Sobota (województwo dolnośląskie)
Artykuł | 51°05′00″N 15°40′15″E |
---|---|
- błąd | 39 m |
WD | 51°3'N, 15°44'E |
- błąd | 19848 m |
Odległość | 305 m |
wieś | |
![]() Wieś Sobota. Widok na ruiny kościoła | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (III 2011) | 489[1] |
Strefa numeracyjna | 75 |
Kod pocztowy | 59-600[2] |
Tablice rejestracyjne | DLW |
SIMC | 0190970 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Sobota (niem. Zobten am Bober) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lwóweckim, w gminie Lwówek Śląski, na Pogórzu Kaczawskim w Sudetach.
Podział administracyjny
W latach 1945–1954 siedziba gminy Sobota. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie jeleniogórskim.
Nazwa
W kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Sobeth[3][4]. Pojawia się też pod nazwami Czobotendorf (1212) i Sobota (1242).
Historia
Wieś stanowiła własność rodów Ryme (1254 r.), Czettritz (do 1622 r.), Braun (1670 r.), Hochberg (1719 r.), Zedlitz i Nostitz. Najsłynniejszym dziedzicem Soboty był generał August Ludwig von Nostitz, który spoczął wraz z synem Fryderykiem Wilhelmem w tutejszym mauzoleum. Między 1757 a 1758 r. większość mieszkańców zmarła w zarazie gorączki gnilnej. 19 sierpnia 1813 wojska rosyjskie i francuskie stoczyły bitwę pomiędzy Dębowym Gajem a Sobotą. W Sobocie, w pałacu Nostitzów kwaterował generał Langeron – dowódca kontyngentu rosyjskiego.
Po II wojnie światowej na miejsce wysiedlonych Niemców przybyli polscy osadnicy. W 1972 r. w dawnym klasztorze sióstr boromeuszek zamieszkali księżą michalici, którzy rozpoczęli prace duszpasterską w Sobocie i okolicznych wioskach. W 1981 r. erygowano tu parafię pw, Świętych Apostołów Piotra i Pawła[5].
Ludność
Liczba ludności w latach 1786–2011[6][1].
Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[7]:
- kościół romański w ruinie, z XIII w., przebudowany w XV-XIX w., zniszczony w 1945 r. w wyniku działań wojennych[8]
- cmentarz przykościelny
- park, z XVII w., zmiany w drugiej połowie XIX w., park jest pozostałością zespołu pałacowo-parkowego; pałac rozebrano przed 1980 r.
- kaplica w parku, neogotycka, z 1914 r.
inne zabytki:
- kaplica pw. Podwyższenia Krzyża w domu zakonnym księży michalitów, zbudowanym w 1887 r., użytkowanym do 1945 r. jako szpital i klasztor sióstr boromeuszek[9].
zabytki nieistniejące:
- kościół ewangelicki z 1744 r., wewnątrz posiadał rzeźbiony w drewnie ołtarz i kazalnicę; z obu stron umieszczono dwupiętrowe empory; całość nakryto mansardowym dachem z sygnaturką; w 1844 r. świątynię wyposażono w murowaną wieżę, uszkodzony w 1945 r. został ograbiony i rozebrany[10]
- cmentarz ewangelicki, zrównany buldożerami z ziemią[11].
Ochrona przyrody
Sobota leży w otulinie Parku Krajobrazowego Doliny Bobru, którego granica biegnie wzdłuż drogi do Dworek (województwo dolnośląskie) i do Górczycy[12]. Od południa, zachodu i północy wieś otacza Specjalny Obszar Ochrony Natura 2000 PLH020054 Ostoja Nad Bobrem. W korycie Bobru odnotowano populację chronionego głowacza białopłetwego[13]. W parku dworskim rośnie pomnikowa leszczyna turecka „Sabina” o obwodzie 260 cm. Przed posesją nr 9 stoi dąb bezszypułkowy „Miś” o obwodzie 416 cm i wysokości 26 m, a kolejny pomnikowy dąb o obwodzie 460 cm znajduje się w widłach rzeki Bóbr i kanału doprowadzającego wodę do młyna w Dębowym Gaju – około 80 m od tamy na Bobrze w otoczeniu innych starych dębów „Mocarzy”.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1184 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis. dokumentyslaska.pl. [dostęp 2012-10-24].
- ↑ H. Markgraf, J. W. Schulte, Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Breslau 1889.
- ↑ 50 lat michalitów w Sobocie, michalici.pl [dostęp 2022-11-06] (pol.).
- ↑ Słownik geografii turystycznej Sudetów. Pogórze Kaczawskie, pod redakcją Marka Staffy, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ISBN 83-85773-47-9.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 120. [dostęp 2012-09-16].
- ↑ Ruiny kościoła w Sobocie, karkonoszego.pl, 10 czerwca 2021 [dostęp 2022-11-06] .
- ↑ Sobota - Dom księży Michalitów i kaplica Podwyższenia Krzyża Świętego - zdjęcia, mapa, fotopolska.eu [dostęp 2022-11-06] .
- ↑ Dzieje zboru ewangelickiego w Sobocie. zabytki.powiatlwowecki.info. [dostęp 2013-08-02].
- ↑ Magda Nogaj, Buldożerami po nagrobkach. Skandal w Lwówku Śląskim. wroclaw.gazeta.pl. [dostęp 2.8.13].zły zapis daty dostępu
- ↑ Park Krajobrazowy Doliny Bobru. Mapa turystyczna. Skala 1:40 000 = tourist map = Touristenkarte. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne „Plan”, 2007. ISBN 978-83-60044-98-8.
- ↑ Plan zadań ochronnych obszaru Natura 2000 Ostoja nad Bobrem PLH020054 w województwie dolnośląskim. 2013. [dostęp 2014-06-22]. (pol.).
Bibliografia
- Pogórze Kaczawskie. Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 7, pod. red. Marka Staffy, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ISBN 83-85773-47-9, s. 522–525
- Góry i Pogórze Kaczawskie. Skala 1:40.000. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne Plan, 2004. wyd. II. ISBN 83-88049-02-X.
- Lwówek śląski i okolice – przewodnik historyczny, Mariusz Olczak, Wydawnictwo Oppidium, Warszawa 2000, ISBN 83-9123143-7.
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of [[:en:Lower Silesian Voivodeship]Lower Silesian Voivodeship]], Poland. Geographic limits of the map:
- N: 51.9134 N
- S: 49.9809 N
- W: 14.7603 E
- E: 17.9091 E
Flaga województwa dolnośląskiego
Autor: Monikawojciak, Licencja: CC BY-SA 3.0
Ruiny kościoła, z XV-XIX w. w Sobocie
Autor: Monikawojciak, Licencja: CC BY-SA 3.0
Wieś Sobota. Widok na Kościół Piotra i Pawła.