Rumuńska cyrylica


Rumuńska cyrylica – sposób zapisu pisma w języku rumuńskim (zwanym dawniej wołoskim lub mołdawskim) oficjalnie obowiązujący do roku 1860, gdy zastąpiono ją alfabetem transferowym, a następnie, w 1862, dzisiejszym zmodyfikowanym alfabetem łacińskim.
W okresie dostosowywania rumuńskich dokumentów, map itp. funkcjonował tzw. alfabet transferowy, w którym znalazły się zarówno litery łacińskie, jak i litery cyrylicy. W alfabecie transferowym pojawiły się znaki diakrytyczne – brewis, cyrkumfleks i przecinek dolny – używane do dziś. Jednym z twórców alfabetu transferowego był Ion Budai-Deleanu.
Zastąpienie cyrylicy alfabetem łacińskim było jednym z przejawów świadomej romanizacji kultury rumuńskiej pod koniec XVIII i w XIX w. Twórcami programu romanizacji języka rumuńskiego byli przedstawiciele tzw. szkoły siedmiogrodzkiej, m.in. Petru Maior i Ion Budai-Deleanu.
Po utworzeniu Mołdawskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej w 1924 r., powrócono do cyrylicy, uproszczonej do postaci grażdanki. Alfabet ten był używany w Mołdawskiej SRR do 1989 r., w Mołdawii Naddniestrzańskiej jest używany do dzisiaj.
Alfabet
Litera | Współczesny odpowiednik | Alfabet transferowy | Fonem |
---|---|---|---|
А | a | A a | /a/ |
Б | b | Б б | /b/ |
В | v | В в | /v/ |
Г | g, gh | G g | /g/ |
Д | d | D d | /d/ |
Є, Е | e | E e | /e/ |
Ж | j | Ж ж | /ʒ/ |
Ѕ | — | — | — |
З | z | Z z | /z/ |
И | i | I i | /i/ |
Й | i | Ĭ ĭ | /j/, /ʲ/ |
І | i | I i | /i/ |
К | c, ch | K k | /k/ |
Л | l | L l | /l/ |
М | m | M m | /m/ |
Н | n | N n | /n/ |
Ѻ, О | o | O o | /o̯/ |
П | p | П п | /p/ |
Р | r | Р р | /r/ |
С | s | S s | /s/ |
Т | t | T t | /t/ |
Ѹ, У | u | У у | /u/ |
Ф | f | F f | /f/ |
Х | h | Х х | /h/ |
Ѡ | o | O o | /o/ |
Ц | ț | Ц ц | /ʦ/ |
Ч | c (przed e, i) | Ч ч | /ʧ/ |
Џ | g (przed e, i) | Џ џ | /ʤ/ |
Ш | ș | Ш ш | /ʃ/ |
Щ | șt | Щ щ | /ʃt/ |
Ъ | ă | Ъ ъ | /ə/ |
Ь | — | — | — |
Ѣ | ea | Ea ea | /æ/ |
Ю | iu | Iу iу Ĭу ĭу | /ju/ |
IA, Ѧ | ia | Ia ia | /ja/ |
Ѫ | â, î | Î î | /ɨ/ |
Ꙟ | în îm | În în Îm îm | /ɨn/, /ɨm/ |
Ѯ | x | Ks ks | /ks/ |
Ѱ | ps | Пs пs | /ps/ |
Ѳ | t | T t | /t/ (prawdopodobnie także /θ/) |
Ѵ | i, v | I i; В в | /i/, /y/, /v/ |
Bibliografia
- Treptow, Kurt W. (red.): A History of Romania (Iași: The Center for Romanian Studies, 1997).
Media użyte na tej stronie
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква белорусско-украинская И с изгибом снизу.
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая строчная буква башкирская Ха.
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква О с зарубкой снизу.
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква О с зарубкой слева.
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая буква капительная Йе с ремешком вверх дном.
Autor: Szczecinolog, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cyrillic letter Ghe with hook (article link for navbox)
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая буква капительная рукописная У .
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква Йе с ремешком вверх дном.
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква рукописная У.
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая буква капительная белорусско-украинская И с изгибом снизу.
Autor: Szczecinolog, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cyrillic letter Che with hook (article link for navbox)
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая строчная буква долгая С.
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква башкирская Ха.
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая заглавная буква долгая С.
Neacşu's Letter, written in 1521, is the oldest surviving document available in Romanian.
Autor: Szczecinolog, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cyrillic letter Ghe with stroke and descender (article link for navbox)
Autor: Гибаничар, Licencja: CC0
This picture I made in program "Inkscape 0.91", by old-style font "Ponomar Unicode 1.1". It was performed according to the photography of ancient text form 1850s, and it was compared with parallel text in latin script.
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая строчная буква О с зарубкой снизу.
Autor: Szczecinolog, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cyrillic letter Zhe with long middle leg and stroke through descender (article link for navbox)
Autor: Szczecinolog, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cyrillic letter Ghe split by middle ring (article link for navbox)
Autor: Person or Persons Unknown, Licencja: CC BY-SA 4.0
Кириллическая строчная буква О с зарубкой слева.