Senat Rzeczypospolitej Polskiej

Senat Rzeczypospolitej Polskiej.
Herb Senat Rzeczypospolitej Polskiej.
Państwo Polska
Rodzajizba wyższa
Rok założenia1493[1] (historyczny)
1989 (współczesny)
Kierownictwo
Marszałek SenatuTomasz Grodzki (KO)
Wicemarszałek SenatuBogdan Borusewicz (KO)
Marek Pęk (PiS)
Michał Kamiński (KP)
Gabriela Morawska-Stanecka (Lewica)
Struktura
Struktura Senat Rzeczypospolitej Polskiej.
Liczba członków100
Stowarzyszenia politycznePartia rządząca

Kluby opozycyjne

Ordynacjawiększość względna (okręgi jednomandatowe)
Ostatnie wybory13 października 2019
Siedziba
Siedziba Senat Rzeczypospolitej Polskiej.
(c)
Kancelaria Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
, CC BY-SA 3.0 pl
ul. Wiejska 6, Warszawa
Strona internetowa
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Polska
Gmach Senatu (z lewej) i Sejmu RP. Warszawa, ul. Wiejska 1930
Okręgi wyborcze w wyborach do Senatu (2011)

Senat Rzeczypospolitej Polskiej – organ władzy ustawodawczej, druga izba (tradycyjnie określana jako izba wyższa) parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej. Składa się ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, bezpośrednich i w głosowaniu tajnym, w jednomandatowych okręgach wyborczych na czteroletnią kadencję, rozpoczynającą się i kończącą wraz z kadencją Sejmu (jeśli kadencja Sejmu zostanie skrócona, skróceniu ulega także kadencja Senatu). W przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent RP zarządza wybory uzupełniające.

Bierne prawo wyborcze w wyborach do Senatu RP uzyskuje się w wieku 30 lat.

Organy Senatu

Konstytucyjne organy Senatu to:

Organy wprowadzone przez Regulamin Senatu:

Obecna kadencja Senatu

Historia Senatu

Senat w Królestwie Polskim

Senat RP wywodzi się z Rady królewskiej.

W I Rzeczypospolitej, od schyłku XV wieku, był wyższą izbą Sejmu. W skład Senatu I Rzeczypospolitej wchodzili biskupi katoliccy oraz, pochodzący z nominacji królewskiej, wyżsi urzędnicy państwowi (wiryliści).

Senat II Rzeczypospolitej

W II Rzeczypospolitej instytucja Senatu została (mimo sprzeciwów lewicy) przywrócona od roku 1921 w konstytucji marcowej; senatorowie byli wybierani w wyborach powszechnych – w sumie pięć razy aż do wybuchu wojny w 1939 r. Konstytucja kwietniowa z 1935 znacznie ograniczyła czynne prawo wyborcze do Senatu – przysługiwało ono niewiele ponad 100 tys. wyborców – oraz nadała Prezydentowi Rzeczypospolitej uprawnienia do mianowania jednej trzeciej senatorów.

Senat spełniał rolę izby korygującej projekty ustaw uchwalonych wcześniej przez izbę niższą – Sejm.

Brak Senatu w PRL

W PRL, po II wojnie światowej, instytucja Senatu została zniesiona na podstawie wyników sfałszowanego referendum ludowego z 1946 r. Przez ponad 40 lat Sejm był jedyną izbą polskiego parlamentu aż do wyborów, które odbyły się 4 czerwca 1989 r. Wybrano wówczas Senat I kadencji, głosowanie zakończyło się ogromnym sukcesem „Solidarności”, udało jej się wprowadzić aż 99 przedstawicieli do izby. Senat powstał na podstawie umów okrągłostołowych; ustalono, iż w każdym z województw wybieranych będzie po 2 senatorów (oprócz warszawskiego i katowickiego, w których wybierano po 3).

Przywrócenie Senatu

Po przywróceniu Senatu w 1989 r., miejscem jego posiedzeń do maja 1991 r. była Sala Kolumnowa w Sejmie. Obecnie posiedzenia odbywają się w Sali Obrad w budynku Senatu, mieszczącym się w kompleksie parlamentarnym tuż obok budynku Sejmu.

Uchwałą z 18 grudnia 2013 Senat RP zdecydował o ustanowieniu roku 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu[2].

Kadencje Senatu w III RP

Kadencje Senatu w III RP[3][4]:

KadencjaCzas trwania kadencjiRozkład miejscSkład
I18.06.1989 – 25.11.1991Poland Senate 1989.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

II25.11.1991 – 31.05.1993POL Senat RP seats 1991.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

III19.09.1993 – 20.10.1997POL Senat RP seats 1993.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

IV20.10.1997 – 18.10.2001POL Senat RP seats 1997.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

V19.10.2001 – 18.10.2005POL Senat RP seats 2001.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

VI19.10.2005 – 4.11.2007POL Senat RP seats 2005.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

VII5.11.2007 – 7.11.2011Senat rp sala 2007.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

VIII8.11.2011 – 11.11.2015Polish parliamentary election 2011 Senate.png

Kluby senackie w trakcie kadencji

IX12.11.2015 – 11.11.2019Senat IX kadencji. Wyniki wyborów.png

Kluby senackie w trakcie kadencji

X12.11.2019 –10th term Senate of Poland.svg

Kluby senackie w trakcie kadencji

Uprawnienia Senatu

Do kompetencji Senatu należy[7]:

W 2020 na podstawie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 Senat utracił kompetencje do wyrażania zgody na powołanie i odwołanie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej[9].

Zobacz też

Inne informacje

  • Od stycznia 2014 internetowa transmisja z posiedzeń plenarnych Senatu jest uzupełniana tłumaczeniem na język migowy. Polski parlament (w 2012 takie rozwiązanie wdrożył Sejm) jest jednym z pierwszych parlamentów w Europie, które umożliwiły osobom niesłyszącym bieżące zapoznawanie się z przebiegiem swoich obrad[10].

Przypisy

  1. Jerzy Pietrzak: Dzieje polskiego Senatu (pol.). Senat RP, 1991 z późniejszymi zmianami. s. 4. [dostęp 2011-09-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013–10–23)].
  2. Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 grudnia 2013 r. ustanawiająca rok 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu w Polsce (M.P. z 2014 r. poz. 9).
  3. Archiwum. www.senat.gov.pl. [dostęp 2018-12-03].
  4. Terminy rozpoczęcia oraz zakończenia kadencji Sejmu i Senatu od 1989 r. Analiza aktów prawnych. Kancelaria Senatu, 2012-11. [dostęp 2018-12-03].
  5. Komitety z jednomandatowymi wynikami:   Komitet Obywatelski „Solidarność”,   Konfederacja Komitetów Obywatelskich woj. płockiego,   Chrześcijańska Demokracja,   Klub Inteligencji Katolickiej,   Ludowe Porozumienie Wyborcze „Piast”,   Mniejszość Niemiecka,   Narodowy KW,   Regionowi w Polsce,   Unia Wielkopolan,   Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie,   pozostałe 8.
  6.   Pozostali niezależni (KWW) 4, po jednym mandacie dostało także:   Katolicki Komitet Wyborczy „Ojczyzna”,   Kongres Liberalno-Demokratyczny,   Mniejszość Niemiecka,   Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”,   Polskie Stronnictwo Ludowe – Porozumienie Ludowe i   Zjednoczenie Polskie.
  7. Rola Senatu w polskim ustroju państwowym.
  8. Art. 61 § 1–3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. z 2021 r. poz. 154).
  9. Art. 14 pkt. 9 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875).
  10. Obrady Senatu będą tłumaczone na język migowy. W: Senat Rzeczypospolitej Polskiej [on-line]. senat.gov.pl. [dostęp 2014-01-20].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Herb Polski.svg
Uproszczony obraz godła Polski; oficjalne godło: Image:Coat of arms of Poland-official.png
Portal icon.svg
Autor: , Licencja: CC BY 2.5
Icon for Wikimedia project´s portals.
Coat of arms of Poland-official3.png
Godło Rzeczypospolitej Polskiej
Gmach Senatu i Sejmu 1930.png
Buildings of Polish Parliament (Sejm and Senate) 1930
POL Senat RP seats 1991.svg
Autor: Aight 2009, Licencja: CC BY-SA 4.0
rozkład miejsce w senacie po wyborach w 1991
Senat rp sala 2007.svg
Autor: Daniel Miłaczewski, Licencja: CC BY-SA 4.0
Podział mandatów w Senacie RP po wyborach 21.10.2007
POL Senat RP seats 1997.svg
Rozkład miejsc w Senacie RP. Wybory 1997.
Poland Senate 1989.svg
  Solidarity Citizens' Committee: 99 seats
  Independent: 1 seat
Senat IX kadencji. Wyniki wyborów.png
Autor: Krzysieg, Licencja: CC BY-SA 4.0
Senat IX kadencji. Rozkład mandatów. Wyniki wyborów 2015-10-25.

Źródło: www.senat.gov.pl/aktualnosci/art,8278,senatorowie-ix-kadencji.html

Wykorzystane grafiki (Creative Commons): Senat_VIII_wyniki_wyborów.svg, Senat.svg
POL Senat RP seats 2005.svg
rozkład miejsc w parlamencie
POL Senat RP seats 1993.svg
rozkład miejsc w parlamencie
I posiedzenie Senatu IX kadencji 01.JPG
(c)
Kancelaria Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
, CC BY-SA 3.0 pl
I posiedzenie Senatu IX kadencji
Senat RP okręgi.svg
Autor: Lukasb1992, Licencja: CC BY-SA 4.0
Okręgi wyborcze do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej od 2011 roku.
POL Senat RP seats 2001.svg
rozkład miejsc w parlamencie
10th term Senate of Poland.svg
Autor: , Licencja: CC BY-SA 4.0
Seating arrangement in the 10th Term Senate (as of 2019-11-12):
  Law and Justice: 48 seats
  Civic Coalition: 43 seats
  Polish Coalition: 3 seats
  Ind. Senators Circle: 3 seats
  The Left (Non-inscrit): 2 seats
  Independent (Non-inscrit): 1 seats