Seszele

Republika Seszeli
Repiblik Sesel
République des Seychelles
Republic of Seychelles
Flaga Seszeli
Flaga SeszeliHerb Seszeli
Dewiza: (łac.) Finis Coronat Opus
(Koniec wieńczy dzieło)
Hymn:
Koste Seselwa

(Łączmy się, Seszelanie)
Położenie Seszeli
Język urzędowy

kreolski seszelski, francuski, angielski

Stolica

Victoria

Ustrój polityczny

republika

Głowa państwa

prezydent Wavel Ramkalawan

Szef rządu

prezydent Wavel Ramkalawan

Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe


455 km²
~0%

Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia


93 920[1]
206 osób/km²

waluta

rupia seszelska (SCR)

Niepodległość

od Wielkiej Brytanii
29 czerwca 1976

Religia dominująca

rzymski katolicyzm

Strefa czasowa

UTC +4

Kod ISO 3166

SC

Domena internetowa

.sc

Kod samochodowy

SY

Kod samolotowy

S7

Kod telefoniczny

+248

Mapa Seszeli
(c) OCHA, CC BY 3.0

Seszele (fr., ang. Seychelles, sesz. Sesel), oficjalnie: Republika Seszeli – państwo wyspiarskie na Oceanie Indyjskim, ok. 1600 km od wybrzeży Afryki, położone na północny wschód od Madagaskaru. Najbliższe państwa i terytoria zamorskie to Mauritius i Reunion na południu oraz Malediwy na północnym wschodzie.

Historia

Brytyjski gubernator kolonii dokonuje przeglądu seszelskiej gwardii honorowej w 1972 roku

Wyspy były pierwotnie niezamieszkane. Od X wieku były odwiedzane przez kupców arabskich. Na początku XVI wieku zostały odkryte przez Portugalczyków dla Europy. Od końca XVII do początku XVIII wieku stanowiły schronienie piratów europejskich. W połowie XVIII wieku archipelag został anektowany przez Francję. Nazwa wysp pochodzi od nazwiska francuskiego ministra finansów na dworze króla Ludwika XV, Jeana Moreau de Sechelles. W 1756 roku przybyli tu pierwsi osadnicy francuscy, którzy następnie sprowadzili na miejsce niewolników. Od 1794 roku Seszele znajdowały się pod okupacją Wielkiej Brytanii. W 1814 roku przynależność wysp została prawnie usankcjonowana przez traktat paryski. Kultura i język francuski pozostały dominujące. W 1903 roku stały się odrębną kolonią z gubernatorem (wcześniej zarządzane były przez władze Mauritiusu)[2]. Zniesienie niewolnictwa w Imperium Brytyjskim w 1833 roku doprowadziło do imigracji na wyspy ludności hinduskiej. Na początku XX wieku zaczęli napływać Arabowie z Mauritiusa. W 1964 roku powstały pierwsze krajowe partie polityczne: Zjednoczona Partia Ludowa Seszeli (SPUP) i Seszelska Partia Demokratyczna (SDP). SPUP miała socjalistyczny charakter a jej przywódcą był France-Albert René. SDP z kolei prezentowała program centroprawicy a jej liderem pozostawał James Mancham. Od 1970 roku Brytyjczycy zwiększali udział przedstawicieli Seszeli we władzach kolonii. Wybory do Rady Rządzącej wygrała SDP a premierem został Mancham[2].

W 1975 roku kraj uzyskał autonomię, rok później niepodległość w ramach brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Prezydentem republiki został Mancham, premierem z kolei René. W 1977 roku SPUP pod wodzą René przeprowadziło bezkrwawy zamach stanu. Partia przemianowana w 1978 roku na Ludowy Front Postępowy Seszeli sprawowała monopartyjne rządy. Prezydentem i jednoczesnym szefem rządu pozostawał René[2]. W 1979 roku rząd powstrzymał próbę inwazji na kraj (zanim się rozpoczęła), którą obalony Mancham chciał przeprowadzić z pomocą amerykańskich dyplomatów w Kenii i na Seszelach (a według niektórych źródeł także rządu Francji)[3]. W latach 80. doszło do kilku nieudanych zamachów stanu. Część z nich była zorganizowana z udziałem apartheidowskiego RPA co potwierdziło niezależne dochodzenie ONZ. Według niektórych źródeł w próby obalenia rządu zaangażowana była również CIA[4]. W latach zimnej wojny Seszele pozostały neutralne i lawirowały między Zachodem a ZSRR[5]. W 1991 roku pod naciskiem opozycji rząd zainicjował proces demokratyzacji. W 1993 roku wprowadzono nową konstytucję, jednocześnie odbyły się wybory parlamentarne i prezydenckie. Zwycięstwo w nich odniósł René i jego partia (ponad 50% mandatów w parlamencie). Prezydent ustąpił z urzędu w 2004 roku, władzę po nim objął dotychczasowy wiceprezydent James Michel[2].

Polityka

Seszele są republiką. Prawo wyborcze posiada każdy mieszkaniec powyżej 17. roku życia. System prawny bazuje na angielskim prawie zwyczajowym i francuskim prawie cywilnym.

Władza wykonawcza

Prezydent Seszeli, który jest także głową rządu jest wybierany w wyborach powszechnych na pięcioletnią kadencję. Prezydent France-Albert René został wybrany demokratycznie po reformach konstytucyjnych w 1992, ale władzę w państwie posiadał już od 1977. Ustąpił ze stanowiska w 2004 na korzyść swojego wiceprezydenta, Jamesa Michela. Głową państwa jest Wavel Ramkalawan. Gabinet składa się z ministrów asygnowanych przez prezydenta.

Władza ustawodawcza

State House w Victorii – siedziba prezydenta

Parlament seszelski nosi nazwę Zgromadzenia Narodowego, składa się z 35 członków, z których 25 jest wybieranych bezpośrednio, podczas gdy pozostałe 10 osób zostaje wyznaczonych proporcjonalnie przez partie, które zdobyły ponad 9% głosów. Kadencja parlamentu trwa 5 lat.

Wyniki wyborów w dniach 4–6 grudnia 2002: SPPF 54,3%, SNP 42,6%, SDP 3,1%, SDA, 0,3%; miejsca zdobyte bezpośrednio – SPPF 18, SNP 7; miejsca ustalone przez partie – SPPF 5, SNP 4.

Główne partie polityczne to:

  • Seychelles National Party (SNP)
  • People’s Party (PP)
  • Seychelles Democratic Party (SDP)

Władza sądownicza: Sąd Najwyższy i Sąd Apelacyjny, sędziowie wybierani są przez prezydenta.

Członkostwo w organizacjach międzynarodowych

Seszele należą do następujących organizacji: ACCT, ACP, AfDB, Wspólnota Narodów, ECA, FAO, G-77, IBRD, ICAO, ICFTU, Czerwony Krzyż, IFAD, IFC, ILO, IMF, IMO, InOC, Interpol, MKOL, ISO (korespondent), NAM, OAU, OPCW, SADC, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UPU, WCL, WHO, WMO, WToO, WTrO (kandydat).

Podział administracyjny

Seszele są pod względem administracyjnym podzielone na 25 jednostek nazywanych dystryktami:

  • Anse aux Pins
  • Anse Boileau
  • Anse Etoile
  • Anse Louis
  • Anse Royale
  • Baie Lazare
  • Baie Sainte Anne
  • Beau Vallon
  • Bel Air
  • Bel Ombre
  • Cascade
  • Glacis
  • Grand' Anse (Mahé)
  • Grand' Anse (Praslin)
  • La Digue
  • La Riviere Anglaise
  • Les Mamelles
  • Mont Buxton
  • Mont Fleuri
  • Plaisance
  • Pointe La Rue

Warunki naturalne

Geografia

Seszele stanowią grupę 115 wysp pochodzenia wulkanicznego i koralowego na Oceanie Indyjskim. Dwa główne archipelagi kraju to Wyspy Wewnętrzne i Wyspy Zewnętrzne. Tylko 33 wyspy są zamieszkane. Największa z wysp to Mahé (144 km²) i na niej znajduje się stolica kraju Victoria oraz zamieszkuje na niej ponad 80% ludności. Pozostałe większe wyspy to Praslin (38,8 km²), Silhouette (20,7 km²) i La Digue (10,4 km²). Wyspy Seszeli można podzielić na dwa rodzaje ze względu na budowę i pochodzenie. Wyspy wulkaniczne (w liczbie 32), zbudowane z zasadowych skał wulkanicznych są większe, mają urozmaiconą rzeźbę wyżynno-górzystą z płaskimi wybrzeżami. Pozostałe to wyspy koralowe, które wznoszą się niewiele ponad powierzchnię oceanu, mają wyrównaną powierzchnię. Z wysp koralowych można wymienić Amiranty, Farquhar i Aldabra. Atole koralowe nie są najczęściej zamieszkane. Na Mahé znajduje się także najwyższy szczyt kraju Morne Seychellois – 905 m n.p.m. Długość linii brzegowej wynosi 491 km.

Panorama Seszeli z wyspy Mahe
2005-03-14 Seychellen, Port Lonnay National Park 02.jpg


Klimat

Seszele leżą w strefie klimatu równikowego wilgotnego z odmianą monsunową. Średnia temperatura powietrza waha się przez cały rok od 24 °C do 30 °C. Podczas najchłodniejszych miesięcy – lipca i sierpnia temperatura spada nawet do 21 °C. Południowo-wschodni wiatr wieje regularnie od maja do listopada, czyniąc ten okres najprzyjemniejszym w roku. Cieplejsza połowa roku to okres od grudnia do kwietnia, kiedy wilgotność wzrasta do 80 procent. Najgorętsze są marzec i kwiecień, ale temperatura niezbyt często przekracza 31 stopni. Roczne opady mieszczą się w granicach od 2900 mm rocznie w Victorii do 3600 mm na zboczach górskich. Większość wysp leży na zewnątrz pasa cyklonów, więc mocne wichury są rzadkością.

Fauna

Według badań Banku Światowego wyspy są ojczyzną co najmniej 15 gatunków ptaków, 3 ssaków, 30 gadów i płazów oraz kilkuset gatunków ślimaków, owadów, pająków i innych bezkręgowców niewystępujących nigdzie indziej. Prócz tego w wodach żyje 900 gatunków ryb, spośród których jedna trzecia jest powiązana z rafami koralowymi. Często można także spotkać żółwie lądowe i morskie.

Flora

Vallee de Mai

Około 10% łącznej powierzchni archipelagu Seszeli pokrywają lasy tropikalne z licznymi gatunkami endemicznymi. Lasy te porastają wyższe partie wysp, występują w nich cenne gatunki drzew, takie jak mahoniowiec i hebanowiec.
Na drugiej co do wielkości wyspie Seszeli, Praslin, porośniętej przez bujną roślinność, znajduje się Park Narodowy Praslin, z unikatowym rezerwatem Doliny Mai – Vallée de Mai. Ten rezerwat o powierzchni 39 km² chroni endemiczne seszelskie gatunki fauny i flory. Do najbardziej intrygujących endemitów należy miejscowa palma, lodoicja seszelska (Lodoicea maldivica), która rośnie tylko na 2 wysepkach. Jest to roślina jednopienna, z charakterystycznie ukształtowanym owocem zawierającym najcięższe na świecie nasienie, którego waga dochodzi nawet do 25 kg. Jego kształt przypomina ogromną bułkę z przedziałkiem o średnicy 0,5 m. W odróżnieniu od owocu palmy kokosowej lodoicja nie mogła się rozprzestrzeniać, ponieważ jej ciężki owoc tonie. Niektóre owoce z prądem morskim dostawały się na Malediwy, ale tylko dlatego, że były puste w środku, a przez to nie mogły wykiełkować.

W Rezerwacie Vallée de Mai, wyspa Praslin


Gospodarka

Seszelczyk ze zbiorem orzechów kokosowych

Podstawą gospodarki Seszeli jest turystyka, która rozwinęła się w latach 70., kiedy oddano do użytku nowoczesne hotele, kąpieliska i przede wszystkim międzynarodowe lotnisko. Obecnie turystyka zapewnia zatrudnienie 30% czynnych zawodowo i przynosi ok. 70% wpływów do budżetu. Większość ludności (71%) pracuje w usługach, przemysł daje zatrudnienie 19% mieszkańców, rolnictwo jedynie 10%.

Wiele artykułów rolnych musi być importowanych, ponieważ potrzeby żywieniowe mieszkańców nie mogą być zaspokojone przez krajową produkcję. Eksportuje się wanilię (4. miejsce w Afryce), tytoń, cynamon, goździki (7. miejsce na świecie), guano (4.) oraz orzechy kokosowe. Przemysł ogranicza się do przetwórstwa płodów rolnych i produkcji znanych seszelskich konserw z tuńczyka.

Seszele osiągają najwyższy po Mauritiusie wskaźnik PNB na jednego mieszkańca w Afryce: 7800 USD. Główni partnerzy handlowi to RPA, USA, Wielka Brytania, Francja, Japonia i Singapur.

Struktura PKB: usługi 66,4%, przemysł 30,4%, rolnictwo 3,2%. Spośród całej powierzchni kraju 2,22% to grunty orne, 13,33% stałe uprawy (2001).

Emisja gazów cieplarnianych

Emisja równoważnika dwutlenku węgla z Seszeli wyniosła w 1990 roku 0,330 Mt, z czego 0,288 Mt stanowiła emisja dwutlenku węgla, na drugim miejscu był metan, a na trzecim podtlenek azotu. W przeliczeniu na mieszkańca emisja wyniosła wówczas 4,072 t dwutlenku węgla, a w przeliczeniu na tysiąc dolarów amerykańskich PKB – 291 kg. Od tego czasu emisje dwutlenku regularnie rosną, przy czym maksimum osiągnęły w 2012. Szczególnie duży wzrost emisji dotyczy energetyki i transportu. W 2018 emisja dwutlenku węgla pochodzenia kopalnego wyniosła 0,980 Mt, a w przeliczeniu na mieszkańca wyniosła 10,291 t i w przeliczeniu na tysiąc dolarów PKB – 373 kg[6].

Demografia

Zmiana liczby ludności Seszeli

Na ludność Seszeli składają się głównie Kreole – potomkowie kolonistów francuskich, władający dialektem kreolskim, którzy stanowią 89% ludności. Pozostałe grupy etniczne to Hindusi – 5%, Malgasze (rdzenna ludność Madagaskaru) i inni po 3%. Prawie 90% ludności zamieszkuje wyspę Mahé. Ludność miejska stanowi 47% ogółu mieszkańców. Średnia długość życia wynosi 71 lat (77 kobiety, 66 mężczyźni). Średni wiek to 27,7 lat; mężczyźni 26,6; kobiety 28,8. Dzieci poniżej 15 roku życia stanowią 26,4% mieszkańców. Średni roczny przyrost ludności wynosi 0,43%.

Główne miasta Seszeli (tys. mieszk.):

  • Victoria – 25
  • Anse Boileau – 4
  • Anse Royal – 4
  • Caseade – 3

Religia
Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[7][8]:

Komunikacja

W użyciu znajduje się 21 700 linii telefonicznych (2002), liczba telefonów komórkowych to 54,5 tys. (2003). Na Seszelach nadają cztery stacje radiowe: jedna AM, jedna FM i dwie na falach krótkich (1998). Działają dwie stacje telewizyjne (plus 9 przekaźników) (1997), dostawą Internetu zajmują się dwie firmy (2000), obsługujące 11 700 użytkowników (2002). Seszele nie posiadają linii kolejowych, zaś długość dróg to 373 km, w tym utwardzone: 315 km, nieubite: 58 km. Flotę stanowi 5 statków, w tym 2 cargo i 3 tankowce. W kraju znajduje się 15 lotnisk spośród których 8 to lotniska z utwardzonymi pasami (2005).

Obrona

Kraj posiada cztery typy sił obrony kraju: wojsko, straż przybrzeżną, jednostkę ochrony prezydenta i policję. Potencjalna siła militarna to 23 444 osób (2003). Mężczyźni gotowi do służby wojskowej: 11 639 (2003). Na obronę kraju wydawanych jest 12,8 mln dolarów, co stanowi 1,8% PKB.

Kultura

Seszele są niepodległym łańcuchem wysp na Oceanie Indyjskim, dawną kolonią francuską. Muzyka ludowa łączy w sobie wielotorowe wpływy synkretycznej mody, włączając w to polki, mazurki, francuską muzykę ludową i popularną, sega, taarab, soukos i inne rodzaje muzyki afrykańskiej, a także polinezyjskiej i indyjskiej. Na Seszelach mieszka kilku znanych malarzy: Michael Adams, Leon Radegonde, Gerard Devoud, Marc Duc.

Święta:

Stałe imprezy:

  • kwiecień – Narodowe Zawody Wędkarskie
  • sierpień/wrzesień – Regaty Round Table Beau Vallon
  • wrzesień – Coroczne Regaty La Digue
  • październik – Festiwal Kreolski
  • listopad – SUBIOS (festiwal poświęcony podwodnemu światu Seszeli)

Galeria

Przypisy

  1. The World Factbook — Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-10-05] (ang.).
  2. a b c d Seszele. Historia, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2015-07-12].
  3. William Blum, Killing Hope: U.S. Military and C.I.A. Interventions since World War II, William Blum, wyd. 2nd ed., Updated ed, Monroe, ME:: Common Courage Press, 2004, s. 268, ISBN 1-56751-252-6, OCLC 53832319.
  4. John Perkins, The Secret History of the American Empire: Economic Hitmen, Jackals, and the Truth About Global Corruption, New York, NY: Dutton, 2007, s. 235–245, ISBN 978-0-525-95015-8, OCLC 86109881.
  5. Seszele – krótka historia (pol.).
  6. Seychelles, [w:] F. Monforti-Ferrario i inni, Fossil CO2 and GHG emissions of all world countries. 2019 report - Study [pdf], Luksemburg: Publications Office of the European Union, 2019, 203e, DOI10.2760/687800, ISBN 978-92-76-11100-9 (ang.).
  7. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-10].
  8. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-08-10].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Africa (orthographic projection).svg
Autor: Martin23230, Licencja: CC BY-SA 3.0
Orthographic map of Africa with colonial borders, except Somalia.
Port-victoria Seychelles.jpg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to Clipper (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC BY 2.5

Port Victoria inner harbour.

Vue du port de Port-Victoria (Mahé).
Boy with coconuts Seychelles.jpg
A boy with a bunch of green coconuts, Seychelles.
State House Victoria Seychelles.jpg
The State House in Victoria, Seychelles - seat of the President of Seychelles. In the colonial period it was known as the Government House and served as a seat of the colonial administration. The building was erected in 1911, this picture was taken in early 1970s.
SEYSHELLES Mahe Beach - Sunset by Strzelecki.JPG
Autor: Jerzy Strzelecki, Licencja: CC BY 3.0
Mahe Beach on sunset, Seychelles
Coat of Arms of the Republic of Seychelles.svg
Coat of Arms of the Republic of Seychelles adopted on 18 June 1996.
Heraldic description of the Armorial Bearings of the Republic of the Seychelles:
  • ARMS: Azure, a Female Coco de Mer Palm (Lodoicea maldivica) issuant from the base a grassy mount thereon a Giant Tortoise (Testudo gigantea) the whole in front of water rising therefrom to the dexter an Island and sailing thereon a two-masted Schooner in full sail all proper.
  • CREST: Upon a wreath Azure, Or, Gules, Argent and Vert above water barry wavy Azure and Argent a White Tailed Tropic Bird (Phaeton lepturus lepturus) volant proper.
  • SUPPORTERS: On either side a Sail Fish (Istiophorus gladius) proper
  • MOTTO: "FINIS CORONAT OPUS" (can be loosely translated as "The End Crowns the Work".)
Female coco de mer growth.jpg
Autor: WL~commonswiki, Licencja: CC-BY-SA-3.0
A female Coco de mer palm tree with some seeds in the growth, Praslin, Seychelles.
Male Coco de Mer with Bonze Eyed Gecko by J. Strzelecki.JPG
Autor: Jerzy Strzelecki, Licencja: CC BY 3.0
Male coco de mer with bronze eyed gecko (Ailuronyx seychellensis) in Valle de Mai, Praslin, Seychelles
Seychelles 015.JPG
Autor: Hansueli Krapf (User:Simisa), Licencja: CC BY-SA 2.5
Seychelles, Mahé Island
Seychelles 020.JPG
Autor: Hansueli Krapf, Licencja: CC BY-SA 3.0
Seychelles, Petit Police, Mahé Island
Valleé de mai4.jpg
Autor: Autor nie został podany w rozpoznawalny automatycznie sposób. Założono, że to WL~commonswiki (w oparciu o szablon praw autorskich)., Licencja: CC-BY-SA-3.0
Valleé de Mai (UNESCO World Heritage), Praslin, Seychelles. Photo taken by User in July 2005.
Coco de mer - BOT.2007.26.21.jpg
Autor: Didier Descouens, Licencja: CC BY-SA 4.0
Lodoicea maldivica - Ripe fruit of Coco de Mer - Old collection of de Benjamin Balansa (1825-1891)
Size : 30x27x15 cm
Seychelles 014.JPG
Autor: Hansueli Krapf (User:Simisa), Licencja: CC BY-SA 2.5
Seychelles, Mahé Island
2005-03-14 Seychellen, Port Lonnay National Park 02.jpg
Autor: UWAGA: Ten obraz jest panoramą Seychelles złożoną z wielu pojedynczych zdjęć, które zostały złączone przy użyciu Panorama Studio. Aby było to możliwe, obraz ten został poddany pewnym przekształceniom. Przekształcenia te mogły polegać na miksowaniu, rozmywaniu, klonowaniu, dopasowywaniu kolorów i perspektywy. W konsekwencji obraz może niedokładnie odpowiadać rzeczywistości w miejscach łączenia poszczególnych zdjęć., Licencja: CC BY-SA 3.0
Seszele Seszele, Port Lonnay Marine National Park
Seychelles 037.JPG
Autor: Hansueli Krapf, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Seychelles, Mahé Island
PANORAMA from MAHE ISLAND by J. Strzelecki.JPG
Autor: Jerzy Strzelecki, Licencja: CC BY 3.0
Seychelles - panorama from Mahe Island (Mirante La Misere)
Seyshelles,Praslin Island - Valle de Mai National Park by J. Strzelecki.JPG
Autor: Jerzy Strzelecki, Licencja: CC BY 3.0
Seyshelles,Praslin Island - Valle de Mai National Park
Seychelles 035.JPG
Autor: Hansueli Krapf, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Seychelles, Mahé Island
Seychelles demography.png
Autor: unknown, Licencja: CC BY 2.0
Seychelles Governor inspection 1972.jpg
Colonial Governor of the Seychelles - Sir Bruce Greatbatch - inspecting police guard of honour in 1972