Saki (gmina Kleszczele)
Artykuł | 52°37′46″N, 23°19′55″E |
---|---|
- błąd | 38 m |
WD | 52°37'N, 23°19'E |
- błąd | 2291 m |
Odległość | 1855 m |
wieś | |
![]() Wjazd do Sak od wsi Toporki. | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2011) | |
Strefa numeracyjna | 85 |
Kod pocztowy | 17-250[3] |
Tablice rejestracyjne | BHA |
SIMC | 0031791[4] |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Saki – wieś w Polsce, położona w województwie podlaskim, w powiecie hajnowskim, w gminie Kleszczele[5][4]. Leży przy drodze krajowej nr 66.
W latach 1975–1998 wieś należała administracyjnie do województwa białostockiego.
W latach 1954–1959 wieś była siedzibą gromady Saki. W jej skład wchodziły wsie: Saki, Toporki, Zaleszany, Suchowolce, Grabowiec i Jelonka.
Siedziba parafii prawosławnej św. Dymitra oraz męskiego monasteru. Wieś zamieszkuje ludność (w mniej więcej równych częściach) wyznania prawosławnego i katolickiego (parafia św. Zygmunta w Kleszczelach[6]).
Integralne części wsi
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
0031800 | Dębniki | część wsi |
0031816 | Koło Konotopu | część wsi |
0031822 | Na Byczkowej Górce | część wsi |
0031839 | Na Zagruszce | część wsi |
0031845 | Nowiny | część wsi |
0031851 | Rudawka | część wsi |
0031868 | Suchowolszczyzna | część wsi |
0031874 | Za Bagnem | część wsi |
0031880 | Za Maściowszczyzną | część wsi |
Historia
- Historia wsi Saki sięga XV wieku. Osadzona została jako wieś bojarów putnych zamku bielskiego. Z biegiem czasu podzieliła się na dwie części. Jedna część wsi należała do drobnej szlachty, potomków dawnych bojarów. Druga część wraz z dworem była wsią chłopską.
- 1567 Pierwsza wzmianka o wsi w Popisie Wojska Litewskiego. Eliasz Semenowicz Sakowski na potrzeby wojska wystawił 1 konia.
- 1572 Sakowscy – de Saki, Tymofiej, Jewdokim, Saczko, Dymitr, Hryń, Fiedor
- 1579 Elżbieta Sakowska zapłaciła pobór z włóki osiadłej i 2 soch ratajskich
- 1595 Sakowscy fundują kaplicę pod wezwaniem świętego Dymitra.
- 1727 Pierwsza potwierdzona źródłowo informacja o cerkwi w Sakach.
- 1784 Właścicielem dworu Saki jest szlachetny Józef Lewicki, syn Adama Lewickiego chorążego pińskiego.
- 1793 Właścicielem dworu Saki jest Florian Cieszkowski, starosta kleszczelowski i adiutant hetmana Branickiego.
- 1795 W wyniku trzeciego rozbioru Rzeczypospolitej wchodzi w skład Prus.
- 1806 W szlacheckiej części wsi mieszka 19 gospodarzy (potomkowie dawnych bojarów) wraz z rodzinami
- 1807 W zaborze rosyjskim.
- 1835 Właścicielem dworu Saki jest Tomasz Kryński
- 1846 W majątku Saki Tomasza Kryńskiego było 51 mężczyzn i 43 kobiety.
- 1864 Karolina Kryńska podpisała akt uwłaszczeniowy 16 gospodarzy (dotychczasowych chłopów pańszczyźnianych)
- 1887 Powstaje szkoła przycerkiewna. W 1899 uczęszczało do niej 14 dzieci z Sak.
- 1913 Przymusowa licytacja majątku Saki.
- 1928 26 mieszkańców Sak wystosowało wniosek o komasację, czyli scalenie gruntów wsi.
- 1936 Scalenie gruntów. Ich powierzchnia w momencie scalenia wynosiła 862,712 ha.
- 1939 - 1945 W czasie II wojny światowej kilka rodzin wywieziono do Związku Radzieckiego oraz na roboty do Niemiec.
- 1956 Wybudowanie nowego budynku Szkoły Podstawowej. W latach 1988 - 1990 szkoła przeszła gruntowny remont.
- 1960 Powstało Kółko Rolnicze.
- 1968 Powstała Ochotnicza Straż Pożarna.
- 1981 Wybudowanie Świetlicy Wiejskiej.
- 2001 Metropolita Sawa eryguje Męski Dom Zakonny św. Dymitra Sołuńskiego, który ma swoją siedzibę w budynku po szkole.
- 2010 Męski Dom Zakonny zostaje podniesiony do rangi monasteru.
Zabytki
- Zespół cerkiewny, koniec XVIII w. - XIX w., nr rej.:A-97 z 7 grudnia 1994[7]. (parafialna cerkiew prawosławna św. Dymitra, drewniana dzwonnica i cmentarz prawosławny)
Galeria
Przypisy
- ↑ Wieś Saki w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2020-01-17] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- ↑ GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1132 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22] .
- ↑ a b c TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2015-11-18].
- ↑ a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013–02–15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2014-03-09].
- ↑ Opis parafii św. Zygmunta na stronie diecezji
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2021 .
Bibliografia
- I. Spychała, Dzieje wsi Saki w XVI-XX wieku, praca magisterska pod kierunkiem dr hab. Józefa Maroszka, Białystok 2005.
- Andrzej Saładiak, Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Burchard Edition, Warszawa 1993.
- Miroslawa Grygoruk, ,,Kult Świętego Męczennika Dymitra Sołuńskiego na Podlasiu" ,
Linki zewnętrzne
- Saki, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 570 .
- Zdjęcia z Cmentarza
Media użyte na tej stronie
Autor:
Mapa gminy Kleszczele, Polska
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Podlaskie Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 54.50 N
- S: 52.17 N
- W: 21.45 E
- E: 24.10 E
Autor:
Mapa powiatu hajnowskiego, Polska
Sklep spożywczo-przemysłowy w Sakach.
Remiza OSP i świetlica w Sakach.
Tartak w Sakach.
Punkt odbioru mleka w Sakach.
Tablica miejscowości. Wjazd od wsi Toporki.
Autor: Polimerek, Licencja: CC BY-SA 3.0
Ten plik powstał przy wsparciu finansowym Wikimedia Polska, w ramach realizacji Uchwały Zarządu nr UZ 2009-23. (Zgłoś swój projekt!)
Dzwonnica przy cerkwi św. Dymitra w Sakach - front.