Reykjavík
![]() Reykjavík | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Okręg wyborczy | Reykjavíkurkjördæmi norður, Reykjavíkurkjördæmi suður | ||||
Region | |||||
Okręg historyczny | niezależne miasto | ||||
Gmina | |||||
Data założenia | 874[1] | ||||
Prawa miejskie | 1786[1] | ||||
Burmistrz | |||||
Powierzchnia | 273 km² | ||||
Populacja (2020) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Nr kierunkowy | +354 | ||||
Kod pocztowy | 101-155 | ||||
![]() | |||||
Strona internetowa |
Reykjavík (dawny polski egzonim: Rejkiawik[3]) – stolica oraz największe miasto Islandii, położone w jej południowo-zachodniej części nad Zatoką Faxa, najbardziej wysunięta na północ stolica świata. Na północ od Reykjavíku w odległości 10 km góruje masyw Esja[4].
Ludność islandzkiej stolicy wynosi 131,1 tys. mieszkańców (2020). Miasto wchodzi w skład gminy Reykjavíkurborg, która oprócz stolicy obejmuje jej okolice oraz tereny położone po drugiej stronie zatoki Kollafjörður. Całą gminę zamieszkuje 126,0 tys. osób (2018). Zespół miejski Wielkiego Reykjavíku (Stór-Reykjavík), obejmujący stolicę i sąsiednie miasta skupia 217,7 tys. (2018), a cały region stołeczny Höfuðborgarsvæðið 222,5 tys. (2018), czyli około 2/3 ludności kraju[5].
Klimat
30 lipca 2008 roku został pobity rekord ciepła dla tego miasta – obecnie wynosi +26,2 °C. Najniższa zanotowana temperatura wynosi –24,5 °C (21 stycznia 1918). Od 30 stycznia 1971 temperatura nigdy nie spadła poniżej –20 °C.
Klimat subarktyczny (Dfc), zgodnie z klasyfikacją Wladimira Köppena, ale pod wpływem ciepłego oceanicznego Prądu Północnoatlantyckiego.
Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Średnie temperatury w dzień [°C] | 3,8 | 3,8 | 4,8 | 7,3 | 10,2 | 13,5 | 15,2 | 14,7 | 11,8 | 8,0 | 5,3 | 4,2 | 8,6 |
Średnie dobowe temperatury [°C] | 0,9 | 0,7 | 1,7 | 3,9 | 6,8 | 10,2 | 12,0 | 11,5 | 8,9 | 5,0 | 2,4 | 1,1 | 5,5 |
Średnie temperatury w nocy [°C] | -1,9 | -2,4 | -1,4 | 0,5 | 3,3 | 7,1 | 9,0 | 8,4 | 5,9 | 2,1 | -0,6 | -1,7 | 2,4 |
Opady [mm] | 75,6 | 71,8 | 81,8 | 58,3 | 43,8 | 50,0 | 51,8 | 61,8 | 66,5 | 85,6 | 72,5 | 78,7 | 798 |
Średnia liczba dni z opadami | 13,3 | 12,5 | 14,4 | 12,2 | 9,8 | 10,7 | 10,0 | 11,7 | 12,4 | 14,5 | 12,5 | 13,9 | 148 |
Średnie usłonecznienie (w godzinach) | 20 | 60 | 109 | 164 | 201 | 174 | 168 | 155 | 120 | 93 | 41 | 22 | 1326 |
Źródło: climatebase.ru[6] (temperatury, od 2000 roku), WMO (opady, liczba dni z opadami dla wartości 1 mm, 1961-1990) |
Historia
1786 | 167 |
---|---|
1801 | 600 |
1860 | 1450 |
1901 | 6321 |
1910 | 11 449 |
1920 | 17 450 |
1930 | 28 052 |
1940 | 38 308 |
1950 | 55 980 |
1960 | 72 407 |
1970 | 81 693 |
1980 | 83 766 |
1985 | 89 868 |
1990 | 97 569 |
1995 | 104 258 |
2000 | 110 852 |
2005 | 114 800 |
2007 | 117 721 |
2010 | 118 326 |
2012 | 119 475 |
2018 | 124 847 |
W miejscu dzisiejszej stolicy Islandii powstała najstarsza, założona z myślą o stałym osadnictwie, osada na wyspie. Założył ją w 874 roku norweski wiking Ingólfur Arnarson. Nazwał to miejsce Reykjavík, co po islandzku znaczy „dymiąca zatoka”, od znajdujących się tu gorących źródeł i gejzerów. Osada rozwijała się później dzięki założonemu w pobliżu w 1226 roku klasztorowi augustiańskiemu. W połowie XVIII wieku lokalny przedsiębiorca próbował rozwinąć drobny handel i przemysł, by przełamać duński monopol handlowy.
18 sierpnia 1786, liczącej 167 mieszkańców osadzie przyznano prawa miejskie. Wkrótce miasto zostało siedzibą protestanckiego biskupa Islandii, a także islandzkiego parlamentu Althing. Od tej pory Reykjavík ciągle rozwija swój potencjał ludnościowy – w XX wieku zwiększył liczbę mieszkańców blisko 10-krotnie. W 1911 założono tu pierwszy w Islandii uniwersytet Háskóli Íslands (Uniwersytet Islandzki).
W 2000 r. Reykjavík był jednym z dziewięciu Europejskich Miast Kultury.
Zabytki i atrakcje turystyczne
Śródmieście usytuowane jest w północnej części miasta, jego punktem charakterystycznym jest jezioro Tjörnin, nad którym wybudowano postmodernistyczny ratusz w Reykjavíku[4]. Neoklasyczny budynek siedziby parlamentu Islandii, nazywany z islandzkiego Alþingishúsið, oddano do użytku w 1881, sąsiaduje on z luterańską katedrą Dómkirkjan wzniesioną w mieście w XVIII wieku[4]. Najstarszy zachowany dom w Reykjavíku pochodzący z 1762, stoi przy ulicy Aðalstræti 10[7].
Nad miastem góruje charakterystyczna bryła kościoła Hallgrímskirkja (drugi w kraju najwyższy budynek), na którego wieży znajduje się punkt widokowy. W 1929 ukończono budowę katolickiej katedry Chrystusa Króla, według projektu Guðjóna Samúelssona. W dzielnicy Laugardalur w 1961 założono ogród botaniczny Grasagarður Reykjavíkur, prezentujący około 5 tysięcy gatunków roślin.
Na położonej na północ od miasta wyspie Viðey, wchodzącej w skład gminy stołecznej, znajdują się dwa historyczne budynki z XVIII wieku – rezydencja Viðeyjarstofa i kościół Viðeyjarkirkja[8].
Muzea
- Narodowe Muzeum Islandii (isl. Þjóðminjasafn Íslands) otwarte w 1863, muzeum prezentuje m.in. w formie multimedialnej dzieje Islandii, od czasów przybycia pierwszych ludzi na wyspę po współczesność[9][4].
- Narodowa Galeria Islandii, gromadząca zbiory sztuki islandzkiej z XIX i XX wieku, wśród wystawianych prac są dzieła islandzkiego malarza Asgrimura Jónssona, a także m.in. Pablo Picassa oraz Edwarda Muncha[4].
- Þjóðmenningarhúsið (Dom Kultury) z wystawą dziedzictwa narodowego Islandii, prezentowany jest m.in. zbiór sag i opowieści z XIV wieku, średniowieczne manuskrypty, a także szereg staroislandzkich rękopisów[4].
- Muzeum Morskie, otwarte w 2005 z wystawą m.in. modeli trawlerów i statków[4].
Podział administracyjny
Reykjavík podzielony jest na 10 dzielnic:
- Vesturbær
- Miðborg (Śródmieście, Centrum)
- Hlíðar
- Laugardalur
- Háaleiti og Bústaðir
- Breiðholt
- Árbær
- Grafarvogur
- Kjalarnes
- Grafarholt og Úlfarsárdalur
Gospodarka
W mieście rozwinął się przemysł spożywczy, stoczniowy, chemiczny, włókienniczy oraz skórzany[1].
Transport
Transport drogowy
Reykjavík – Borgarnes
Reykjavík – Garðabær
Reykjavík – Keflavík (międzynarodowy port lotniczy)
Reykjavík – Kópavogur
Burmistrzowie Reykjavíku
- Dagur B. Eggertsson (od 16 czerwca 2014)
- Jón Gnarr (15 czerwca 2010 – 16 czerwca 2014)
- Hanna Birna Kristjánsdóttir (21 sierpnia 2008 – 15 czerwca 2010)
- Ólafur F. Magnússon (24 stycznia 2008 – 21 sierpnia 2008)
- Dagur B. Eggertsson (2007 – 2008)
- Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson (2006 – 2007)
- Steinunn Valdís Óskarsdóttir (2004 – 2006)
- Þórólfur Árnason (2003 – 2004)
- Ingibjörg Sólrún Gísladóttir (1994 – 2003)
- Árni Sigfússon (1994 – 1994)
- Markús Örn Antonsson (1991 – 1994)
- Davíð Oddsson (1982 – 1991)
- Egill Skúli Ingibergsson (1978 – 1982)
- Birgir Ísleifur Gunnarsson (1972 – 1978)
- Geir Hallgrímsson (1960 – 1972)
- Auður Auðuns i Geir Hallgrímsson (1959 – 1960)
- Gunnar Thoroddsen (1947 – 1960)
- Bjarni Benediktsson (1940 – 1947)
- Pétur Halldórsson (1935 – 1940)
- Jón Þorláksson (1932 – 1935)
- Knud Zimsem (1914 – 1932)
- Páll Einarsson (1908 – 1914)
Sport
Miasto gościło uczestników finału C2 pucharu Europy w lekkoatletyce 1985[10], zawodów grupy A II ligi tych rozgrywek w 2004[10] oraz III ligi drużynowych mistrzostw Europy w lekkoatletyce w 2011[11]. Corocznie w mieście od 1964 odbywa się szachowy turniej Reykjavík Open, a od 1984 bieg maratoński[12].
W Reykjavíku działa 10 klubów piłkarskich:
- Africa Reykjavík
- Fjölnir
- Fram
- Fylkir
- IR Reykjavík
- Reykjavíkur
- Leiknir Reykjavík
- Valur Reykjavík
- Víkingur Reykjavík
- Þrottur Reykjavík
Galeria
Polonica
- W 1942 roku na cmentarzu Fossvogur w Reykjaviku pochowano 12 polskich marynarzy, którzy utonęli po katastrofie w zatoce Faxa statku SS Wigry – polskiego frachtowca Bałtyckiej Spółki Okrętowej. W pogrzebie uczestniczyli marynarze z polskich statków „Hel” i „Batory”. Grób załogi „Wigier”, odnowiony został przez polskich marynarzy na początku lat 60.
- W mieście ma siedzibę Towarzystwo Przyjaźni Islandzko-Polskiej.
- W 2014 Polacy stanowili najliczniejszą grupę imigrantów w Reykjavíku, głównym kierunkiem zatrudnienia jest przemysł rybny[13].
- 7 kwietnia 2017 roku miastem partnerskim Reykjavíku został Wrocław.
Miasta partnerskie
Baku (Azerbejdżan)
Caracas (Wenezuela)
Helsinki (Finlandia)
Kingston upon Hull (Wielka Brytania)
Kopenhaga (Dania)
Moskwa (Rosja)
Nuuk (Grenlandia)
Oslo (Norwegia)
Petersburg (Rosja)
Seattle (Stany Zjednoczone)
Strumica (Macedonia Północna)
Sztokholm (Szwecja)
Thorshavn (Wyspy Owcze)
Wilno (Litwa)
Winnipeg (Kanada)
Zevenaar (Holandia)
Wrocław (Polska)
Zobacz też
- 101 Reykjavik – komedia filmowa z 2000 r.
- Architektura i urbanistyka Reykjavíku
Przypisy
- ↑ a b c Reykjavík, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-08-08] .
- ↑ Mannfjöldi eftir sveitarfélögum, kyni, ríkisfangi og ársfjórðungum 2010-2016 [dostęp 2020-11-15] .
- ↑ KSNG, Wykaz nazw państw świata, ich stolic i mieszkańców, str. XII.
- ↑ a b c d e f g Reykjavik co zobaczyć, gazeta.pl [dostęp 2016-02-17] (pol.).
- ↑ Municipalities and urban nuclei. Hagstofa Íslands. [dostęp 2018-07-20]. (ang.).
- ↑ Reykjavik, Iceland – climatebase.ru.
- ↑ Uppbyggingu elsta húss miðborgar Reykjavíkur lokið, „MBL”, www.mbl.is [dostęp 2016-03-11] .
- ↑ About Viðey. Reykjavík City Museum. [dostęp 2019-03-03]. (ang.).
- ↑ About the Museum | Þjóðminjasafn Íslands, www.thjodminjasafn.is [dostęp 2016-03-23] .
- ↑ a b European Cup C Final and Second League, gbrathletics [dostęp 2013-12-02] (ang.).
- ↑ Calendar 2011, european-athletics.org [dostęp 2011-06-17] [zarchiwizowane z adresu 2012-08-02] (ang.).
- ↑ Reykjavik Marathon, ARRS [dostęp 2013-12-02] (ang.).
- ↑ Maciej Sibilak , Nad Islandią zaświeciło słońce, Onet.pl, 20 lipca 2017 [dostęp 2016-03-23] [zarchiwizowane z adresu 2015-12-25] .
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
Autor:
- Iceland_location_map.svg: NordNordWest
- derivative work: Виктор В (talk)
Location map of Iceland
Flaga Finlandii
The flag of Navassa Island is simply the United States flag. It does not have a "local" flag or "unofficial" flag; it is an uninhabited island. The version with a profile view was based on Flags of the World and as a fictional design has no status warranting a place on any Wiki. It was made up by a random person with no connection to the island, it has never flown on the island, and it has never received any sort of recognition or validation by any authority. The person quoted on that page has no authority to bestow a flag, "unofficial" or otherwise, on the island.
Flag of Canada introduced in 1965, using Pantone colors. This design replaced the Canadian Red Ensign design.
Autor: Pedro A. Gracia Fajardo, escudo de Manual de Imagen Institucional de la Administración General del Estado, Licencja: CC0
Flaga Hiszpanii
Flag of Portugal, created by Columbano Bordalo Pinheiro (1857-1929), officially adopted by Portuguese government in June 30th 1911 (in use since about November 1910). Color shades matching the RGB values officially reccomended here. (PMS values should be used for direct ink or textile; CMYK for 4-color offset printing on paper; this is an image for screen display, RGB should be used.)
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Highway route marker in Iceland
Highway route marker in Iceland
Autor: User:Cicero85 , Licencja: CC BY 2.5
Parliament Building in Reykjavík, Iceland
Autor: , Licencja: CC BY-SA 3.0
Harpa – sala koncertowa i centrum kongresowe w Reykjavíku, stolicy Islandii.
Autor: Someone35, Licencja: CC BY-SA 3.0
Hallgrímskirkja (dosł. "kościół Hallgrímura") – kościół w Reykjavíku, stolicy Islandii. Ma 73 m wysokości i jest drugim pod względem wysokości budynkiem Islandii.
Architect / Architekt: Guðjón Samúelsson (1887-1950)
Autor: Benedikt Aron with original images taken from authors Pjt56, Hedwig Storch, Luc Van Braekel, Bjørn Giesenbauer and Napoleon tnt, Licencja: CC BY-SA 4.0
Landscape highlights in Reykjavik
From upper left: View of Reykjavik during summer seen from Perlan, rooftops of houses seen from Hallgrímskirkja, View of Reykjavik from Hallgrímskirkja from different angle, Fríkirkjan (church) in Reykjavík, panorama from Perlan during winter
Old house in Reykjavík
Autor: Alexrk2, Licencja: CC BY-SA 3.0
Physical location map Europe; Lambert azimuthal equal-area projection
Park at the Tjörnin lake, Reykjavík
Autor: Maximilian Dörrbecker (Chumwa), Licencja: CC BY-SA 2.0
Map of adminstartive units of Reykjavík
pictograms used by the United States National Park Service. A package containing all NPS symbols is available at the Open Icon Library
Street view in Reykjavík city center
Autor: Helgi Hall from Reykjavík, Iceland, Licencja: CC BY 2.0
Reykjavíkurtjörn, Reykjavík Iceland.
© Helgi Halldórsson/FreddiAutor: JuTa, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Reykjavík Cathedral in Reykjavík/ Iceland Architect: L.A. Winstrup (1815-1889)
Autor: Maarten Visser from Capelle aan den IJssel, Nederland, Licencja: CC BY-SA 2.0
Reykjavik
Highway route marker in Iceland
Autor: Christine Zenino from Chicago, US, Licencja: CC BY 2.0
Reykjavik Harbor
(c) rheins, CC BY 3.0
City View of Reykjavik from Hallgrímskirkja - 2013.08
Highway route marker in Iceland.
Highway route marker in Iceland.
The official coat of arms (seal) of Reykjavik, Iceland. See "additional info" below for use restrictions.