy do 40 tysięcy. Wyliczenie oparto na podstawie sporządzonych umów na wywóz śmieci, gdzie wnosi się opłatę od osoby[12]. Liczba ta odpowiada Radomsku z 1978 roku, gdzie według spisu powszechnego w mieście zamieszkiwało 39 500 mieszkańców. W ciągu ostatnich kilkunastu lat w mieście odnotowuje się ujemny przyrost naturalny oraz ujemne saldo migracji mieszkańców[13]. Przykładowo w 2016 roku w Radomsku urodziło się 378 dzieci, a zmarły 572 osoby, co oznacza, że zmarło o 194 osób więcej, niż się urodziło[14]. Według Polskiej Akademii Nauk w powiecie i Radomsku do 2050 roku ludność zmniejszy się o ok. 30 procent. W powiecie radomszczańskim zostanie 75–78 tys. mieszkańców, w samym Radomsku niespełna 30 tysięcy[15]. Wyludnienie miasta zaczyna stawać się niepokojącym zjawiskiem, które odbija się na życiu gospodarczym miasta[16], a firmy mają problemy ze znalezieniem pracowników[17][18].

Tabela urodzeń i zgonów oraz saldo migracji mieszkańców[7][8]. [2]

RokLiczba urodzeńLiczba zgonówPrzyrost naturalnySaldo migracji
2018371545-174-157
2017407568-161-158
2016378572-194-199
2015364538-174-187
2014367512-145-76
2013370556-186-164
2012395536-141-42
2011408574-166-142
2010416539-123-247
2009466554-88-28
2008439536-97-158
2007458538-80-114
2006443508-65-177
2005405503-98-130
2004405533-128-226

Ludność ukraińska

W wyniku wyludnienia miasta już od 2013 w Radomsku przedsiębiorstwa zaczęły zatrudniać pracowników z Ukrainy. W 2014 roku w Powiatowym Urzędzie Pracy w Radomsku zarejestrowano 74 obywateli Ukrainy, w 2015 roku – 329, a w 2016 roku było ich 870. Z każdym rokiem liczba pracowników z Ukrainy zwiększa się. Najwięcej Ukraińców zostało zatrudnionych w Radomsku w Łódzkiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej.[3][4][5] Niektóre związki zawodowe w zakładach z Radomska twierdziły, że Ukraińcy zabierają pracę miejscowym. Narastały konflikty polskich pracowników wobec polityki zatrudniania obcokrajowców przez zakłady w Radomsku[19][20]. 19 listopada 2017 roku w Radomsku organizacja ONR zorganizowała marsz przeciwko pracownikom ze wschodu pod hasłami „Chcemy repatrianta, a nie imigranta”, protestując przeciwko zatrudnianiu przede wszystkim Ukraińców przez lokalnych przedsiębiorców[21]. 4 grudnia 2017 w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Radomsku zorganizowano debatę na temat napływu cudzoziemców ze Wschodu na lokalny rynek. Uczestnicy debaty wskazali na potrzebę asymilacji Ukraińców, ich integracji w polskim społeczeństwie[22]. W tym celu również z inicjatywy dzielnicowych z Radomska doszło do spotkania policjantów z 40 pracownikami z Ukrainy z jednej z firm działających na terenie strefy ekonomicznej w Radomsku. Policjanci opowiadali o regulacjach prawnych obowiązujących w Polsce. Wymienili najczęściej popełniane na terenie powiatu radomszczańskiego czyny zabronione, w tym te dokonywane przez cudzoziemców[23][24][25].

Etymologia

Pisownia nazwy miasta nie była jednolita. W dokumentach pochodzących z XIII-XV wieku najczęściej występują: Radomokye, Radomskye, Radomske, Radomsk, Radomszcze, Radomskie. Dopiero kilka wieków później została przyjęta powszechnie nazwa Radomsko[26].

Powszechnie się przyjmuje, że nazwa Radomska pochodzi od nazwy rzeczki Radomki, która przepływa przez Radomsko. Taki sposób tworzenia nazw grodów od rzek był w słowiańszczyźnie powszechny (por. Puck od Putnica, Mieńsk od Mienia, Pińsk od Pina i wiele innych).

W przypadku Radomska założenie to wydaje się nie do końca prawdziwe, gdyż musimy wziąć pod uwagę również skąd się wzięła nazwa rzeczki Radomki. Nazwa Radomka, składa się z dwóch części; rdzenia Radom (prawdopodobnie od słowiańskiego imienia męskiego „Radom”, które było skrótem od Radomira. Imię Radomir złożone z członu Rado- (rad – „być zadowolonym, chętnym, cieszyć się” lub radzić – „troszczyć się, dbać o coś”) oraz członu -mir („pokój, spokój, dobro”). Może ono oznaczać „tego, który troszczy się o pokój) i przyrostka –ka, który dodawano do rdzenia, by określić przynależność do czegoś, czyli Radomka, to rzeczka należąca do Radomira, inaczej rzeczka Radoma, Radomira. Przykładowo rzeka Stanisława nazywałaby się Stanisławka, a wieś Wojciecha, Wojciechówka.

Nazwa Radomsko to gramatycznie przymiotnik utworzony od imienia Radom (Radomir, podobnie jak rzeczka Radomka)za pomocą przyrostka -sk, który jest formantem przymiotnikowym, kontynuantem z języka prasłowiańskiego *-ьskъ-jь, określającym przynależność do czegoś. Końcówka ta występuje także w rodzimych nazwach innych krajów słowiańskich, na przykład w czeskiej i słowackiej nazwie Czech i Słowacji, czyli Česko i Slovensko. Tak więc Radomsko – Radom-sko to kraina Radomira, ziemia należąca do Radomira, a rzeczka Radomka, to rzeczka należąca do Radomira.

Z drugiej strony jeśli nazwa Radomsko to gramatycznie przymiotnik utworzony od nazwy rzeczki Radomki (Radomka – rzeczka Radomira) za pomocą przyrostka -sk; to nazwę Radomsko należy tłumaczyć jako krainę leżącą nad rzeczką Radomką czy ziemię leżącą nad rzeczką Radomką, która wcześniej wzięła swoją nazwę od Radomira. Hipotetycznie Radomir, zajmował ze swoim rodem lub plemieniem ziemię nad niewielką rzeczką, którą od jego imienia nazywano Radomką. Ale skoro samą rzeczkę nazywano od jego imienia Radomką, to logiczne, że musiano jakoś nazywać ziemię (osadę), którą zajmował Radomir ze swoim rodem czy plemieniem. Nadal pozostaje pytanie czy nazwa Radomsko pochodzi bezpośrednio od nazwy rzeczki Radomki czy imienia Radomir. Jak na radzie nie podjęto głębszych badań nad pochodzeniem nazwy miasta.

Historia

Widok miasta około 1910–1914
Kaplica przy starym cmentarzu w Radomsku
Kapliczka z czasów napoleońskich
Pomnik ofiar okupacji niemieckiej
Mogiła – pomnik
Cywilne ofiary niemieckiego bombardowania miasta 1 i 2 września 1939 r.
Zaułek w Radomsku
Moje Miasto
Galeria: Cmentarz żydowski
Macewa na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewa na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewy na kirkucie
Macewy na kirkucie
Współczesny nagrobek na kirkucie
Galeria:Otwarte Muzeum Żydowskie 1-50
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 1
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 2
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 3
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 4, 4A
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 6
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 9
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 10
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 11
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 12
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 13
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 14
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 15
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 16
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 18
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 19
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 20
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 23
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 26
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 30
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 31
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 32
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 33
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 34
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 35
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 36
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 38
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 39
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 40
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 41
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 42
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 43
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 44
Bank PEKAO SA w Radomsku
Budynek Sądu Rejonowego w Radomsku
Radomszczański ZUS
Szpital Powiatowy w Radomsku (oddany w pełni do użytku w czerwcu 2011 roku)

Kalendarium

  • 1243 – pierwsza pisemna wzmianka o Radomsku.
  • 1266 – nadanie praw miejskich przez Leszka Czarnego.
  • 1288 – sprowadzenie Franciszkanów.
  • XIV w. – utworzenie powiatu radomszczańskiego.
  • 1382 – pierwszy zjazd szlachty w sprawie wyboru króla Polski.
  • 1384 – drugi zjazd szlachty, wybór Jadwigi Andegaweńskiej na króla Polski[27].
  • XV w. – utworzenie starostwa niegrodowego.
  • 1624 – splądrowanie i spalenie miasta przez lisowczyków.
  • 1771 – 28 listopada, Kazimierz Pułaski na czele 600-konnego oddziału zatrzymuje się na postój w Radomsku. Otrzymuje tu wiadomość o podejrzewaniu go o usiłowanie królobójstwa i o porażkach konfederatów (według: Wiesław A. Zalewski Co Kazimierz Pułaski w Radomsku porabiał, Gazeta Radomszczańska, 3 czerwca 2004).
  • 1789 – delegaci miasta biorą udział w czarnej procesji.
  • 1793 – w wyniku II rozbioru Polski miasto trafiło pod zabór pruski.
  • 1807 – miasto weszło w skład Księstwa Warszawskiego.
  • 1812 – grudzień, po klęsce pod Moskwą, rozproszone resztki Wielkiej Armii Napoleona przemieszczają się przez Radomsko. Śladem tych wydarzeń jest kapliczka przy ul. Mickiewicza.
  • 1815 – upadek Księstwa Warszawskiego, miasto znalazło się w granicach Królestwa Kongresowego.
  • 1828 – zatwierdzenie planu regulującego zabudowę miasta.
  • 1830 – w Radomsku stacjonuje 4 szwadron 1 Pułku Strzelców Konnych Królestwa Kongresowego. Pułk został sformowany w 1815 roku. Za udział w walkach pułk otrzymał 2 krzyże kawalerskie, 44 złote i 42 srebrne.
  • 1846 – budowa Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, której trasa przebiegała przez miasto.
  • 1857 – wybudowanie nowego Ratusza (wcześniejszy budynek znajdował się na środku rynku); siedziby władz miejskich oraz zmiana nazwy miasta na nazwę zaborczą – Nowo-Radomsk (obowiązywała do 1922).
  • 1859 – pracę w Radomsku podejmuje Feliks Fabiani, nauczyciel i społecznik.
  • 1863 – 22 stycznia, w Radomsku padają pierwsze strzały Powstania Styczniowego.
  • 1869-1876 – w miejsce starego wybudowany został nowy kościół pw. św. Lamberta.
  • 1874 – sierpień, Henryk Sienkiewicz wraz z narzeczoną Marią Kellerówną przebywa w pobliskim Strzałkowie w majątku Biedrzyckich [6].
  • 1879 – przemysłowcy francuscy po wykupieniu fabryki ceraty od Szai Ruziewicza zakładają Anonimowe Towarzystwo Metalurgiczne Przemysłu w Rosji w Nowo-Radomsku.
  • 1879 – Francuz Piotr Chanove założył fabrykę „Metalurgia”.
  • 1881 – Bracia August i Karol – synowie Michaela Thoneta z Wiednia wybudowali fabrykę mebli giętych (obecny Fameg)
  • 1881 – 23 października, utworzenie Ochotniczej Straży Ogniowej.
  • 1884 – Henryk Siemiradzki nabywa dworek w Strzałkowie k. Radomska, gdzie przez wiele lat spędzał wraz z rodziną letnie wakacje, a w 1901 zachorował, stracił mowę i tamże zmarł w 1902 roku.
  • 1908 – wybudowanie synagogi.
  • 1912 – wybudowanie Fabryki Maszyn.
  • 1912 – wybudowanie cerkwi prawosławnej pw. św. Mikołaja Cudotwórcy
  • 1917 – wybuch epidemii tyfusu.
  • 1919 – utworzenie Rady Delegatów Robotniczych, istniejącej do 1921 r.
  • 1920 – przeniesienie do miasta Huty Szkła.
  • 1921 – powstaje Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”
  • 1921 – nadanie Józefowi Piłsudskiemu tytułu Honorowego Obywatela Radomska.
  • 1925 – zburzenie radomszczańskiej cerkwi na mocy decyzji władz wojewódzkich w Łodzi z przeznaczeniem pozyskanego budulca na budowę starostwa powiatowego.
  • 1935 – 27 października, uroczyste otwarcie nowego budynku dworca kolejowego wzniesionego według projektu inż. arch. M. Michalskiego.
  • 1935 – 26 grudnia, zmarł Telesfor Mickiewicz i został pochowany z wielkimi honorami na radomszczańskim Cmentarzu Starym, a jego pogrzeb był manifestem niepodległościowym, na który licznie przybyli wysoko postawieni przedstawiciele władzy i wojska.
  • 1939 – 1 września ok. godz. 5.00, na Radomsko spadają pierwsze bomby – ginie ok. 30 osób ludności cywilnej. Ciała ofiar tego bombardowania składano w kaplicy cmentarnej przy Cmentarzu Starym. Na murach tej kaplicy umieszczona jest tablica pamięci, na której wymienione są osoby poległe w wyniku bombardowania. W bombardowaniu Radomska najprawdopodobniej brały udział samoloty Luftwaffe z pułku stacjonującego w Oleśnicy (niem. Oels), który to pułk kilkadziesiąt minut wcześniej zbombardował Wieluń. W efekcie tych terrorystycznych działań Niemców, ludność cywilna w panice masowo opuszcza miasto głównie w kierunku Przedborza i Piotrkowa Trybunalskiego. Samoloty Luftwaffe atakują kolumny bezbronnych cywilnych uciekinierów.
  • 1939 – 3 września, Niemcy zajmują miasto – do miasta wkraczają oddziały 10 armii gen. Waltera von Reichenaua.
  • 1939 – 4 września, Niemcy rozstrzelali kilkanaście osób na Folwarkach, Bartodziejach i w Stobiecku Miejskim.
  • 1939 – 3–5 września, w rejonie Radomska toczą się zacięte walki powietrzne. W pobliżu Radziechowic zestrzelony zostaje niemiecki samolot rozpoznawczy Henschel Hs 126, a na wschód od Radomska zestrzelono polski samolot bombowo-rozpoznawczy PZL.23 Karaś. Załoga Karasia pochowana została w mogile znajdującej się na terenie przykościelnym w miejscowości Bugaj. W najbliższych okolicach Radomska znajdują się także inne mogiły [7] polskich lotników poległych w czasie tych walk. Do tych wydarzeń nawiązuje film [8].
  • 1939 – powstają pierwsze oddziały ZWZ AK i później jest to największa org. zbrojnego podziemia w centralnej Polsce (jednym z dowódców zostaje por. Stanisław Sojczyński).
  • 1941 – aresztowanie przez Niemców w Radomsku 151 osób. Egzekucje były dokonywane na tzw. Kopcu oraz w pobliskich miejscowościach takich jak: Wygoda, Dmenin, Pławno, Strzałków.
  • 1943 – likwidacja radomszczańskiego getta i masowe mordy na Żydach przez niemieckich okupantów; Armia Krajowa pod dowództwem por. Sojczyńskiego dokonuje akcji odbicia 51 więźniów (40 Polaków i 11 Żydów) z siedziby gestapo w Radomsku.
  • 1943 – 12 grudnia, na drodze z Radomska do Pławna (Wygoda Las) żołnierze AK dokonali skutecznego zamachu na Otto Schwarzmeira, komendanta żandarmerii w Gidlach, wykonując tym samym wydany wcześniej wyrok śmierci. W odwecie Niemcy rozstrzelali w tym miejscu dwudziestu zakładników przywiezionych z Częstochowy. Miejsce to jest oznaczone pomnikiem ku czci ofiar[28].
  • 1944 – 23 kwietnia, powstanie konspiracyjnej powiatowej Rady Narodowej (w 1959 roku dla upamiętnienia tego wydarzenia na ul. Fabianiego wmurowano tablicę pamiątkową[29]).
  • 1944 – 12 września, rozegrała się największa bitwa na ziemi radomszczańskiej – bitwa pod Ewiną. Oddziały III Brygady Armii Ludowej im. gen. Bema przyjęły bitwę z 10-krotnie liczebniejszym wojskiem niemieckim.
  • 26 grudnia 1944 r. żołnierze Armii Ludowej pod dowództwem kpt. Bolesława Boruty (ps. „Hanicz”) dokonali udanego zamachu na Dehna – komendanta żandarmerii niemieckiej w mieście[30].
  • 1945 – 16 stycznia, oddziały 254 i 294 dywizji pancernej 52 armii 1 Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej wyzwalają miasto[31], w walce ginie około 20 żołnierzy radzieckich (mogiła zbiorowa – pomnik na Nowym Cmentarzu (zdjęcie).
  • 1945 – kwiecień, kpt. Stanisław Sojczyński ps. „Warszyc” wspólnie z byłymi żołnierzami Armii Krajowej zakłada największe w centralnej Polsce antykomunistyczne Konspiracyjne Wojsko Polskie (KWP) do walki z komunistycznymi władzami Polski.
  • 1946 – 19–20 kwietnia oddział Jana Rogólki ps. „Grot” z KWP opanował chwilowo Radomsko i uwolnił 57 aresztowanych z więzienia powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa. Po tej nie w pełni udanej akcji, oddział KWP dowodzony przez Henryka Glapińskiego ps. „Klinga” dopuścił się zbrodni na jeńcach[32].
  • 1946 – w czerwcu UB aresztowało kpt. Sojczyńskiego „Warszyca” i jego dowódców, rozbijając KWP, choć nieliczne oddziały walczyły do 1947 r., a resztki organizacji pozostały w podziemiu aż do 1954 r.
  • 1949 – rozpoczęcie budowy kombinatu drzewnego „Fameg”[33].
  • 1957 – elektryfikacja linii kolejowej – pierwsze pociągi elektryczne (zdjęcie)
  • 1959 – w 15 rocznicę powstania PRL na pl. 3 Maja odsłonięto pomnik ku czci żołnierzy Wojska Polskiego i Armii Czerwonej oraz członków ruchu oporu[29]
  • 1962 – w katastrofie lotniczej, w czasie pokazów organizowanych przez Aeroklub Częstochowski w Borowiecku koło Radomska zginęło 11 osób. W czasie startu samolot CSS-13 holujący szybowiec SZD 12 Mucha 100 wpadł w tłum widzów.
  • 1964 – 28 stycznia inauguracyjne przedstawienie kabaretu „Nietoperz” [34] w kawiarni „Stylowa”. Wystąpili: Dyzma Krasoń – twórca kabaretu, Janusz Niezabitowski, Wiesław Witczak, Mirosław Kaliszczak, Maria Grabiec, i inni.
  • 1964 – przeprowadzenie I Liceum Ogólnokształcącego do nowo wybudowanej siedziby przy ulicy Górnej.
  • 1967 – wybudowanie Miejskiego Domu Kultury.
  • 1967 – katastrofa lotnicza radzieckiego myśliwca szkolno-bojowego MiG 15 UTI pod Radomskiem (Sucha Wieś). Prawdopodobną przyczyną była eksplozja silnika turboodrzutowego, co najmniej jeden pilot katapultował się bezpiecznie.
  • 1967 – rozpoczęcie budowy „Osiedla Tysiąclecia”.
  • 1968 – w zakładach pracy wiece poparcia dla PZPR i tow. Wiesława – Władysława Gomułki w związku z tzw. wydarzeniami marcowymi.
  • 1968 – 14 stycznia, uruchomienie komunikacji miejskiej w ramach Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej. Początkowo cztery autobusy kursowały na trzech liniach (1. Folwarki-Bartodzieje; 2. Strzałków-Stobiecko Szlacheckie 3. Kietlin-Stobiecko Miejskie).
  • 1968 – kwiecień, lotniczy pogrzeb ppor. pil. Cezarego – Jerzego Owczarka (zdjęcie) oraz Strona Pamięci [35].
  • 1970 – otwarcie Muzeum Regionalnego im. Stanisława Sankowskiego.
  • 1979 – powstanie Radomszczańskiego Klubu Sportowego (RKS).
  • 1980 – powstanie radomszczańskich struktur NSZZ „Solidarność” z Józefem Kowalczykiem z FMR na czele.
  • 1991 – pierwsze wolne wybory do Rady Miejskiej w Radomsku.
  • 2003 – podpisanie umowy partnerskiej z miastem Makó.
  • 2004 – podpisanie umowy partnerskiej z miastem Wozniesieńsk.
  • 2006 – podpisanie umowy partnerskiej z miastem Lincoln.
  • 2008 – wybudowanie pierwszego w mieście „Orlika”.
  • 2008 – utworzenie w MDK „europejskiej Sceny Teatru im. Stefana Jaracza”.
  • 2009 – otwarcie „małej obwodnicy” Radomska (przedłużenie ul. Tysiąclecia)

Żydzi w Radomsku

Po licznej tutejszej społeczności żydowskiej zachował się w Radomsku jedynie cmentarz żydowski z ohelem cadyków Rabinowiczów (Wielka Synagoga została zniszczona podczas II wojny światowej), natomiast w Krakowie synagoga Stowarzyszenia Modlitwy i Dobroczynności Chasydów Radomszczańskich oraz Synagoga chasydów z Radomska. Oprócz tego w Radomsku istnieje Otwarte Muzeum Żydowskie upamiętniające miejsca związane z Żydami. W 2016 roku wmurowano kamień węgielny pod Żydowskie Centrum Pielgrzyma w Radomsku [9] przy ul. Rabina Szlomo Rabinowicza.

Zabytki

Klasztor oo. Franciszkanów
Ratusz nocą
  • Klasztor Franciszkanów ufundowany przez Władysława Łokietka; reprezentuje style od gotyku po późny barok, trawiony licznymi pożarami; XIII/XIV w.;
  • Drewniany kościół św. Marii Magdaleny (XVI, XVIII wiek; murowane kamienne prezbiterium, najstarsza część kościoła) – fundacja królowej Bony);
  • Kolegiata św. Lamberta (1869–1876) zaprojektowany przez jednego z polskich architektów końca XIX w. Konstantego Wojciechowskiego, w stylu neobarokowym;

Dane z 30 czerwca 2004 r.:

  • Ratusz (1857) w stylu romantycznym, obecnie siedziba Muzeum Regionalnego w Radomsku;
  • Drewniany kościół parafialny pw. św. Rocha w dzielnicy Stobiecko Miejskie (1502); wewnątrz piękny gotycko-renesansowy tryptyk z XVI w.;
  • Cmentarz żydowski (kirkut);
  • Chałupa tatarska w dzielnicy Stobiecko Miejskie, obecnie należy do Muzeum Regionalnego;
  • Kamienice z przełomu XIX i XX wieku w centrum miasta;
  • Pałacyk na ul. Stefana Batorego, obecnie Hotel Zameczek;
  • Dworek z początków XX w. przy ulicy Młodzowskiej;
  • Zabytki architektury przemysłowej, m.in. wieża ciśnień;
  • Cmentarz Stary w Radomsku
  • Willa przy ul. Gabriela Narutowicza, obecnie Miejska Biblioteka Publiczna.
  • Willa z 1881 roku, przy ul. Kolejowej 2, odrestaurowana w latach 2008- 2013 przez prywatnego przedsiębiorcę, obecnie sala bankietowa, pub, a dawniej dom mieszkalny braci Thonet, założycieli Fabryki Mebli Giętych FAMEG. W czasie powojennym mieściło się tam przedszkole i żłobek miejski, a w latach 90. kasy biletowe i pomieszczenia biurowe PKP.

Zabytki niezachowane:

Pomniki

Pomnik św. Jadwigi Andegaweńskiej na Placu 3 maja

Parki

Staw w Parku Świętojańskim
  • Park Solidarności
  • Park Świętojański

Cmentarze

Gospodarka

Fabryka firmy Indesit przy miejskiej obwodnicy (ulica Unii Europejskiej, ul. A.Merloniego, rondo Edmunda Osterloffa)
Urząd Skarbowy w Radomsku

Radomsko jest dużym ośrodkiem przemysłu drzewnego z ponad 125-letnią tradycją. Najstarszym zakładem meblowym jest Fameg. Dziś na terenie Radomska i najbliższej okolicy zarejestrowanych jest ponad 600 zakładów stolarskich, z których większość powstała po 1990 roku. Radomsko jest też dużym ośrodkiem przemysłu metalowego, maszynowego i szklarskiego.

Radomsko leży na szlaku komunikacyjnym przy trasie A-1 i posiada podstrefę Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej (ŁSSE), w której działa kilkanaście przedsiębiorstw[36]. Pod południową częścią Radomska (w dzielnicy Stobiecko Miejskie) znajdują się odkryte w latach 70. XX w. duże pokłady wód geotermalnych.

W mieście jest 6 hoteli[37].

Transport

Transport drogowy

Skrzyżowanie DK1 i DK42 w granicach administracyjnych Radomska przed rozpoczęciem przebudowy

Miasto położone jest przy szlakach komunikacyjnych:

Miasto posiada już fragment zachodniej obwodnicy na odcinku od ul. Brzeźnickiej do ul. Krasickiego, przechodzący przez teren Łódzkiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Obecnie jej projekt obejmuje całą część północną od ul. Brzeźnickiej do ul. Narutowicza. Rozpoczęcie budowy obwodnicy planowane jest na kwiecień 2011. Budowa zachodniej obwodnicy Radomska, zakończyła się pod koniec 2014 r. W międzyczasie trwały rozmowy dotyczące sposobu finansowania i przebiegu południowej obwodnicy Radomska od ulicy Brzeźnickiej do ulicy Krakowskiej.

Przez miasto przebiega Łódzka Magistrala Rowerowa N-S (szlak turystyczny czerwony) główną ulicą Tadeusza Kościuszki i dalej.

Transport zbiorowy

W Radomsku działa Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji. Przedsiębiorstwo obsługuje 18 linii miejskich i podmiejskich.

  • Linie miejskie – 0, 4, 8, 9, 10, 12, 13, 14
  • 1 międzymiejska linia – 1
  • 1 międzypowiatowa – 23
  • 8 podmiejskich – 2, 3, 5, 6, 7, 11, 15, 25

W mieście działa również PKS Radomsko. Firma jest największym radomszczańskim przewoźnikiem wożącym pasażerów na liniach krajowych. Zapewnia bezpośrednie połączenia m.in. do Łodzi, Piotrkowa Trybunalskiego, Częstochowy, Bełchatowa, Wrocławia, Krakowa, Katowic, Przedborza, Kamieńska, Pajęczna oraz wsi na terenie całego powiatu radomszczańskiego i okolic. Dworzec PKS znajduje się obok dworca kolejowego PKP przy ulicy Władysława Reymonta.

Transport kolejowy

Przez Radomsko przebiega od 1846 roku trasa Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, obecnie jest to linia kolejowa nr 1: WarszawaSkierniewiceKoluszki – Radomsko – CzęstochowaZawiercie – Granica (Sosnowiec Maczki), z odgałęzieniem do Łodzi Fabrycznej. Radomsko posiada bezpośrednie połączenia kolejowe Regio (Polregio) oraz TLK i IC (PKP Intercity) z Warszawą, Łodzią, Piotrkowem Trybunalskim, Częstochową, Katowicami, Wrocławiem, Opolem, Krakowem, Toruniem, Bydgoszczą, Gdańskiem, Gdynią, Szczecinem, Koszalinem, Bielskiem-Białą itp.

Lotniska i lądowiska

Najbliżej położonymi portami lotniczymi od miasta Radomska są:

W 2011 otwarto sanitarne lądowisko przy ul. Jagiellońskiej.

Kultura

Miejski Dom Kultury
Miejska Biblioteka Publiczna
  • Miejski Dom Kultury – główny ośrodek życia kulturalnego i rozrywkowego w mieście. Przy MDK-u działa Kino „Pasja”, wiele kół zainteresowań, między innymi plastyczne i teatralne. Przy MDK-u działa Towarzystwo Śpiewacze im. Stanisława Moniuszki w Radomsku, które jest organizatorem Międzynarodowego Festiwalu Chóralnego „Wschód-Zachód-Zbliżenia”.
  • Muzeum Regionalne im. Stanisława Sankowskiego mieszczące się w zabytkowym budynku dawnego ratusza, w którym w czasie okupacji niemieckiej była katownia Gestapo oraz po 1945 r. komunistyczne więzienie Urzędu Bezpieczeństwa, gdzie mordowano członków AK, NSZ, KWP. Aktualnie muzeum posiada 4 wystawy stałe pokazujące historie miasta i okolic. W posiadaniu muzeum jest ponad 16 tysięcy muzealiów. Przy muzeum działa galeria sztuki, w której organizowane są wystawy lokalnych (i nie tylko) artystów.
  • Biblioteka Publiczna w Radomsku.
  • Otwarte Muzeum Żydowskie – składa się z 50 kamiennych płyt wmurowanych w chodniki przy ulicach Radomska, wskazujących miejsca budynków religijnych i świeckich (domy modlitwy, synagogi, szkoły, zakłady) związanych ze społecznością żydowską mieszkającą przed II wojną światową w tym mieście[38].

Wydarzenia:

  • Open by Night. Radomsko nocą – w 2009 roku zapoczątkowana została impreza kulturalna pod nazwą „Open by Night. Radomsko nocą”. W ostatni weekend sierpnia Radomszczanie do późnych godzin nocnych mogą uczestniczyć m.in. w koncertach, spotkaniach ze znanymi ludźmi, zwiedzać muzeum. W tych wydarzeniach uczestniczyli m.in. Maciej Maleńczuk, Blenders, Zbigniew Wodecki oraz Maria Czubaszek. Wydarzenie realizowane było do 2012 roku.
  • Dni Radomska – odbywająca się co roku na początku czerwca trwająca dwa dni cykliczna impreza. Od 2017 roku wydarzeniem towarzyszącym jest Festiwal Smaków.
  • Różewicz Open Festiwal – organizowany w październiku przez Miasto Radomsko i Miejski Dom Kultury w Radomsku festiwal poświęcony życiu i twórczości Braci Różewiczów.

Edukacja

Placówki oświatowe na terenie Miasta Radomska[39]:

Przedszkola publiczne

  • Przedszkole nr 1 im. Jana Brzechwy, ul. Miła 13
  • Przedszkole nr 2 im. Janusza Korczaka, ul. Targowa 7
  • Przedszkole nr 3, ul. Zygmunta Sierakowskiego 19
  • Przedszkole nr 4 „Pod Zielonym Ludkiem”, ul. Hugona Kołłątaja 12
  • Przedszkole nr 5, ul. 11 Listopada 33
  • Przedszkole nr 6 im. Marii Konopnickiej, ul. Rolna 2
  • Przedszkole nr 9 im. Jasia i Małgosi, ul. Sokola 2-4
  • Przedszkole nr 10, ul. Armii Krajowej 13
  • Przedszkole Specjalne, ul. Piastowska 10a

Szkoły podstawowe

  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bolesława Chrobrego, ul. Piastowska 17
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 2 im. Tadeusza Kościuszki, ul. Józefa Piłsudskiego 22
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 3 im. Mieszka I, ul. Marii Dąbrowskiej 27
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 4 im. Władysława Stanisława Reymonta, ul. Szkolna 4
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 im. Mikołaja Kopernika, ul. Gabriela Narutowicza 207
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 6 im. Władysława Broniewskiego, ul. Św. Jadwigi Królowej 20
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 7 im. Romualda Traugutta, ul. 11 Listopada 16
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 8 im. Przyjaciół Dzieci, ul. Mikołaja Reja 81
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 9 im. Henryka Sienkiewicza, ul. Rolna 65
  • Publiczna Szkoła Podstawowa nr 10, ul. Kornela Makuszyńskiego 25

Szkoły ponadpodstawowe

I Liceum Ogólnokształcące im. Feliksa Fabianiego

Szkoły policealne

  • Policealna Szkoła Centrum Nauki i Biznesu „Żak”, ul. Tadeusza Kościuszki 6
  • Policealna Szkoła Medyczna „Żak”, ul. Tadeusza Kościuszki 6
  • Szkoła Policealna dla Dorosłych „Sokrates”, ul. Bugaj 3
  • Szkoła Policealna dla Dorosłych, ul. Szkolna 4

Szkoły wyższe

Szkoła muzyczna

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I Stopnia im. Grażyny Bacewicz, ul. Tadeusza Kościuszki 14

Media

Gazeta Radomszczańska
  • Niezależny portal powiatu radomszczańskiego Webiko Radomsko - lokalny serwis internetowy, który zawiera kompleksowe, aktualne informacje, ogłoszenia, wiadomości, zdjęcia, filmy z regionu.
  • Prasa: Na terenie regionu radomszczańskiego działa pięć lokalnych gazet: Dziennik Łódzki/Co Nowego, Gazeta „Po Prostu Informacje”, „Gazeta Radomszczańska”, „Komu i Czemu”, bezpłatny tygodnik „Między Stronami”.
  • Telewizja: W mieście nadaje także jedna z najwcześniej powstałych w Polsce telewizji lokalnych – Niezależna Telewizja Lokalna. Należy do TVN, jej właścicielem jest grupa ITI.
  • Portale internetowe: W 2003 roku na terenie Radomska powstał portal internetowy WirtualneRadomsko.pl wskutek przekształcenia z Internetowego Radia Radomsko. Największą popularnością portal cieszył się w 2006 roku, kiedy wygenerował 1 315 029 odwiedzin. 1 stycznia 2007 roku portal zakończył działalność. Obecnie najważniejsze portale internetowe to Radomsko.naszemiasto.pl oraz Radomsko24.pl. Coraz większą popularnością cieszy się także blog historyczno-turystyczny Radomsk.pl oraz portal informacyjny gazety Pomiędzy Stronami. W sierpniu 2018 roku został zarejestrowany radomszczański portal internetowy Spotradomsko.pl, serwis informacyjny największej społeczności radomszczan w internecie[40]
  • Radio: Do końca 2004 roku w Radomsku znajdował się nadajnik RMF FM na 97,1 FM. W pierwszych dniach 2005 roku przeniesiono go na Stację Linii Radiowych w Dobromierzu znajdującą się 30 km od miasta, i tam jest do dziś.

We wrześniu 2006 roku powstało Ersko, nadające na dwóch kanałach radio internetowe regionu radomszczańskiego. W ofercie jest głównie muzyka techno i dance na kanale głównym oraz inne rodzaje muzyki na kanale „Mix”. Od sierpnia 2008 z Radomska emituje swój sygnał radio RMF Maxxx Kielce/Radom, na 101,1 FM. Od 7 grudnia 2015 roku zaczęło nadawać internetowe radio ERA z Radomska.

Wspólnoty wyznaniowe

Kościół św. Marii Magdaleny z 1789 roku
Kościół św. Rocha z 1502 roku

Na terenie Radomska działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

  • Kościół rzymskokatolicki:
    • parafia św. Lamberta
    • parafia św. Marii Magdaleny
    • parafia św. Jadwigi Królowej
    • parafia NMP Królowej Polski
    • parafia św. Rocha
    • parafia Miłosierdzia Bożego
    • parafia Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa
    • parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa
    • parafia św. Maksymiliana Marii Kolbego
    • parafia św. Jana Chrzciciela
    • parafia NMP Matki Kościoła
    • parafia bł. Michała Kozala
  • Świadkowie Jehowy:
  • Kościół Zielonoświątkowy:
    • zbór „Betlejem” w Radomsku

Sport

W Radomsku działa „liga miejska szóstek” organizowana przez MOSiR w Radomsku.

Na terenie miasta Radomska i powiatu radomszczańskiego działa też Powiatowe Zrzeszenie LZS, które jest organizatorem licznych imprez sportowo-rekreacyjnych o randze gminnej, powiatowej i wojewódzkiej.

Osoby związane z Radomskiem

Współpraca międzynarodowa

Miasta partnerskie[42]:

Przypisy

  1. a b Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20].
  2. Magazin für die neue Historie und Geographie Angelegt, t. XVI, Halle, 1782, s. 13.
  3. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 66.
  4. Dane statystyczne dla Miasta Radomska. [dostęp 2010-09-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-26)].
  5. Zdzisław Noga: Krakowska rada miejska w XVI wieku. Studium o elicie władzy. Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, Kraków 2003, s. 331. ISBN 83-7271-200-X.
  6. a b c d e f O tym jak w 1986 roku Radomsko się powiększyło, Radomsk.pl, 27 stycznia 2020 [dostęp 2020-01-27] (pol.).
  7. a b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2019 roku, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 22 lipca 2019 [dostęp 2020-04-25].
  8. a b Statystyczne Vademecum Samorządowca 2019, Łódź: Urząd Statystyczny w Łodzi [dostęp 2020-04-25].
  9. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  10. Radomsko w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-01-09] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  11. Tanie działki budowlane remedium na wyludnianie się Radomska? – TVP3 Łódź – Telewizja Polska S.A, lodz.tvp.pl [dostęp 2018-03-17].
  12. Z deklaracji „śmieciowych” wynika, że spadła liczba mieszkańców | Radomsko Nasze Miasto, radomsko.naszemiasto.pl [dostęp 2020-07-09] (pol.).
  13. http://www.epiotrkow.pl/news/W-Radomsku-wiecej-zgonow-niz-urodzen-,14603.
  14. Jacek Paszewski, Więcej zgonów niż urodzin w Radomsku w 2016 roku, Więcej zgonów niż urodzin w Radomsku w 2016 roku [dostęp 2017-01-07] (pol.).
  15. Są sposoby na wyludnienie, www.radomszczanska.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  16. Informatycy potrzebni od zaraz [reklama].
  17. Firmy dają pracę, ale znów nie mogą znaleźć pracowników, www.strefabiznesu.dzienniklodzki.pl [dostęp 2016-01-28].
  18. Targowica modli się o klienta, „Gazeta Radomszczańska”, 24 marca 2016, s. 12–13.
  19. Redakcja, Związkowcy z JYSK alarmują, że firma zamiast radomszczan zatrudnia obcokrajowców, Radomsko Nasze Miasto, 12 marca 2013 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  20. Małgorzata Kulka, Związkowcy z Centrum Dystrybucji Jysk w Radomsku nie chcą Ukraińców. JYSK odpowiada..., Radomsko Nasze Miasto, 19 marca 2013 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  21. Redakcja, Radomsko: Marsz przeciw imigrantom ze Wschodu [ZDJĘCIA+FILM], Radomsko Nasze Miasto, 19 listopada 2017 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  22. Redakcja, Debata o cudzoziemcach na lokalnym rynku pracy w Radomsku, Radomsko Nasze Miasto, 4 grudnia 2017 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  23. Redakcja, Policjanci z Radomska spotkali się z pracownikami z Ukrainy, Radomsko Nasze Miasto, 4 kwietnia 2017 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  24. Redakcja, Ukrainiec sprzedawał narkotyki w Radomsku. Trafił do aresztu, Radomsko Nasze Miasto, 14 marca 2016 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  25. Redakcja, Policjanci z Radomska szukają sprawcy uszkodzenia ciała. Poznajesz?, Radomsko Nasze Miasto, 27 czerwca 2019 [dostęp 2020-05-16] (pol.).
  26. Historia – Strona Miasta Radomska, radomsko.pl [dostęp 2020-05-16].
  27. Skoczylas M. M. Historia medycyny a potencjał turystyczny Nadpilicza Środkowego. W: red. Magowska A., Pękacka-Falkowska K., Owecki M. Wybrane problemy historii medycyny. W kręgu epistemologii i praktyki. Poznań: Wydawnictwo Kontekst, 2020, s. 53-75. ISBN 978-83-65275-95-0, treść on-line
  28. Gazeta Radomszczańska z 7 października 2004 r.
  29. a b Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945”, Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, s. 527.
  30. Andrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, s. 321.
  31. Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945, Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, s. 527.
  32. Tragedia pod grabami
  33. Andrzej Czerkawski, Tadeusz Jurga: „Dla Ciebie Ojczyzno” Wydawnictwo „Sport i Turystyka” 1970, s. 324.
  34. „Nietoperz”
  35. [1]
  36. Łódzka Specjalna Strefa Ekonomiczna. radomsko.pl. [dostęp 2021-06-03].
  37. Zameczek, Europa, As, Exclusive, Milenium, Restauracja Hotel Zodiak.
  38. Pierwsze Otwarte Muzeum Żydowskie w Europie w Radomsku. radomsko.naszemiasto.pl. [dostęp 2014-07-28].
  39. Spis placówek oświatowych – Strona Miasta Radomska, radomsko.pl [dostęp 2019-04-18] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-18].
  40. Spotted: Radomsko, facebook.com [dostęp 2018-09-05] (pol.).
  41. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2019-11-30].
  42. Wykaz miast partnerskich na oficjalnej stronie radomska.

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Łódź Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Łódź Voivodeship. Geographic limits of the map:
  • N: 52.45 N
  • S: 50.78 N
  • W: 17.95 E
  • E: 20.75 E
Unbalanced scales lighter one blue.svg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 3.0
Ikonka wagi o nie zrównoważonych szalach, gdzie lżejsza szala została nieco podkoloryzowana gwoli dalszego podkreślenia zaistnienia braku równowagi
POL Szlak czerwony.svg
Czerwony szlak turystyczny.
Ambox outdated serious.svg
An outdated clock with a serious icon
Flag of Israel.svg
Flag of Israel. Shows a Magen David (“Shield of David”) between two stripes. The Shield of David is a traditional Jewish symbol. The stripes symbolize a Jewish prayer shawl (tallit).
RadomskoOtwarteMuzZyd3.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 3
DK1&DK42 - Radomsko.JPG
Autor: Omega933, Licencja: CC BY-SA 2.5
Silnice č. 1. v Polsku nedaleko Radomska
Skrzyżowanie - Krakowska, Piastowska, Brzeźnicka.jpg
Autor: Kris1973, Licencja: CC BY-SA 4.0
Skrzyżowanie - Krakowska, Piastowska, Brzeźnicka
RadomskoOtwarteMuzZyd18.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 18
Ulica Przedborska.JPG
Autor: JaqbS, Licencja: CC BY 3.0
Ulica Przedborska w Radomsku (Polska).
Miasto Radomsko.png
Autor: JaqbS, Licencja: CC BY 3.0
Położenie miasta Radomska na terenie powiatu radomszczańskiego.
Janina Dębska - Zaułek w Radomsku -1973.JPG
Autor: Janina Dębska (1919 - 2007), Licencja: CC BY-SA 3.0
olej na sklejce (27,5 cm x 21 cm)
WK15 Radomsko (4) Travelarz.jpg
Autor: Travelarz, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
To zdjęcie zostało wykonane podczas polskiej Wikiekspedycji kolejowej 2015 zorganizowanej przez
Stowarzyszenie Wikimedia Polska we współpracy z Fundacją Grupy PKP.
Wszystkie zdjęcia z wyprawy możesz zobaczyć w kategorii Wikiekspedycja kolejowa 2015.
RadomskoOtwarteMuzZyd44.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 44
Radomsko maj 2005 r.jpg
Autor: Marek Dębski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko ulica Narutowicza
RadomskoOtwarteMuzZyd13.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 13
RadomskoOtwarteMuzZyd9.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 9
Ulica łącząca Sierakowskiego z Reymonta.jpg
Autor: Kris1973, Licencja: CC BY-SA 4.0
Ulica łącząca Sierakowskiego z Reymonta
Kościół św. Rocha w Radomsku 01.JPG
Autor: Damian Sapis, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Radomsko - Kościół par. pw. św. Rocha, drewn., 1502, XVIII - widok od frontu (zabytek nr 230-X-40 z 29.03.1949; 242 z 27.12.1967)
Bank pkosa w radomsku.jpg
Bank PEKAO SA na osiedlu tysiąclecie w radomsku
RadomskoOtwarteMuzZyd30.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 30
RadomskoOtwarteMuzZyd11.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 11
RadomskoOtwarteMuzZyd39.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 39
Centrum radomska noc.jpg
Centrum Radomska nocą
Staw w parku w radomsku.jpg
Staw w Parku Świętojańskim w Radomsku
RadomskoOtwarteMuzZyd16.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 16
Sąd rejonowy w radomsku.jpg
Budynek Sądu Rejonowego w Radomsku. Budynek Sądu Rejonowego.
Ratusz w Radomsku.jpg
Autor: JaqbS, Licencja: CC BY 3.0
Budynek Ratusza Miejskiego w Radomsku (Polska), obecnie siedziba Muzeum Regionalnego.
RadomskoOtwarteMuzZyd15.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 15
Urząd Skarbowy w Radomsku.jpg
Autor: Kris1973, Licencja: CC BY-SA 4.0
Urząd Skarbowy w Radomsku
RadomskoOtwarteMuzZyd40.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 40
RadomskoKirkut12.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Współczesny nagrobek na cmentarzu żydowskim w Radomsku
RadomskoOtwarteMuzZyd23.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 23
Zus w radomsku.jpg
ZUS w Radomsku
Stary cmentarz w Radomsku.jpg
Autor: Kris1973, Licencja: CC BY-SA 4.0
Stary cmentarz w Radomsku
Radomsko - centrum miasta.jpg
Autor: Kris1973, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko - centrum miasta (ul.Reymonta)
Kaplica przy starym cmentarzu w radomsku.jpg
Kaplica przy starym cmentarzu w Radomsku
RadomskoOtwarteMuzZyd4.4A.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 4, 4A
RadomskoOtwarteMuzZyd38.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 38
Plac 3 Maja w Radomsku (maj 2016).jpg
Autor: Kris1973, Licencja: CC BY-SA 4.0
Dworzec autobusowy Haymarket
RadomskoOtwarteMuzZyd14.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 14
I LO Radomsko.png
Autor: PrincessLunalel, Licencja: CC BY 3.0
I LO Radomsko autor PrincessLunalel
Ul reymonta w radomsku.jpg
ulica reymonta w radomsku
RadomskoOtwarteMuzZyd20.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 20
Nowy szpital w radomsku.jpg
Nowy szpital w Radomsku.
RadomskoOtwarteMuzZyd6.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 6
German Crimes during World War II - Radomsko 1943.JPG
Autor: Marek Dębski, Licencja: CC BY-SA 4.0
To tu, w lesie (Wygoda Las) przy drodze Radomsko - Pławno 12.12 1943 roku Niemcy zamordowali (przez rozstrzelanie) 20-tu zakładników przywiezionych z Częstochowy, w odwecie za zamach na komendanta żandarmerii w pobliskich Gidlach Otto Schwarzmeira, który cechował się wyjątkowym okrucieństwem i brutalnością. Zamachu dokonali żołnierze Armii Krajowej.
RadomskoOtwarteMuzZyd34.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 34
RadomskoOtwarteMuzZyd36.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 36
RadomskoOtwarteMuzZyd19.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 19
Ulica Władysława Reymonta.jpg
Autor: Kris1973, Licencja: CC BY-SA 4.0
Ulica Władysława Reymonta
Zbrodnie Niemców, Radomsko, 1-2 wrzesień 1939 r.jpg
Autor: EvitaK, Licencja: CC BY-SA 4.0
Tablica na kaplicy Cmentarza Starego w Radomsku poświęcona ofiarom niemieckiego terrorystycznego bombardowania miasta 1 i 2 września 1939 roku. Miasto nie stanowiło żadnego obiektu militarnego, dlatego była to typowa zbrodnia wojenna, mająca na celu terror ludności cywilnej.
RadomskoOtwarteMuzZyd33.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 33
RadomskoOtwarteMuzZyd31.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 31
RadomskoOtwarteMuzZyd43.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 43
Ul krakowska w radomsku.jpg
ulica Krakowska w Radomsku
Kościół św. Marii Magdaleny w Radomsku 02.JPG
Autor: Damian Sapis, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Radomsko, ul. M. Konopnickiej 4 - Kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny, drewn., XVII/XVIII - widok od prawej strony (zabytek nr 166/746)
RadomskoOtwarteMuzZyd10.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko Otwarte Muzeum Żydowskie 10
Piramida wieku Radomsko.png
Autor: Polskawliczbach, Licencja: CC BY-SA 2.5 pl
Piramida wieku mieszkańców Radomska, 2014
RadomskoOtwarteMuzZyd35.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 35
Miejski dom kultury w radomsku.jpg
Miejski Dom Kultury w Radomsku
RadomskoOtwarteMuzZyd42.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 42
Rzeka Radomka.jpg
Autor: Kris1973, Licencja: CC BY-SA 4.0
Rzeka Radomka
Fabryka indestit w radomsku.jpg
Fabryka firmy INDESIT w Radomsku
RadomskoOtwarteMuzZyd41.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 41
Kamienica w radomsku przy ul pilsudskiego.jpg
Kamienica przy ulicy Piłsudskiego
Radomsko - Kapliczka przy ul. Mickiewicza.jpg
Autor: Marek Dębski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kapliczkę postawiono w miejscu gdzie znajdować się miały groby żołnierzy napoleońskich poległych lub zmarłych w czasie wielkiego odwrotu wojsk napoleońskich spod Moskwy. Z pokolenia na pokolenie przekazywano opowiadania jakoby w tym miejscu, w księżycową noc widywano konia z rzędem i piką, stojącego z opuszczonym łbem nad trupem jeźdźca. To miejsce wspominano z trwogą, gdyż według krążących opowieści, działy się tu straszne i niezrozumiałe rzeczy i zapewne też dlatego wzniesiono tu kapliczkę.

„ Zaprawdę, nie mogli Francuzi spodziewać się w Moskwie tych tłumów radosnych, drżących nadzieją, ku zbawcom wyciągających ręce (...). Myślał Napoleon, że będzie tak, jak było przy wjeździe do Berlina lub Wiednia. Że zwyciężeni odczują to, co jest im wspólnem ze zwycięzcami: jakieś braterstwo czysto ludzkie, jakiś szacunek dla wielkich idei i dla wielkich czynów. Ale zawiódł się i zawieść się musiał … Widok bogactw, stających się pastwą płomieni, rozbudził do szaleństwa chciwość w wynędzniałych szeregach. Zaczął się rabunek miasta (...). Brano, co pod rękę wpadło: przede wszystkiem napoje i jadło, ale później i kosztowności i futra bezcenne i tkaniny wschodnie i stroje, nieraz pamiętające przeszłość najodleglejszą i roztruchane złote i kielichy cerkiewne i świeczniki i krucyfiksy; objuczano tornistry żołnierskie nawet sukniami kobiecemi, aby je kiedyś Paryżankom przynieść w podarku, nawet ornatami kapłańskiemi ...” – pisał Marian Kukiel.

Więcej na: http://dzieje.pl/aktualnosci/200-lat-temu-wielka-armia-napoleona-rozpoczela-odwrot-z-moskwy
RadomskoOtwarteMuzZyd26.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 26
Jadwiga andegawenska radomsko.jpg
Św Jadwiga Andegaweńska Król Polski pomnik w Radomsku
Radomsko - Moje Miasto - 2004.JPG
Autor: Dedal, Licencja: CC BY-SA 3.0
Radomsko - Moje Miasto
Noworadomsk - ogolny widok. 1910-1914 (70493563).jpg
Tytuł: Noworadomsk : ogólny widok.
Adres wydawniczy: [Noworadomsk] : nakład M.P.N., [1910-1914] ([miejsce nieznane : drukarz nieznany])
Gatunek: pocztówka
Forma i typ: pocztówki
Opis fizyczny: [1] karta : ilustracja ; 9x14 cm
Rok wydania według Jerzy Morgulec, Słownik nakładców i wydawców pocztówek na Ziemiach Polskich, oraz poloników. Cz. 8, Warszawa 2002.
RadomskoOtwarteMuzZyd2.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 2
Klasztor oo. Franciszkanów w Radomsku.JPG
Autor: JaqbS, Licencja: CC BY 3.0
Radomsko - kościół p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w zespole dawnego Klasztoru oo. Franciszkanów (zabytek nr rejestr 77/237 i 222-X-32)
Miejska Biblioteka Publiczna.jpg
Autor: JaqbS, Licencja: CC BY 3.0
Miejska Biblioteka Publiczna w Radomsku (Polska).
Radomsko ulica reymonta swieta.jpg
Ulica Reymonta w Radomsku przed świętami
POL Radomsko flag.svg
Autor:
  • real name: Artur Jan Fijałkowski
  • pl.wiki: WarX
  • commons: WarX
  • mail: [1]
  • jabber: WarX@jabber.org
, Licencja: CC BY-SA 2.5
Flaga miasta Radomsko w Polsce.
Gazeta Radomszczańska.jpg
Autor: Kris1973, Licencja: CC BY-SA 3.0
Gazeta Radomszczańska
RadomskoOtwarteMuzZyd1.12.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 1.12
Radomsko, Cmentarz Nowy - Pomnik żołnierzy polskich i rosyjskich oraz ofiar okupacji niemieckiej.jpg
Autor: Marek Dębski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Pomnik żołnierzy polskich i rosyjskich oraz ofiar okupacji niemieckiej. Wyrazem pamięci są zapalone znicze, zwłaszcza 1 listopada.Pamiętam, jak w moim rodzinnym domu, w latach 50-tych zbierali się żołnierze AK i prowadzili długie rozmowy, a ja miałem pilnować czy ktoś nie kręci się koło domu. Wiem, że w dniu 1 listopada palili lampki na mogiłach kolegów i na tej mogile żołnierzy rosyjskich także – mówili „lampki dla chłopców”. Może Ci żołnierze nie przynieśli nam wolności o jakiej marzyliśmy, bo sami jej nie mieli, ale swoją krwią dali nam coś bezcennego – życie. Warto też przypomnieć, słowa Jana Pawła II, gdy stanął przy kwaterze rosyjskiej w byłym Konzentrationslager Auschwitz – „ I jeszcze jedna tablica — wybrana... Tablica z napisem w języku rosyjskim. Nie dodaję żadnego komentarza. Wiemy, o jakim narodzie mówi ta tablica. Wiemy, jaki był udział tego narodu w ostatniej straszliwej wojnie o wolność ludów. I wobec tej tablicy nie wolno nam przejść obojętnie”.
RadomskoOtwarteMuzZyd32.JPG
Autor: Tomasz Leśniowski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko. Otwarte Muzeum Żydowskie 32
SM Radomsko Kościół św Lamberta (1) ID 614012.jpg
Autor: Sławomir Milejski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Radomsko, kościół par. p.w. św. Lamberta, 1869-1875