Sobór Świętych Borysa i Gleba w Nowogródku

Sobór Świętych Borysa i Gleba
Царква Святых Барыса і Глеба
Distinctive emblem for cultural property.svg 411Г000436
sobór parafialny
Ilustracja
Widok ogólny, 2018
Państwo

 Białoruś

Obwód

 grodzieński

Miejscowość

Nowogródek

Wyznanie

prawosławne

Kościół

Rosyjski Kościół Prawosławny
(Egzarchat Białoruski)

Eparchia

nowogródzka

Wezwanie

Świętych Borysa i Gleba

Wspomnienie liturgiczne

24 lipca/6 sierpnia

Położenie na mapie Nowogródka
Mapa konturowa Nowogródka, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Sobór Świętych Borysa i Gleba”
Położenie na mapie Białorusi
Położenie na mapie obwodu grodzieńskiego
Mapa konturowa obwodu grodzieńskiego, po prawej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Sobór Świętych Borysa i Gleba”
Ziemia53°36′00,8″N 25°49′26,5″E/53,600222 25,824028

Sobór Świętych Borysa i Glebaprawosławny sobór parafialny w Nowogródku, w dekanacie nowogródzkim eparchii nowogródzkiej Egzarchatu Białoruskiego[1].

Historia

Pierwsza świątynia na miejscu dzisiejszego soboru powstała w XII w., pozostały z niej jedynie fragmenty fundamentów. Budowla ta była soborem katedralnym metropolii litewskiej[1]. Od XIV w. przy cerkwi działał męski monaster[2]. W 1451 w świątyni gościł metropolita moskiewski Jonasz[1].

Istniejąca cerkiew została ufundowana w 1517 przez hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Iwanowicza Ostrogskiego[3] oraz metropolitę Józefa Sołtana. Jej budowa trwała przez kolejne dwa lata[3]. W XVII w. świątynia przeszła w ręce unitów. Od 1624 działał przy niej żeński klasztor unicki, zaś w 1628 – wspólnota męska. W 1632 cerkiew została przebudowana[3]. Kolejna przebudowa miała miejsce w XVIII w.[1].

Obiekt wrócił do rąk prawosławnych po likwidacji unii na ziemiach zabranych w 1839 (synod połocki). Cerkiew została przebudowana przez Rosjan w latach 1873–1875 w stylu pseudorosyjskim poprzez zmianę zwieńczeń wież, budowę kopuły, zamurowanie otworu w skarpie przy fasadzie i w miejscu szczytu dodanie kokoszników[1]. W 1923 r. polscy konserwatorzy częściowo usunęli rosyjskie zmiany i przywrócili pierwotny wygląd cerkwi. Obiekt pozostawał czynny do 1961, gdy został zamknięty i zaadaptowany na archiwum. Rosyjski Kościół Prawosławny otrzymał świątynię w 1996[3]. Około 2010 r. oryginalne hełmy na wieżach, przebudowano w stylu moskiewskim.

Od 1775 r. do I wojny światowej cerkiew była ośrodkiem kultu słynącej cudami Zamkowej Ikony Matki Bożej. Nazwa odnosiła się do faktu, iż pierwotnie ikona była przechowywana w zniszczonej cerkwi zamku w Nowogródku. Obraz ten wspomina Adam Mickiewicz w autorskim przypisie do "Pana Tadeusza" obok wizerunków M. B. Częstochowskiej czy N. P. Ostrobramskiej w Wilnie[4]. W czasie I wojny światowej cudowne przedstawienie Matki Boskiej zostało w 1915 r. wywiezione prawdopodobnie do Dobrodziejówki w rejonie Czernihowa (Ukraina) i od tego czasu uznawane jest za zaginione[5].

Architektura

Cerkiew została wzniesiona w stylu późnogotyckim. W tym stylu utrzymane są zdobiące ściany i absydę ostrołukowe ornamenty. Sobór posiada dwie wieże, w narożnikach wzmacniane skarpami. We wnętrzu budynku przetrwały sklepienia gwiaździste oraz XVII-wieczny nagrobek Litaworów Chreptowiczów, dobroczyńców świątyni[3].

Galeria

Przypisy

  1. a b c d e Собор святых мучеников Бориса и Глеба
  2. Mironowicz A.: Biskupstwo turowsko-pińskie w XI–XVI wieku. Trans Humana, 2011, s. 260. ISBN 978-83-61209-55-3.
  3. a b c d e Grzegorz Rąkowski, Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Białorusi, Warszawa: Burchard Edition, 1997, s. 166–167, ISBN 83-904446-9-0, OCLC 835719268.
  4. Adam Mickiewicz: "Dzieła poetyckie", wydanie trzecie zupełne z portretami i podobiznami autografów poety, wydał i objaśnił Tadeusz Pini, nakładem Komitetu Mickiewiczowskiego, Nowogródek 1933, s. 350
  5. Tomasz Krzywicki: "Szlakiem Adama Mickiewicza po Nowogródczyźnie, Wilnie i Kownie. Przewodnik", wyd. III, poprawione i rozszerzone, Oficyna Wydawnicza "REWASZ", Pruszków 2006, s. 57

Media użyte na tej stronie

Distinctive emblem for cultural property.svg
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Flag of Hrodna Voblasts.svg
Flag of Hrodna Voblasts, Belarus
Grodno region location map.svg
Autor: Ta ^specifik^ z W3C grafika wektorowa została stworzona za pomocą Adobe Illustrator., Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Grodno region

Equirectangular projection. Geographic limits of the map:

  • N: 55.03° N
  • S: 52.71° N
  • W: 23.45° E
  • E: 26.75° E
Новогрудок Борисоглебская церковь.jpg
Autor: Lusssiya, Licencja: CC BY-SA 3.0
Комплекс Барысаглебскага кляштару:
Барысаглебская царква
галоўны алтар
манастырскі корпус. Наваградак
Навагрудак. План царквы.JPG
Навагрудак. План царквы
Church of Saints Boris and Gleb, Navahrudak 2018.jpg
Autor: Viktar Palstsiuk, Licencja: CC BY-SA 4.0
Church of Saints Boris and Gleb, Navahrudak
Барыслаглебская царква ў Навагрудку 2.jpg
Autor: Андрэй Бортнікаў, Licencja: CC BY-SA 3.0
Барыслаглебская царква ў Навагрудку
Navahrudak location map.png
Autor:
OpenStreetMap contributors
, Licencja: CC BY-SA 2.0
Map of Navahrudak, Belarus