Rudna (województwo dolnośląskie)
wieś | |
![]() Ratusz w Rudnej | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (III 2011) | 1646[1] |
Strefa numeracyjna | 76 |
Kod pocztowy | 59-305 |
Tablice rejestracyjne | DLU |
SIMC | 0367373 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Rudna (niem. Raudten[2]) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Rudna. Siedziba gminy Rudna. Dawniej miasto, uzyskała lokację miejską przed 1339 rokiem, zdegradowana w 1945 roku[3]. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie legnickim.
Położenie
Rudna leży nad rzeką Rudną i uchodzącą do niej Kalinówką. Na zachód od miejscowości znajduje się zbiornik Żelazny Most.
Środowisko naturalne
Wieś znajduje się w obrębie mikroregionu Wzgórza Polkowickie, wchodzącego w skład mezoregionu Wzgórza Dalkowskie[4][5].
Historia
Pierwsze wzmianki pochodzą z XIII wieku (grodzisko w Starej Rudnej), w drugiej połowie tego wieku zbudowano tu zamek. Osada szybko rozrastała się i przed rokiem 1339 otrzymała prawa miejskie. Miasto pełniło rolę ośrodka administracyjnego i gospodarczego zaplecza dla okolicznego rolnictwa. Tereny te od roku 1329 były pod zwierzchnictwem Czech, od roku 1526 Habsburgów, a od roku 1742 w Prusach. Do 1932 roku wchodziła w skład powiatu ścinawskiego. W roku 1871 powstało połączenie kolejowe z Legnicą i Głogowem, a trzy lata później (1874) z Wrocławiem. Od tego czasu nastąpił szybki rozwój miasta. Zniszczenia w roku 1945 przyczyniły się do utraty praw miejskich. W roku 1974 uruchomiono największą w kraju kopalnię rud miedzi i Zakład Wzbogacania Miedzi „Rudna”[6].
Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[7]:
- Zespół miejski
- Kościół parafialny pw. Trójcy Świętej, neogotycki, przebudowany w latach 1859–1860, z wyposażeniem z okresu budowy. Wcześniejszy wybudowano w 1707 r., po przekazaniu protestantom kościoła pw. św. Katarzyny
- Kościół pw. św. Katarzyny, późnogotycki z lat 1474–1500 (XV w.), od 1953 r. parafialna cerkiew prawosławna pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, ul. Kościelna
inne obiekty:
- Ratusz z 1773 r., zburzony w 1945 r., zrekonstruowany w latach 90. XX wieku[8].
nieistniejące obiekty:
- Pałac z XVII w. rodu von Niebelschutz, rozebrany w latach 50. XX wieku
- Cmentarz ewangelicki z kościołem cmentarnym, szachulcowym z XVII w., rozebranym w roku 1972[9]
Demografia
Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 1646 mieszkańców[1]. Jest to największa miejscowość w gminie Rudna i druga po Ścinawie w powiecie lubińskim.
Transport
We wschodniej części wsi przebiegają: linia kolejowa nr 273 (Szczecin Główny – Wrocław Główny) i linia kolejowa nr 289 (Rudna Gwizdanów – Legnica). W miejscowości znajduje się stacja Rudna Miasto, natomiast w pobliskiej wsi Gwizdanów – Rudna Gwizdanów.
Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 323, która nieopodal miejscowości krzyżuje się z drogą wojewódzką nr 292.
Sport
Siedziba założonego w 1956 Gminnego Klubu Sportowego Sparta Rudna, którego drużyna piłkarska, używająca barw czerwono-czarnych, występowała w IV Lidze Dolnośląskiej (grupa zachód)[10][11]. Stadion klubowy (gminny) w sezonie 2018/19 przeszedł gruntowny remont, otrzymując oświetlenie, piłkołapy, nową nawierzchnię, a boisko ze sztuczną nawierzchnią do treningów i meczów juniorów oraz powiększone trybuny.
Osoby związane z Rudną
- Johann Heermann – ur. w 1585 r. w Rudnej, pisarz i poeta, ochrzczony w miejscowym kościele ewangelickim; obecnie jest to świątynia prawosławna – cerkiew pw. Podwyższenia Krzyża Świętego.
- Christian Knorr von Rosenroth – ur. w 1636 r. w Starej Rudnej, dramaturg, poeta, mistyk i pisarz.
- Agnieszka Sypień – polska karateka stylu Kyokushin. Wielokrotna mistrzyni Polski, Europy i świata.
Przypisy
- ↑ a b GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
- ↑ Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 66-67.
- ↑ Jerzy Kondracki , Geografia regionalna Polski, wyd. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001, s. 166-167, ISBN 83-01-13050-4, OCLC 749524664 (pol.).
- ↑ Physico-geographical mesoregions of Poland: Verification and adjustment of boundaries on the basis of contemporary spatial data, „Geographia Polonica”, 91, Warszawa: IGiPZ PAN, 2018, s. 143-170, ISSN 2300-7362, OCLC 1570648 (ang.).
- ↑ Słownik geograficzno-krajoznawczy, Wydawnictwo Naukowe PWN 1998, ISBN 83-01-12677-9.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 110. [dostęp 2012-09-13].
- ↑ Powiat lubiński, Wyd. Turyst. PLAN ISBN 978-83-60044-84-1.
- ↑ Dolny Śląsk, dziedzictwo przeszłości.
- ↑ IV Liga Dolnośląska - TERMINARZE sezon 2019/20 • Amatorski Klub Sportowy, Amatorski Klub Sportowy [dostęp 2022-11-26] (pol.).
- ↑ IV Liga Dolnośląska - TERMINARZE sezon 2018/19 • Amatorski Klub Sportowy, Amatorski Klub Sportowy [dostęp 2022-11-26] (pol.).
Linki zewnętrzne
- Rudna na portalu Dolny Śląsk
- Polska niezwykła, Rudna
- Raudten (1), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 548 .
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of [[:en:Lower Silesian Voivodeship]Lower Silesian Voivodeship]], Poland. Geographic limits of the map:
- N: 51.9134 N
- S: 49.9809 N
- W: 14.7603 E
- E: 17.9091 E
Flaga województwa dolnośląskiego
Autor: Sławomir Milejski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Rudna, woj. dolnośląskie, gm. Lubin - ratusz
Herb Rudnej Rudnej w województwie dolnośląskim. Ten sam herb posiada wieś oraz gmina.
Autor: Sławomir Milejski, Licencja: CC BY-SA 3.0
Rudna, woj. dolnośląskie, gm. Lubin - ratusz