Rajkowy
wieś | |
Kościół pw. św. Bartłomieja | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2011) | 1642[1] |
Strefa numeracyjna | 58 |
Kod pocztowy | 83-130 |
Tablice rejestracyjne | GTC |
SIMC | 0168886 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Rajkowy – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Pelplin przy drodze wojewódzkiej nr 230. Wieś jest siedzibą sołectwa Rajkowy w którego skład wchodzą również miejscowości Hilarowo, Maniowo i Ornasowo.
Historia
Jedna z najstarszych osad pomorskich (pierwsza wzmianka z 1224). Pierwotna parafia została założona w 1282 r. przez cystersów oliwskich.
Wieś królewska Raykowy w 1664 roku należała do starostwa gniewskiego[2].
Urodził się tu Kazimierz Piechowski – polski żołnierz, więzień i uciekinier niemieckiego obozu Auschwitz-Birkenau, żołnierz AK, absolwent Politechniki Gdańskiej, w okresie stalinowskim prześladowany oraz torturowany przez Urząd Bezpieczeństwa Publicznego i skazany sądownie[3].
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.
W Rajkowach w 2012 r. planowano budowę wielkiej elektrowni węglowej, która miała zająć położony nad Wisłą teren o pow. ok. 90-200 ha i spalać rocznie 4,5 mln ton węgla. Koszt realizacji inwestycji miał wynieść 12 mld zł, a inwestorem miała być spółka Elektrownia Północ, należąca do grupy Kulczyk Investments SA. Budowa nie została jednak zapoczątkowana na skutek odwołań od decyzji o pozwoleniu na budowę oraz decyzji środowiskowych, składanych przez mieszkańców regionu i organizacje ekologiczne. Pozwolenie na budowę zostało uchylone w lutym 2013 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, a po ponownym jego wydaniu przez starostę tczewskiego, 30 grudnia 2015 uchylił je powtórnie wojewoda pomorski[4].
Zabytki
Według rejestru zabytków NID[5] na listę zabytków wpisany jest zespół kościoła parafialnego, nr rej.: A-1800 z 10.01.2007:
- kościół pw. św. Bartłomieja Apostoła, 1705-21, 1782
- cmentarz przy kościele, k. XVIII, 1920
- kaplica grobowa rodziny Maniów, po 1920
- ogrodzenie z bramą, mur., k. XVIII
- plebania, 2 poł. XIX
- organistówka, ob. kaplica przedpogrzebowa, 2 poł. XIX w.
Gotycki kościół pw. św. Bartłomieja został zbudowany w XIV wieku, przebudowany w XVII wieku, w obecnej formie pochodzi z 1721 r. Na ścianie zakrystii na południowej elewacji świątyni znajduje się kwadratowa tarcza zegara słonecznego z czerwonego piaskowca z 1676 r. Wnętrze kościoła ma charakter barokowy. Z dawnego wyposażenia pocysterskiego zachowały się dwie gotyckie kamienne kropielnice w kruchtach (jedna granitowa z przełomu XIV i XV wieku), ołtarz barokowy z późnorenesansową figurą św. Bartłomieja i gotycką figurą Madonny z Dzieciątkiem (przeniesiony z Pelplina) oraz dzwon „Bartłomiej“ z XV w. Wnętrze zdobi polichromia ze sceną Wniebowzięcia i wizerunkiem Boga Ojca. Drewniane domy we wsi pochodzą z przełomu XIX i XX wieku. Nieopodal wsi znajduje się grodzisko wczesnośredniowieczne zwane „Zaklętą Górą”.
Literatura
- Matthias Blazek: „Beispiel eines westpreußischen Dorfes: Raikau (Rajkowy)“. W: „Wie bist du wunderschön!“ Westpreußen – Das Land an der unteren Weichsel, S. 103 ff. ibidem: Stuttgart 2012 ISBN 978-3-8382-0357-7
Przypisy
- ↑ Wieś Rajkowy w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2019-10-31] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- ↑ Opis królewszczyzn w województwach chełmińskim, pomorskim i malborskim w roku 1664, wydał Józef Paczkowski, Toruń 1938, s. 35.
- ↑ 75 lat temu brawurowo zbiegł z Auschwitz. Nie żyje Kazimierz Piechowski, „TVN24.pl” [dostęp 2018-10-02] .
- ↑ Ekolodzy zastopowali węglową elektrownię Północ, trojmiasto.wyborcza.pl [dostęp 2020-07-20] .
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022 [dostęp 2022-01-02] .
Linki zewnętrzne
- Rajkowy, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 497 .
Media użyte na tej stronie
Autor:
Mapa gminy Pelplin, Polska
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 54.92 N
- S: 53.40 N
- W: 16.65 E
- E: 19.75 E
Autor:
Mapa powiatu tczewskiego, Polska
Autor: PiotrMig, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kościół św. Bartłomieja w Rajkowach – Wnętrze