Skrzeszowice

Artykuł

50°11′23″N 20°8′36″E

- błąd

39 m

WD

50°12'N, 20°9'E

- błąd

2325 m

Odległość

1307 m

Skrzeszowice
wieś
Ilustracja
Skrzeszowickie pola wiosną
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

krakowski

Gmina

Kocmyrzów-Luborzyca

Liczba ludności (2019)

499

Strefa numeracyjna

12

Kod pocztowy

32-010[1]

Tablice rejestracyjne

KRA

SIMC

0322620

Położenie na mapie gminy Kocmyrzów-Luborzyca
Mapa konturowa gminy Kocmyrzów-Luborzyca, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Skrzeszowice”
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Skrzeszowice”
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa konturowa powiatu krakowskiego, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Skrzeszowice”
Ziemia50°11′23″N 20°08′36″E/50,189722 20,143333

Skrzeszowicewieś w Polsce położona w północno-wschodniej części województwa małopolskiego, w powiecie krakowskim, w gminie Kocmyrzów-Luborzyca, w tzw. Subregionie Wyżyny Miechowskiej.

Integralne części wsi Skrzeszowice[2][3]
SIMCNazwaRodzaj
0322637Moczyłkiczęść wsi
0322643Za Lasemczęść wsi

Geneza nazwy

Pierwotna nazwa miejscowości to Krzeszowice (ew. Krzyszowice); pojawia się w Kodeksie dyplomatycznym katedry krakowskiej (1273)[4], natomiast sama nazwa Skrzeszowice występuje dopiero w dokumencie z 1782 r.

Historia wsi

Dokument lokacyjny dla tej miejscowości wydał Władysław II Jagiełło w 1392 r. Wieś funkcjonowała w wykazie dóbr zwanym Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis spisanym przez Jana Długosza, a jej właścicielem był Jan Tarnowski. W kolejnych wiekach tutejsze ziemie dzierżyli Bonerowie, Ostrogscy, Zasławscy czy Morsztynowie.

Istnienie miejscowości odnotowano w 1490 r. W 1581 roku należała do dóbr księcia Konstantego Ostrogskiego. W 1595 roku wieś Krzyszowice położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojewody kijowskiego Konstantego Wasyla Ostrogskiego[5]. Miejscowość została wspomniana w liście Jana III Sobieskiego do żony Marii Kazimiery d’Arquien zwanej "Marysieńką" z 14 października 1666 r.

Po I rozbiorze Polski miejscowość znalazła się w granicach zaboru austriackiego, a po Kongresie Wiedeńskim z 1815 r. znalazła się w zaborze rosyjskim.

W XIX w. był to ważny regionalny ośrodek gospodarczy (cegielnia, od 1871 gorzelnia). W 1853 roku majątek skrzeszowicki kupił od hrabiego Stanisława Tarnowskiego inżynier górnictwa Edward Kleszczyński, przekazując go swojemu synowi Bogusławowi[6].

W 1908 w Skrzeszowicach urodził się ks. prof. Bolesław Przybyszewski, a w 1911 r. powstała Ochotnicza Straż Pożarna[7].

W latach 1918–1939 jedno z centrów chłopskiego ruchu spółdzielczego. Po wojnie w miejscowości funkcjonowały Państwowe Gospodarstwa Rolne, zaś aktualnym administratorem dużej części nieruchomości jest Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Od 1978 r. we wsi funkcjonuje klub piłkarski Sparta Skrzeszowice (klasa B)[8][9][10].

28 października 2020 r. Rada Gminy Kocmyrzów-Luborzyca do funkcjonujących już nazw ulic Krakowskiej i Parkowej dodała ulice: Krótką, Malinową, Słoneczną oraz Śliczną[11].

Informacje turystyczne

mapa geograficzna Skrzeszowic
Plan miejscowości Skrzeszowice

Miejscowość znajduje się na odnowionej trasie Małopolskiej Drogi św. Jakuba z Sandomierza do Tyńca, która to jest odzwierciedleniem dawnej średniowiecznej drogi do Santiago de Compostela. W 2018 liczyła 107 budynków[12].

Zabytki:

  • zespół dworski
  • figura piety z 1793 r[13]
  • kapliczka pod wezwaniem św. Maksymiliana Kolbe na skrzyżowaniu ulicy Parkowej oraz Lipowej, ufundowana w 1982 r.; jednonawowa bez balasek i tabernakulum, z ołtarzem drewnianym na niewielkim podwyższeniu, przykryta dwuspadowym dachem; należąca do parafii w Biórkowie Wielkim (dekanat Wawrzeńczyce).
  • cmentarz po I wojnie światowej przy krzyżu przy mogile cholerycznej[14][15].

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1158 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. Kodeks dyplomatyczny katedry krakowskiej ś. Wacława
  5. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 109.
  6. Zespół dworski w Skrzeszowicach
  7. 26.pl, OSP, Urząd Gminy Kocmyrzów - Luborzyca [dostęp 2021-01-05] (pol.).
  8. 26.pl, Sport i rekreacja, Urząd Gminy Kocmyrzów - Luborzyca [dostęp 2021-01-04] (pol.).
  9. Sparta Skrzeszowice, Skrzeszowice (2021), findglocal.com [dostęp 2021-01-05].
  10. Małopolski Związek Piłki Nożnej, mzpnkrakow.pl [dostęp 2021-01-05].
  11. Biuletyny Informacji Publicznej, bip.malopolska.pl [dostęp 2021-01-05].
  12. 26.pl, Ludność, Urząd Gminy Kocmyrzów - Luborzyca [dostęp 2021-01-04] (pol.).
  13. Skrzeszowice I - cmentarz wojenny przy dawnej mogile cholerycznej - Strażnicy Czasu, straznicyczasu.pl [dostęp 2021-01-05].
  14. Jerzy Pałosz, Śmiercią złączeni: o cmentarzach z I wojny światowej na terenach Królestwa Polskiego administrowanych przez Austro-Węgry, 2012 [dostęp 2020-12-12].
  15. Skrzeszowice II - zapomniany grób zbiorowy przy kaplicy - Strażnicy Czasu, straznicyczasu.pl [dostęp 2021-01-05].

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Lesser Poland Voivodeship location map.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lesser Poland Voivodeship, Poland. Geographic limits of the map:
  • N: 50.59 N
  • S: 49.07 N
  • W: 18.92 E
  • E: 21.55 E
Kraków County location map02.svg
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Kraków County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
  • N: 50.34 N
  • S: 49.87 N
  • W: 19.50 E
  • E: 20.37 E
Mapa geograficzna Skrzeszowce.jpg
Autor: MaledictisFlavis, Licencja: CC BY-SA 4.0
Mapa geograficzna Skrzeszowic - najnowsza
Skrzeszowice.jpg
Autor: Mr.knd.blue, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pola uprawne Skrzeszowic o zachodzie słońca
POL gmina Kocmyrzów-Luborzyca COA.svg
Gmina Kocmyrzów-Luborzyca coat of arms
Skrzeszowice 2.jpg
Autor: Mr.knd.blue, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kaplica w Skrzeszowicach z zabytkową kapliczką słupową z 1797 roku