Senegal

République du Sénégal
Republika Senegalu
Flaga Senegalu
Flaga SenegaluHerb Senegalu
Dewiza: (fr.) Un Peuple, Un But, Une Foi
(Jeden naród, jeden cel, jedna wiara)
Hymn: Pincez Tous vos Koras, Frappez les Balafons
(Zagrajcie na wszystkich korach, uderzcie w balafony)
Położenie Senegalu
Język urzędowyfrancuski
StolicaDakar
Ustrój politycznyrepublika
Głowa państwaprezydent Macky Sall
Szef rządupremier Mohamed Dionne
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
87. na świecie
196 190 km²
2,1%
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
71. na świecie
14 668 522[1]
75 osób/km²
walutafrank CFA (XOF)
Niepodległośćod Francji
4 kwietnia 1960
Religia dominującaislam
Strefa czasowaUTC 0
Kod ISO 3166SN
Domena internetowa.sn
Kod samochodowySN
Kod samolotowy6V i 6W
Kod telefoniczny+221
Mapa Senegalu
(c) OCHA, CC BY 3.0

Senegal (Republika Senegalu, fr. République du Sénégal) – państwo w zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim. Graniczy z Mauretanią, Mali, Gwineą, Gwineą Bissau i Gambią. Obecnie członek Unii Afrykańskiej i ECOWAS.

Ustrój polityczny

Senegal jest republiką z prezydentem i 120 członkami zgromadzenia narodowego wybieranymi w powszechnych wyborach na pięcioletnie kadencje. Obowiązuje system wielopartyjny. Główne partie: Socjalistyczna Partia Senegalu (PSS) oraz Senegalska Partia Demokratyczna (PDS)[2]. Podstawowe zasady ustroju państwa reguluje Konstytucja z 2001 r.

Głową państwa jest Prezydent Republiki wybierany w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję. Ta sama osoba na urząd prezydenta może być wybrana ponownie tylko raz[3]. Kandydat na urząd Prezydenta Republiki musi być obywatelem Senegalu, mieć ukończone w dniu wyborów 35 lat oraz posiadać pełnię praw obywatelskich i politycznych. Konstytucja nakłada także obowiązek płynnego pisania, czytania oraz mówienia w oficjalnym języku (tj. w języku francuskim) przez kandydata[4].

Podstawowe znaczenie i charakter urzędu prezydenta określone zostały w art. 42 konstytucji. Zgodnie z tym artykułem Prezydent Republiki stoi na straży przestrzegania Konstytucji, ucieleśnia jedność narodową, a także jest gwarantem prawidłowego funkcjonowania instytucji, suwerenności państwa oraz integralności jego terytorium.

Geografia

Na południu kraju klimat podrównikowy, wilgotny. Ku północy przechodzi stopniowo w podrównikowy, suchy. Średnie roczne temperatury od 25 °C na wybrzeżu do 30 °C na granicy z Mali.

Główne rzeki to:

Podział administracyjny

Po odzyskaniu niepodległości w 1960 r. Senegal został podzielony na siedem regionów, 27 departamentów i 85 arrondissementów. Obecnie Senegal jest podzielony na 14 regionów, które to stanowią 45 departamenty, 103 arrondissementy oraz liczne gminy.

  • Senegal, administrative divisions - en - monochrome.svg
  1. Dakar (region)
  2. Fatick (region)
  3. Kaolack (region)
  4. Kolda (region)
  5. Louga (region)
  6. Matam (region)
  7. Saint Louis (region)
  8. Tambacounda (region)
  9. Thies (region)
  10. Ziguinchor (region)
  11. Diourbel (region)
  12. Kaffrine (region)
  13. Kédougou (region)
  14. Sédhiou (region)

Historia

Senegal był zamieszkany już w paleolicie i neolicie, co stwierdzono po odkryciach domowych narzędzi lub kamiennych kręgów (zob. kamienne kręgi Senegambii). Ponadto w rejonie deltowego ujścia rzek Sine i Saloum odkryto wyroby z miedzi i żelaza. Od XI wieku stwierdza się obecność w dolnym Senegalu ludu Tukulerów. Terytorium Senegalu na przestrzeni wieków wchodziło w całości lub częściowo w skład dawnych mocarstw, między innymi Ghany, Takrur (IX-XIII wiek), Imperium Mali (XIV-XVI wiek), Dżolof (XIV-XVI wiek). W XVI wieku rozpadły się one na wiele drobnych, rywalizujących ze sobą państewek. Od XI wieku postępowała islamizacja obszaru. Około połowy XV wieku na wybrzeża kraju dotarli Portugalczycy, co zapoczątkowało europejską penetrację i handel niewolnikami[5][6].

Gorée, 1842

W XVII wieku przewagę pośród Europejczyków walczących o wpływy w Senegalu zyskali Francuzi. W przeciągu XIX wieku podbili oni kraj, uniemożliwiając przy tym rozprzestrzenianie się teokratycznych islamskich państw ludów Wolofów i Tukulerów. W 1848 roku na terenach zajmowanych przez Francję zniesiono niewolnictwo. W 1904 roku Senegal wszedł w skład Francuskiej Afryki Zachodniej, zajmując uprzywilejowaną pozycję w całym imperium kolonialnym. W drugiej dekadzie XX wieku Francja rozpoczęła przyznawanie części ludności kraju obywatelstwo francuskie. W Senegalu tworzono szkoły średnie dla Afrykanów, gdzie kształcono urzędników administracji kolonialnej dla posiadłości francuskich na kontynencie. W 1914 roku do francuskiego parlamentu wybrano pierwszego afrykańskiego deputowanego. W latach 20. nastąpił rozwój gospodarczy, na skutek czego ukształtowała się senegalska burżuazja. W 1946 roku Senegal został prowincją zamorską, a obywatelstwo francuskie nadano ogółowi mieszkańców. Utworzone zostały pierwsze partie, w tym Demokratyczny Blok Senegalski (założony w 1948 i przekształcony w 1956 w Narodowy Blok Senegalski) z Léopoldem Sédarem Senghorem na czele oraz Afrykańska Partia Niepodległości (PAI, założona w 1957, miała silne tendencje marksistowskie i została zdelegalizowana w 1960)[5][7][8].

W 1958 roku, po wcześniejszym referendum Senegal stał się republiką autonomiczną w ramach Wspólnoty Francuskiej. W 1959 Senegal i Sudan Zachodni (obecnie Mali) utworzyły Federację Mali, która w 1960 uzyskała niepodległość. W tym samym roku Senegal wystąpił z Federacji. Pierwszym prezydentem republiki został Senghor. Polityk ten reprezentował tzw. socjalizm afrykański oraz utrzymywał ścisłe związki z byłą metropolią (gospodarcze, od 1966 układy wojskowe). Senghor był przywódcą rządzącego Senegalskiego Związku Postępowego (trzon tej utworzonej w 1959 partii stanowił Narodowy Blok Senegalski) o socjaldemokratycznym profilu. Po nieudanym zamachu stanu wprowadzono system rządów prezydenckich (1963–70), a w 1963 wprowadzono system jednopartyjny. W latach 1976–1981 Senghor wprowadził system trójpartyjny. Wtedy też dotychczasowa partia prezydencka zmieniła nazwę na Senegalską Partię Socjalistyczna a możliwość legalnej dzielności zyskały opozycyjne: Senegalska Partia Demokratyczna (PDS, założona 1974) i marksistowska PAI (1976 ponownie zalegalizowana)[5].

W 1980 roku Senghor ustąpił z urzędu. W 1981 roku prezydenturę przejął bliski współpracownik Senghora – Abdou Diouf. Nowy prezydent prowadził politykę demokratyzacji, konsolidacji narodu i kontynuował senghorowską politykę zagraniczną. W latach 1982–1989 kraj wraz z Gambią stanowił konfederację Senegambii, której Diouf był prezydentem. W 1983, 1988 i 1993 zyskał reelekcję w wyborach prezydenckich, a kierowana przez niego Partia Socjalistyczna zyskiwała większość parlamentarną[5].

Wybory prezydenckie w 2000 roku wygrał Abdoulaye Wade, wspólny kandydat opozycji i sekretarz generalny liberalnej PDS. W wyborach parlamentarnych 2001 zwyciężyła Koalicja „Sopi” z PDS na czele. W 2001 roku wprowadzono nową konstytucję, na mocy której zagwarantowano w pełni wielopartyjny system. Konstytucja zrównała prawa własnościowe mężczyzn i kobiet, zniosła senat i skróciła kadencję prezydenta[5]. Problemami wewnętrznymi Senegalu jest zagraniczne zadłużenie oraz tendencje separatystyczne: od lat. 80. nasilił się konflikt w Casamance[5].

Gospodarka

Około 70% zatrudnionych pracuje w rolnictwie, a najbardziej dochodowymi uprawami są trzcina cukrowa, bawełna, ryż i warzywa, które powoli wypierają często do tej pory uprawiane orzeszki ziemne.

Walutą stosowaną w Senegalu jest frank CFA.

Demografia

Wzrost populacji Senegalu (w mln)

Senegal zamieszkuje blisko 15 mln osób (stan z roku 2017). Dominującą grupą etniczną są Wolofowie (ok. 35% ludności), zamieszkujący głównie środkową część kraju, na północ i na wschód od Dakaru, a także tereny wzdłuż wybrzeży. Środkową część kraju zamieszkują także Sererowie (ok. 11%), podczas gdy północny i wschodni Senegal zdominowany jest przez Fulanów (20% populacji całego kraju). Do innych grup etnicznych zaliczają się Tukulerzy na północy, Mandinka przy granicach z Gambią oraz lud Diola w regionie Casamance[9].

Większość Senegalczyków posługuje się językiem wolof, jednak językiem urzędowym państwa jest francuski.

Struktura etniczna[10]
Grupa etnicznaJęzykLiczebność w tys.Procent ludności
WolofowieJęzyk wolof6 30538,7%
Fulani (4 grupy)Język ful3 73922,95%
SererowieJęzyk serer1 78410,95%
Maninka (2 grupy – Malinke)Język maninka1 4468,87%
Mandingo (Malinke)Język mandinka9595,89%
Diola (10 grup)Język diola5703,5%
SoninkeJęzyk soninke3031,86%
Bambara (Malinke)Język bambara870,53%
Arabowie libańscyJęzyk arabski760,47%
FrancuziJęzyk francuski580,36%
Meczet w Ouakam

Struktura religijna kraju w 2016 roku[11]:

Wolność religijna jest chroniona przez prawo, a społeczeństwo wykazuje tolerancję religijną[12]. Oficjalne statystyki zaniżają liczbę wyznawców tradycyjnych religii – w Senegalu wierzenia i tradycje pierwotnej religii pozostają silnie zakorzenione pośród muzułmanów i chrześcijan[13]. Większość chrześcijan należy do Kościoła rzymskokatolickiego, spotkać jednak też można niewielkie misje protestanckie. Protestancka Światowa Wspólnota Zborów Bożych liczy 3208 wiernych, w 69 zborach[14]. Świadkowie Jehowy w Senegalu liczą 1400 głosicieli, należących do 33 zborów[15].

Zobacz też

  • kuchnia senegalska

Przypisy

  1. The World Factbook – Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-10-05] (ang.).
  2. Systemy polityczne współczesnego świata, Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut, wyd. ARCHE Gdańsk 2004.
  3. Art. 26-27: Constitution de la République du Sénégal du 22 janvier 2001 (telle que modifiée jusqu’au 1er février 2012). [dostęp 2018-06-24]. (fr.)
  4. Art. 28: Constitution de la République du Sénégal du 22 janvier 2001 (telle que modifiée jusqu’au 1er février 2012). [dostęp 2018-06-24]. (fr.)
  5. a b c d e f Senegal. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2016-09-01].
  6. Maciej Salamon (red.), Wielka Historia Świata, t. 4. Kształtowanie średniowiecza, Kraków: Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 236, ISBN 83-85719-85-7.
  7. Djibril Diop: Décentralisation et gouvernance locale au Sénégal. Editions L’Harmattan, 2006, s. 26–27. (fr.)
  8. Senghor: Przywódca polityczny (pol.). afryka.org, 2012-11-20.
  9. Senegal People and Culture, africaguide.com.
  10. Country: Senegal, Joshua Project, 2018 [dostęp 2018-07-05] (ang.).
  11. AFRICA: SENEGAL, CIA - The World Factbook [dostęp 2018-07-05].
  12. Senegal, state.gov, 2011.
  13. Senegal People and Culture, africaguide.com.
  14. Senegal, AGWM Africa.
  15. Senegal – Ilu tam jest Świadków Jehowy, jw.org [dostęp 2020-12-29].

Media użyte na tej stronie

Disambig.svg
Symbol wieloznaczności
Union Latine.svg
Autor: Kyat02, Licencja: CC BY-SA 3.0
Latin Union
Mosqeedld.jpg
Autor: Laminegueye36, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cette mosqée est descedue du ciel dans la nuit du jeudi 28 au vendredi 29 juin 1973 sous forme de maquette dont les organes en béton armé sont lumineux des minarets au rez de chaussé.
Africa (orthographic projection).svg
Autor: Martin23230, Licencja: CC BY-SA 3.0
Orthographic map of Africa with colonial borders, except Somalia.
Flag of Senegal.svg
Flag of Senegal
Le prince de Joinville sur l'île de Gorée en 1842.jpg
Titre exact : Le prince de Joinville assistant à une danse dans l'île de Gorée, décembre 1842. Dimensions : 131 x 178 cm. Cadre : 148,2 x 195,5 x 7 cm. Matière et technique : huile sur toile.
Senegal population.svg
Autor: Delphi234, Licencja: CC0
Senegal population (1960-2017). From UN estimates, World Population Prospects: The 2017 Revision
Y-axis : Number of inhabitants in millions.
CFA franc zone.svg
CFA franc area:
  CFA franc (XAF)
  CFA franc (XOF)
WTO members and observers.svg
Map of World Trade Organization members and observers.
  Members
  Members, dually represented by the European Union
  Observers
  Non-members