Rumuńska cyrylica

Najstarszy zabytek piśmiennictwa rumuńskiego – list Neacșu – zapisany cyrylicą.
Przykład użycia alfabetu transferowego
Przykład tekstu rumuńskiego («Ojcze nasz») w zapisie cyrylicą

Rumuńska cyrylica – sposób zapisu pisma w języku rumuńskim (zwanym dawniej wołoskim lub mołdawskim) oficjalnie obowiązujący do roku 1860, gdy zastąpiono ją alfabetem transferowym, a następnie, w 1862, dzisiejszym zmodyfikowanym alfabetem łacińskim.

W okresie dostosowywania rumuńskich dokumentów, map itp. funkcjonował tzw. alfabet transferowy, w którym znalazły się zarówno litery łacińskie, jak i litery cyrylicy. W alfabecie transferowym pojawiły się znaki diakrytycznebrewis, cyrkumfleks i przecinek dolny – używane do dziś. Jednym z twórców alfabetu transferowego był Ion Budai-Deleanu.

Zastąpienie cyrylicy alfabetem łacińskim było jednym z przejawów świadomej romanizacji kultury rumuńskiej pod koniec XVIII i w XIX w. Twórcami programu romanizacji języka rumuńskiego byli przedstawiciele tzw. szkoły siedmiogrodzkiej, m.in. Petru Maior i Ion Budai-Deleanu.

Po utworzeniu Mołdawskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w 1924 r., powrócono do cyrylicy, uproszczonej do postaci grażdanki. Alfabet ten był używany w Mołdawskiej SRR do 1989 r., w Mołdawii Naddniestrzańskiej jest używany do dzisiaj.

Alfabet

LiteraWspółczesny
odpowiednik
Alfabet
transferowy
Fonem
АaA a/a/
БbБ б/b/
ВvВ в/v/
Гg, ghG g/g/
ДdD d/d/
Є, ЕeE e/e/
ЖjЖ ж/ʒ/
Ѕ
ЗzZ z/z/
ИiI i/i/
ЙiĬ ĭ/j/, /ʲ/
ІiI i/i/
Кc, chK k/k/
ЛlL l/l/
МmM m/m/
НnN n/n/
Ѻ, ОoO o/o̯/
ПpП п/p/
РrР р/r/
СsS s/s/
ТtT t/t/
Ѹ, УuУ у/u/
ФfF f/f/
ХhХ х/h/
ѠoO o/o/
ЦțЦ ц/ʦ/
Чc (przed e, i)Ч ч/ʧ/
Џg (przed e, i)Џ џ/ʤ/
ШșШ ш/ʃ/
ЩștЩ щ/ʃt/
ЪăЪ ъ/ə/
Ь
ѢeaEa ea/æ/
ЮiuIу iу Ĭу ĭу/ju/
IA, ѦiaIa ia/ja/
Ѫâ, îÎ î/ɨ/
în îmÎn în Îm îm/ɨn/, /ɨm/
ѮxKs ks/ks/
ѰpsПs пs/ps/
ѲtT t/t/ (prawdopodobnie także /θ/)
Ѵi, vI i; В в/i/, /y/, /v/

Bibliografia

  • Treptow, Kurt W. (red.): A History of Romania (Iași: The Center for Romanian Studies, 1997).

Media użyte na tej stronie

Cyrillic capital letter byelorussian-ukrainian I with curve at bottom.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква белорусско-украинская И с изгибом снизу.
Cyrillic small letter bashkir Ha.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая строчная буква башкирская Ха.
Cyrillic capital letter O with notch at bottom.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква О с зарубкой снизу.
Cyrillic capital letter O with left notch.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква О с зарубкой слева.
Cyrillic letter small capital Je with inverted belt.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая буква капительная Йе с ремешком вверх дном.
Cyrillic letter Ghe with hook (article link).svg
Autor: Szczecinolog, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cyrillic letter Ghe with hook (article link for navbox)
Cyrillic letter small capital script U.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая буква капительная рукописная У .
Cyrillic capital letter Je with inverted belt.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква Йе с ремешком вверх дном.
Cyrillic capital letter script U.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква рукописная У.
Cyrillic letter small capital byelorussian-ukrainian I with curve at bottom.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая буква капительная белорусско-украинская И с изгибом снизу.
Cyrillic letter Che with hook (article link).svg
Autor: Szczecinolog, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cyrillic letter Che with hook (article link for navbox)
Cyrillic small letter long Es.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая строчная буква долгая С.
Cyrillic capital letter bashkir Ha.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква башкирская Ха.
Cyrillic capital letter long Es.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква долгая С.
Scrisoarea lui Neacsu.jpg
Neacşu's Letter, written in 1521, is the oldest surviving document available in Romanian.
Cyrillic letter Ghe with stroke and descender (article link).svg
Autor: Szczecinolog, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cyrillic letter Ghe with stroke and descender (article link for navbox)
LordsPrayerRomanianCyr.svg
Autor: Гибаничар, Licencja: CC0
This picture I made in program "Inkscape 0.91", by old-style font "Ponomar Unicode 1.1". It was performed according to the photography of ancient text form 1850s, and it was compared with parallel text in latin script.
Cyrillic small letter open at bottom O.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая строчная буква О с зарубкой снизу.
Cyrillic letter Zhe with long middle leg and stroke through descender (article link).svg
Autor: Szczecinolog, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cyrillic letter Zhe with long middle leg and stroke through descender (article link for navbox)
Cyrillic letter Ghe split by middle ring (article link).svg
Autor: Szczecinolog, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cyrillic letter Ghe split by middle ring (article link for navbox)
Cyrillic small letter O with left notch.svg
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая строчная буква О с зарубкой слева.