Senat Rzeczypospolitej Polskiej

Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Herb Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Państwo Polska
Rodzajizba wyższa
Rok założenia1493[1]
Kierownictwo
Marszałek SenatuTomasz Grodzki (KO)
Wicemarszałek SenatuBogdan Borusewicz (KO)
Marek Pęk (PiS)
Michał Kamiński (KP)
Gabriela Morawska-Stanecka (Lewica)
Struktura
Struktura Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Liczba członków100
Stowarzyszenia polityczneKlub rządzący
  •      Klub PiS (48)

Kluby opozycyjne

  •      Klub KO (43)
  •      Klub KP (3)
  •      Koło Senatorów Niezależnych (3)
  •      Klub Lewicy (2)
  •      Senatorowie niezrzeszeni (1)[2]
Ordynacjawiększość względna (okręgi jednomandatowe)
Ostatnie wybory13 października 2019
Siedziba
Siedziba Senat Rzeczypospolitej Polskiej
(c)
Kancelaria Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
, CC BY-SA 3.0 pl
ul. Wiejska 6, Warszawa
Strona internetowa
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska
Gmach Senatu (z lewej) i Sejmu RP. Warszawa, ul. Wiejska 1930
Okręgi wyborcze w wyborach do Senatu (2011)

Senat Rzeczypospolitej Polskiej – organ władzy ustawodawczej, druga izba (tradycyjnie określana jako izba wyższa) parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej. Składa się ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym, w jednomandatowych okręgach wyborczych na czteroletnią kadencję, rozpoczynającą się i kończącą wraz z kadencją Sejmu (jeśli kadencja Sejmu zostanie skrócona, skróceniu ulega także kadencja Senatu). W przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent RP zarządza wybory uzupełniające.

Bierne prawo wyborcze w wyborach do Senatu RP uzyskuje się w wieku 30 lat.

Organy Senatu

Konstytucyjne organy Senatu to:

Organy wprowadzone przez Regulamin Senatu:

Obecna kadencja Senatu

Historia Senatu

Senat w Królestwie Polskim

Senat RP wywodzi się z Rady królewskiej.

W I Rzeczypospolitej, od schyłku XV wieku, był wyższą izbą Sejmu. W skład Senatu I Rzeczypospolitej wchodzili biskupi katoliccy oraz, pochodzący z nominacji królewskiej, wyżsi urzędnicy państwowi (wiryliści).

Senat II Rzeczypospolitej

W II Rzeczypospolitej instytucja Senatu została (mimo sprzeciwów lewicy) przywrócona od roku 1921 w konstytucji marcowej; senatorowie byli wybierani w wyborach powszechnych – w sumie pięć razy aż do wybuchu wojny w 1939 r. Konstytucja kwietniowa z 1935 znacznie ograniczyła czynne prawo wyborcze do Senatu – przysługiwało ono niewiele ponad 100 tys. wyborców – oraz nadała Prezydentowi Rzeczypospolitej uprawnienia do mianowania jednej trzeciej senatorów.

Senat spełniał rolę izby korygującej projekty ustaw uchwalonych wcześniej przez izbę niższą – Sejm.

Brak Senatu w PRL

W PRL, po II wojnie światowej, instytucja Senatu została zniesiona na podstawie wyników referendum w 1946 r., które zostało sfałszowane. Przez ponad 40 lat Sejm był jedyną izbą polskiego parlamentu aż do wyborów, które odbyły się 4 czerwca 1989 r. Wybrano wówczas Senat I kadencji, głosowanie zakończyło się ogromnym sukcesem „Solidarności”, udało jej się wprowadzić aż 99 przedstawicieli do izby. Senat powstał na podstawie umów okrągłostołowych; ustalono, iż w każdym z województw wybieranych będzie po 2 senatorów (oprócz warszawskiego i katowickiego, w których wybierano po 3).

Przywrócenie Senatu

Po przywróceniu Senatu w 1989 r., miejscem jego posiedzeń do maja 1991 r. była Sala Kolumnowa w Sejmie. Obecnie posiedzenia odbywają się w Sali Obrad w budynku Senatu, mieszczącym się w kompleksie parlamentarnym tuż obok budynku Sejmu.

Uchwałą z 18 grudnia 2013 Senat RP zdecydował o ustanowieniu roku 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu[3].

Kadencje Senatu w III RP

Kadencje Senatu w III RP[4][5]:

KadencjaCzas trwania kadencjiRozkład miejscSkład
I18.06.1989 – 25.11.1991Poland Senate 1989.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

II25.11.1991 – 31.05.1993POL Senat RP seats 1991.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

III19.09.1993 – 20.10.1997POL Senat RP seats 1993.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

IV20.10.1997 – 18.10.2001POL Senat RP seats 1997.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

V19.10.2001 – 18.10.2005POL Senat RP seats 2001.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

VI19.10.2005 – 4.11.2007POL Senat RP seats 2005.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

VII5.11.2007 – 7.11.2011Senat rp sala 2007.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

VIII8.11.2011 – 11.11.2015Polish parliamentary election 2011 Senate.png

Kluby senackie w trakcie kadencji

IX12.11.2015 – 11.11.2019Senat IX kadencji. Wyniki wyborów.png

Kluby senackie w trakcie kadencji

X12.11.2019 –10th term Senate of Poland.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

Uprawnienia Senatu

Do kompetencji Senatu należy[8]:

Zobacz też

Pozostałe informacje

  • Od stycznia 2014 internetowa transmisja z posiedzeń plenarnych Senatu jest uzupełniana tłumaczeniem na język migowy. Polski parlament (w 2012 takie rozwiązanie wdrożył Sejm) jest jednym z pierwszych parlamentów w Europie, które umożliwiły osobom niesłyszącym bieżące zapoznawanie się z przebiegiem swoich obrad[10].

Przypisy

  1. Jerzy Pietrzak: Dzieje polskiego Senatu (pol.). Senat RP, 1991 z późniejszymi zmianami. s. 4. [dostęp 2011-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013–10–23)].
  2. Kluby i koła. senat.gov.pl. [dostęp 2019-11-20].
  3. Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 grudnia 2013 r. ustanawiająca rok 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu w Polsce (M.P. z 2014 r. poz. 9).
  4. Archiwum. www.senat.gov.pl. [dostęp 2018-12-03].
  5. Terminy rozpoczęcia oraz zakończenia kadencji Sejmu i Senatu od 1989 r. Analiza aktów prawnych. Kancelaria Senatu, 2012-11. [dostęp 2018-12-03].
  6. Komitety z jednomandatowymi wynikami:   Komitet Obywatelski „Solidarność”,   Konfederacja Komitetów Obywatelskich woj. płockiego,   Chrześcijańska Demokracja,   Klub Inteligencji Katolickiej,   Ludowe Porozumienie Wyborcze „Piast”,   Mniejszość Niemiecka,   Narodowy KW,   Regionowi w Polsce,   Unia Wielkopolan,   Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie,   pozostałe 8.
  7.   Pozostali niezależni (KWW) 4, po jednym mandacie dostało także:   Katolicki Komitet Wyborczy „Ojczyzna”,   Kongres Liberalno-Demokratyczny,   Mniejszość Niemiecka,   Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”,   Polskie Stronnictwo Ludowe – Porozumienie Ludowe i   Zjednoczenie Polskie.
  8. Rola Senatu w polskim ustroju państwowym.
  9. Art. 61 § 1–3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2019 r. poz. 825).
  10. Obrady Senatu będą tłumaczone na język migowy. W: Senat Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. senat.gov.pl. [dostęp 2014-01-20].

Linki zewnętrzne


Media użyte na tej stronie

Gmach Senatu i Sejmu 1930.png
Buildings of Polish Parliament (Sejm and Senate) 1930
POL Senat RP seats 1991.svg
Autor: Aight 2009, Licencja: CC BY-SA 4.0
rozkład miejsce w senacie po wyborach w 1991
Senat rp sala 2007.svg
Autor: Daniel Miłaczewski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Podział mandatów w Senacie RP po wyborach 21.10.2007
POL Senat RP seats 1997.svg
Rozkład miejsc w Senacie RP. Wybory 1997.
Coat of arms of Poland-official3.png
Godło Rzeczypospolitej Polskiej
Poland Senate 1989.svg
   Solidarity Citizens' Committee: 99 seats
   Independent: 1 seat
Commons-logo.svg
The Wikimedia Commons logo, SVG version.
Senat IX kadencji. Wyniki wyborów.png
Autor: Krzysieg, Licencja: CC BY-SA 4.0
Senat IX kadencji. Rozkład mandatów. Wyniki wyborów 2015-10-25.

Źródło: www.senat.gov.pl/aktualnosci/art,8278,senatorowie-ix-kadencji.html

Wykorzystane grafiki (Creative Commons): Senat_VIII_wyniki_wyborów.svg, Senat.svg
POL Senat RP seats 2005.svg
rozkład miejsc w parlamencie
POL Senat RP seats 1993.svg
rozkład miejsc w parlamencie
Portal icon.svg
Autor: , Licencja: CC BY 2.5
Icon for Wikimedia project´s portals.
I posiedzenie Senatu IX kadencji 01.JPG
(c)
Kancelaria Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
, CC BY-SA 3.0 pl
I posiedzenie Senatu IX kadencji
Senat RP okręgi.svg
Autor: Lukasb1992, Licencja: CC BY-SA 4.0
Okręgi wyborcze do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej od 2011 roku.
Information icon4.svg
An i icon for templates and the like
Herb Polski.svg
Uproszczony obraz godła Polski; oficjalne godło: Image:Coat of arms of Poland-official.png
Wikiquote-logo.svg
SVG version of the Wikiquote logo.
POL Senat RP seats 2001.svg
rozkład miejsc w parlamencie
10th term Senate of Poland.svg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 4.0
Seating arrangement in the 10th Term Senate (as of 2019-11-12):
   Law and Justice: 48 seats
   Civic Coalition: 43 seats
   Polish Coalition: 3 seats
   Ind. Senators Circle: 3 seats
   The Left (Non-inscrit): 2 seats
   Independent (Non-inscrit): 1 seats