Roman Dereń
![]() Roman Dereń (1934) | |
Data i miejsce urodzenia | 8 sierpnia 1884 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 14 lipca 1962 |
Zawód | aktor |
Lata aktywności | 1915–1962 |
Zespół artystyczny | |
Teatr Polski w Warszawie |
Roman Dereń (ur. 8 sierpnia 1884 w Warszawie, zm. 14 lipca 1962 tamże) – polski aktor teatralny i filmowy.
Życiorys
Był synem Stanisława i Heliodory. Po ukończeniu sześciu klas gimnazjum realnego podjął pracę jako urzędnik w administracji państwowej. Równocześnie uczył się rysunku i studiował architekturę[1].
I wojna światowa
Podczas I wojny światowej został ewakuowany na Krym, gdzie studiował aktorstwo pod kierunkiem W. Kownackiego. Zadebiutował w 1915 w teatrze rosyjskim w Symferopolu. Następnie występował w innych teatrach na Krymie[1].
Okres międzywojenny
Po powrocie do kraju w 1921 został zaangażowany w Teatrze Maska i Teatrze Komedia w Warszawie, a od czerwca 1923 na stałe w Teatrze Polskim, w którym występował aż do 1939. W latach 1934-1936 grał także w innych teatrach TKKT (w Teatrze Narodowym, Teatrze Nowym i Teatrze Letnim). W okresie międzywojennym występował w wielu filmach polskich, m.in. w filmach niemych: Bożyszcze (1923), Trędowata (1926)[1].
II wojna światowa
Podczas okupacji niemieckiej przebywał w Warszawie i prowadził własną kawiarnię. Pracował też w kawiarni Teatru Polskiego[1]. Była to „Kawiarnia-Bar”, otwarta 21 marca 1940 roku w dawnej palarni Teatru Polskiego przy ul. Karasia 2[2]. Pełnił też funkcję skarbnika Prezydium Tajnego Zarządu ZASP[1]. Odmówił udziału w niemieckim nazistowskim filmie propagandowym Heimkehr[3]. W 1944 występował w warszawskich teatrach jawnych Komedia i Wodewil. Po upadku powstania warszawskiego został wywieziony do Niemiec, wrócił w 1945[1].
Okres powojenny
Po wojnie skupił się na grze w teatrze, sporadycznie tylko grając w filmach[4]. W sezonie 1945/46 grał w Teatrze Polskim w Poznaniu, a następnie, aż do śmierci, ponownie w Teatrze Polskim w Warszawie[1].
Grał w Teatrze Telewizji, m.in. w spektaklu Zastępca, Pan Lunot Guy de Maupassanta w reż. Marka Tadeusza Nowakowskiego (1957) i Kraszewski w Warszawie Augusta Wilkońskiego w reż. Tadeusza Byrskiego (1961)[5].
W marcu 1949 rozpoczął pracę w Teatrze Polskiego Radia. Pierwszym słuchowiskiem, w którym zagrał, był Krzyk jarzębiny Wacława Kubackiego, w reż. Janusza Warneckiego, następnie zagrał w Pańskich dziadach Michała Bałuckiego, w reż. Zbigniewa Kopałki (1952), a także w Horsztyńskim Juliusza Słowackiego w reż. Edmunda Wiercińskiego (1954) i w Wielkim człowieku do małych interesów Aleksandra Fredry, w reż. Jerzego Leszczyńskiego (1954)[5].
Zasłużył się jako działacz ZASP, a następnie SPATiF-u. W 1929 był w Zarządzie Głównym ZASP, od 1936 sekretarzem Kapituły Członków Zasłużonych ZASP. Sam także został uhonorowany tytułem zasłużonego członka ZASP[1].
Został pochowany na cmentarzu Stare Powązki (kwatera 211-1-26)[6].
Filmografia[4]
- 1923: Bożyszcze. W sidłach uwodziciela
- 1926: Trędowata
- 1930: Moralność pani Dulskiej
- 1931: Dziesięciu z Pawiaka
- 1933: Szpieg w masce
- 1935: Dwie Joasie
- 1935: Manewry miłosne
- 1936: Dwa dni w raju
- 1936: Jego wielka miłość
- 1937: Skłamałam
- 1937: Dziewczęta z Nowolipek
- 1938: Zapomniana melodia
- 1939: Sportowiec mimo woli
- 1939: Biały Murzyn
- 1939: Ja tu rządzę
- 1949: Za wami pójdą inni
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h Roman Dereń, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby). [online] [dostęp 2021-02-06] .
- ↑ Bar - Café Artystów Teatru Polskiego. uaktorek.pl. [dostęp 2021-02-07].
- ↑ 19 lutego 1943 r. Infamia dla polskich aktorów nazistowskiego filmu "Heimkehr". nowahistoria.interia.pl, 2015-02-19. [dostęp 2021-02-06].
- ↑ a b Roman Dereń w bazie filmpolski.pl
- ↑ a b Ryszard Klimczak: Roman Dereń (1884 - 1962). Dziennik Teatralny, 2019-07-15. [dostęp 2021-02-06].
- ↑ Cmentarz Stare Powązki: ROMAN DEREŃ, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2021-02-10] .
Linki zewnętrzne
- Roman Dereń w bazie IMDb (ang.)
- Roman Dereń w bazie Filmweb
- Roman Dereń w bazie filmpolski.pl
- Roman Dereń na zdjęciach w bibliotece Polona
Media użyte na tej stronie
Roman Dereń