Sojuz 7K-Ł1
![]() | |
Producent | OKB-1 |
---|---|
Operator | ZSRR |
Państwo pochodzenia | ZSRR |
Zastosowanie | Przelot dwóch kosmonautów wokół księżyca i powrót na Ziemię |
Poprzednik | Sojuz 7K-OK |
Następca | Sojuz 7K-Ł3 |
Produkcja | |
Stan obecny | wycofany |
Liczba wszystkich lotów | 12 |
Liczba udanych lotów | 6 |
Liczba nieudanych lotów | 6 |
Pierwszy lot | 10 marca 1967 |
Ostatni lot | 20 października 1970 |
Dane techniczne | |
Zasilanie | baterie słoneczne |
Sojuz 7K-Ł1 "Zond" (ros. Союз 7К-Л1) to radziecki statek kosmiczny z serii Sojuz przeznaczony do lotów wokółksiężycowych w ramach programu Zond. Wszystkie odbyte loty programu były bezzałogowe, planowano jednak wykonanie lotu z dwuosobową załogą. Po sukcesie amerykańskiego lotu Apollo 8 oraz z powodu nękających program awarii i katastrof zrezygnowano z przeprowadzenia lotu załogowego.
Konstrukcja[1]
Statek został w dużej mierze oparty na pojeździe Sojuz 7K-OK. Kilka modyfikacji zmniejszyło masę pojazdu i zwiększyło zdolność obwodu. Najbardziej znaczącymi modyfikacjami były: likwidacja modułu orbitalnego (w jego miejscu zamontowano stożek z systemem ratunkowym i antenę paraboliczną o wysokim zysku), usunięcie spadochronu rezerwowego oraz dodanie platformy żyroskopowej i czujników nawigacji gwiazdowej do dalekiej nawigacji kosmicznej. Sonda była w stanie przewozić dwóch kosmonautów. Na początku testów pojawiły się poważne problemy z niezawodnością nowej rakiety Proton oraz Sojuza 7K-OK, na których opierał się L1.
Rozwinięciem statku był Sojuz 7K-Ł3 zdolny do wejścia na orbitę okołoksiężycową
Loty
Odbyte loty
Wszystkie daty podane są według czasu uniwersalnego (UTC). Kursywą oznaczono nieoficjalne nazwy misji zakończonych katastrofami rakiet nośnych.
- Szarożółty oznacza misje zakończone częściowym lub pełnym sukcesem.
- Jasnoszary oznacza misje zakończone niepowodzeniem.
Nazwa | Typ i numer seryjny | Data startu | Opis | Rezultat misji |
---|---|---|---|---|
Kosmos 146 | 7K-Ł1 No. 2P | 10 marca 1967 | Testy statku na orbicie okołoziemskiej[a]. Krążył wokół Ziemi przez osiem dni. W tym czasie dwukrotnie odpalono sekcję D. | ![]() |
Kosmos 154 | 7K-Ł1 No. 3P | 8 kwietnia 1967 | Testy statku na orbicie wokółziemskiej. Tym razem wystąpiły problemy. Blok D nie odpalił wskutek awarii układu sterowania lądownika. | ![]() |
Zond 1967A | 7K-Ł1 No. 4Ł | 27 września 1967 | Planowana próba oblotu Księżyca. Awaria pierwszego stopnia rakiety nośnej UR-500K Proton. Rakieta została zniszczona, natomiast awaryjny system ratowniczy uratował kapsułę powrotną. | ![]() |
Zond 1967B | 7K-Ł1 No. 5Ł | 22 listopada 1967 | Planowana próba oblotu Księżyca. Awaria rakiety nośnej. Zepsuł się jeden z czterech silników drugiego stopnia. Niezrównoważony ciąg doprowadził do niepowodzenia misji. | ![]() |
Zond 4 | 7K-Ł1 No. 6Ł | 2 marca 1968 | Lot testowy statku typu Sojuza 7K-Ł1 na orbicie eliptycznej przeciwstawnej do faktycznej pozycji Księżyca. Zniszczony podczas powrotu na Ziemię[b]. | ![]() |
Zond 1968A | 7K-Ł1 No. 7Ł | 22 kwietnia 1968 | Planowana próba oblotu Księżyca. Awaria rakiety nośnej. | ![]() |
- | 7K-Ł1 No. 8Ł | 14 lipca 1968 | Eksplozja górnego stopnia rakiety nośnej na wyrzutni podczas przygotowań przedstartowych[c]. | ![]() |
Zond 5 | 7K-Ł1 No. 9Ł | 14 września 1968 | Oblot Księżyca 18 września 1968 i powrót na Ziemię 21 września 1968. | ![]() |
Zond 6 | 7K-Ł1 No. 12Ł | 10 listopada 1968 | Oblot Księżyca 14 listopada 1968 i powrót na Ziemię 17 listopada 1968. Kapsuła uległa zniszczeniu podczas lądowania. | ![]() |
Zond 1969A | 7K-Ł1 No. 13Ł | 20 stycznia 1969 | Planowana próba oblotu Księżyca. Awaria rakiety nośnej. | ![]() |
Zond 7 | 7K-Ł1 No. 11Ł | 7 sierpnia 1969 | Oblot Księżyca 11 sierpnia 1969 i powrót na Ziemię 14 sierpnia 1969. | ![]() |
Zond 8 | 7K-Ł1 No. 14Ł | 20 października 1970 | Oblot Księżyca 24 października 1970 i powrót na Ziemię 27 października 1970. | ![]() |
Loty planowane
- Zond 9 (Sojuz 7K-L1 s/n 10)
- Zond 10 (Sojuz 7K-L1 s/n 15)
Podczas pierwszego lotu załogowego, na pokładzie statku mieli znaleźć się Aleksiej Leonow oraz Walerij Bykowski.
Uwagi
- ↑ Źródła nie są zgodne co do przebiegu lotu Kosmosa 146.[2]
- ↑ Awaria układu sterowania podczas wejścia w atmosferę i lądowanie po trajektorii balistycznej. Kapsuła lądownika Zond 4 została, na rozkaz kontroli naziemnej, wysadzona przez układ samozniszczenia nad Zatoką Gwinejską. Oficjalnie podano wówczas fałszywą informację, że sonda została wprowadzona na orbitę heliocentryczną.
- ↑ Według różnych źródeł w wypadku zginął jeden lub trzech techników.
Przypisy
- ↑ Soyuz 7K-L1, Astronautix.com [dostęp 2021-06-02] .
- ↑ Sven Grahn , Bart Hendrickx , The continuing enigma of Kosmos 146 and Kosmos 154 (ang.).
Bibliografia
Media użyte na tej stronie
Autor: MGalloway (WMF), Licencja: CC BY-SA 3.0
A tickmark icon included in the OOjs UI MediaWiki lib.
Autor: MGalloway (WMF), Licencja: CC BY-SA 3.0
A tickmark icon included in the OOjs UI MediaWiki lib.
CEV astronauts leave The Moon in the LSAM ascent stage.
L1 (Zond) circumlunar spacecraft.