Simon Uszakow
Imię i nazwisko | Simon Fiodorowicz Uszakow |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci | 25 czerwca 1686 |
Narodowość | |
Dziedzina sztuki |
Simon Fiodorowicz Uszakow, Szymon Uszakow, ros. Симон Фёдорович Ушаков (ur. 1626 w Moskwie, zm. 25 czerwca 1686 tamże) – moskiewski malarz, ikonograf. Uznawany za najwybitniejszego autora ikon swoich czasów i ostatniego z pocztu wielkich, ruskich ikonografów.
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Ushakov_Nerukotvorniy.jpg/220px-Ushakov_Nerukotvorniy.jpg)
Urodził się w 1626 roku w Moskwie. Prawdopodobnie pochodził z rodziny mieszczańskiej i bardzo wcześnie otrzymał gruntowne wykształcenie w swojej specjalności, ponieważ mając zaledwie 22 lata, został przyjęty do „jałmużników” carskich mistrza Srebrnej Pałaty podlegających pod Prikaz Uzbrojenia. Tam jego podstawowym zadaniem było „znakować” (ros. „знáменить”, znamienit’), czyli wykonywanie rysunków projektowych pod elementy wyposażenia cerkiewnego i dworskiego, głównie przedmioty złote, srebrne i emaliowane, malowanie chorągwi, renowacja starych ikon i fresków, układanie wzorów dla rękodzieła, rysowanie map, planów, sporządzanie inwentaryzacji itp. Pilnie wykonując zlecone prace, dodatkowo malował ikony dla dworu, cerkwi i osób prywatnych, a wkrótce zyskał sławę najlepszego malarza ikon w Moskwie.
Wraz z przeniesieniem Uszakowa do służby ze Srebrnej Pałaty do Zbrojowni kremlowskiej w 1664 roku krąg jego działalności poszerzył się, a sława wzrosła jeszcze bardziej: został kierownikiem innych nadwornych mistrzów, utworzył całą szkołę malarzy ikon. Do jego stałych zajęć należało również wykonywanie rysunków poglądowych dla rytowników. Dmitrij Rowinski w swoim słowniku Podrobnyj słowar’ russkich grawiorow („Szczegółowy słownik rosyjskich rytowników”) wskazuje na dwie wykonane przez niego akwaforty.
Uszakow cieszył się łaskami cara Aleksego oraz jego następców na tronie, wypełniał wszystkie ich rozkazy w zakresie działalności artystycznej i żył w szacunku oraz dobrobycie aż do śmierci. Zmarł 25 czerwca 1686 roku w rodzinnym mieście Moskwie.
Prace i opis stylu
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Simon_ushakov_last_supper_1685.jpg/220px-Simon_ushakov_last_supper_1685.jpg)
Wiele z ikon namalowanych przez Uszakowa przetrwało do obecnych czasów, ale większość z nich została zniekształcona przez późniejsze przeróbki i renowacje. Jako najlepiej zachowane i szczególnie ciekawe ikony tego autora można wskazać na: ikonę Zwiastowania, w której główną kompozycję otaczają motywy na temat Akatystu do Najświętszej Bogurodzicy (obecnie znajduje się w cerkwi Matki Bożej Gruzińskiej w Moskwie), ikonę Matki Bożej Włodzimierskiej ze świętymi moskiewskimi (tamże), św. Teodora Stratelatesa (ikona patronalna na grobie cara Fiodora III w soborze św. Michała Archanioła), ikonę Zbawiciela Nie Ludzką Ręką Uczynioną (w Ławrze Troicko-Siergijewskiej), Zesłania Ducha Świętego (tamże) oraz parsuny carów Michała i Aleksego (również w soborze św. Michała Archanioła).
Prace te, podobnie jak inne dzieła Uszakowa, świadczą o tym, że był on w swoim czasie osobą wysoko rozwiniętą, utalentowanym artystą, który doskonale opanował wszystkie środki i techniki twórcze swoich czasów. W przeciwieństwie do przyjętej wówczas zasady „malowania ikon według staroruskich wzorów”, Uszakow nie był obojętny na sztukę zachodnią, której wpływy szeroko rozprzestrzeniały się w państwie moskiewskim już w XVII wieku. Pozostając na bazie pierwotnego rusko-bizantyjskiego malarstwa ikon, tworzył zarówno według staroruskich motywów, jak i w nowym stylu, tak zwanym „friażskim”. Wymyślał nowe kompozycje, przyglądał się uważnie zachodnim modelom i duchowości, dążył do nadania postaciom charakterystycznych cech i ruchu.
Galeria
Chrystus – Wielki Archirej, 1658. Państwowe Muzeum Historyczne, Moskwa
Bibliografia
- Алексей Леонов: Симон Ушаков: Русский художник XVII века: 1626—1686. М.; Л.: Издательство Искусство, 1945, seria: Массовая библиотека. (ros.)
- Ананьева Т. А.: Симон Ушаков. Л.: Издательство «Аврора», 1971.
- Симон Ушаков — царский изограф. М.: Гос. Третьяковская галерея, 2015.
Media użyte na tej stronie
The Savior is not made by hands
The Archangel Michael Trampling the Devil Underfoot. 1676. 23 x 20.5 cm. The Tretyakov Gallery, Moscow, Russia
Богоматерь Владимирская — Древо Государства Московского
Our Lady of Eleus, 1668, tempera on wood, 130x76 cm, Tretyakov Gallery