Spirit (łazik)

Mars Exploration Rover „Spirit”
Ilustracja
Inne nazwy

MER-A

Zaangażowani

NASA, Jet Propulsion Laboratory

Indeks COSPAR

2003-027A

Rakieta nośna

Delta II

Miejsce startu

Cape Canaveral Air Force Station, USA

Cel misji

Mars

Orbita (docelowa, początkowa)
Czas trwania
Początek misji

10 czerwca 2003 (17:58:47 UTC)

Data lądowania

4 stycznia 2004

Koniec misji

24 maja 2011

Wymiary
Masa aparatury naukowej

(łazik) 185 kg

Spirit (oficjalna nazwa Mars Exploration Rover-A, w skrócie MER-A) – bezzałogowa misja na Marsa, której celem było przeprowadzenie badań geologicznych tej planety. Misja była realizowana przez laboratorium Jet Propulsion Laboratory będące częścią amerykańskiej agencji kosmicznej NASA. Równocześnie z misją Spirit, przeprowadzana była bliźniacza misja Opportunity, znana pod oficjalną nazwą Mars Exploration Rover-B, w skrócie MER-B.

Przebieg misji

Start pojazdu miał miejsce 10 czerwca 2003, o godzinie 17:58:47 czasu GMT. Sonda została wyniesiona w przestrzeń kosmiczną na pokładzie rakiety nośnej Delta II z platformy startowej 17-A w kompleksie startowym 17 w centrum Amerykańskich Sił Powietrznych na przylądku Canaveral na Florydzie.

Wzgórza otaczające miejsce lądowania zostały nazwane na cześć załogi Apollo 1

Lądownik wylądował na powierzchni Marsa 4 stycznia 2004 roku w kraterze Gusiew[1]. Miejsce lądowania sondy zostało nazwane Columbia Memorial Station na cześć astronautów, którzy zginęli w katastrofie wahadłowca kosmicznego Columbia[2]. Podobnie, trzy wzgórza otaczające miejsce lądowania łazika zostały nazwane Grissom Hill, Chaffee Hill oraz White Hill na cześć załogi Apollo 1, która zginęła w wypadku podczas jednego z testów przedstartowych[3].

Pierwotne założenia projektu przewidywały, że lądownik przetrwa na powierzchni Marsa 90 dni[4]. Dnia 21 stycznia 2004, w 18 dni po udanym lądowaniu, inżynierowie zaczęli jednak mieć problemy w komunikacji z pojazdem. Kontrolerom na Ziemi udało się wysłać sygnał do pojazdu otrzymując jego potwierdzenie, jednak lądownik nie wysyłał żadnych spodziewanych danych naukowych i inżynierskich[5]. W kilku kolejnych dniach inżynierom NASA udało się ustalić, że przyczyną kłopotów w komunikacji był błąd w oprogramowaniu systemu komputerowego łazika, który w ciągu trzech dni sześćdziesięciokrotnie ulegał restartowaniu[6]. W tych dniach istniały uzasadnione obawy, że misja łazika może zakończyć się przedwcześnie niepowodzeniem. W ciągu kolejnych kilku dni, inżynierom udało się najpierw usunąć nadmierną ilość plików w pamięci pojazdu odpowiedzialną za jego awarię, a następnie sformatować pamięć typu flash oraz uaktualnić jego oprogramowanie[7]. Wraz z upływem czasu łazik udało się doprowadzić do stanu pełnej funkcjonalności.

Trasa przebyta przez łazik Spirit na powierzchni Marsa

Od roku 2004 misja lądownika ulegała wielokrotnemu przedłużeniu. Od lądowania do 30 kwietnia 2008 roku, Spirit przebywał na powierzchni Marsa 1538 dni i pokonał dystans 7 528 m, wykonując w tym czasie setki eksperymentów naukowych. Pod koniec stycznia 2009 ujawniono, że przez ostatnich kilka dni Spirit odmawiał posłuszeństwa i nie reagował na rozkazy z Ziemi[8]. Pomimo tego udało się ponownie doprowadzić go do funkcjonalności. W maju 2009 łazik utknął na skrawku luźnego piasku[9] (nazwanym później „Troją”), lecz mimo unieruchomienia prowadził badania nad jego strukturą. Prowadzone w kolejnych miesiącach próby uwolnienia łazika z marsjańskich piasków zakończyły się niepowodzeniem i 26 stycznia 2010 roku NASA zmieniła jego status na stacjonarną platformę badawczą[10]. Od wylądowania łazik pokonał oficjalnie dystans 7730,50 m.

22 marca 2010 odebrano ostatnie dane z łazika. Baterie słoneczne dostarczały około 185 W/sol (trwała marsjańska zima, co skutkowało niższym położeniem Słońca nad horyzontem i krótszym dniem). Planowana sesja łączności 30 marca 2010 nie doszła do skutku – 2001 Mars Odyssey nie odebrał sygnału od łazika. Centrum Kontroli w Pasadenie podejrzewało, że z uwagi na zbyt małą ilość energii łazik wszedł w tryb hibernacji i pozostanie w nim do czasu, aż ilość energii pozwoli na ponowne nawiązanie cykli łączności. Zakładano, że może to zająć kilka tygodni lub miesięcy. 24 maja 2011 roku NASA ogłosiła koniec misji i zrezygnowała z prób skontaktowania się z sondą[11].


Główne osiągnięcia

Pierwsze kolorowe zdjęcie powierzchni Marsa wykonane przez lądownik Spirit

Lądownik Spirit dokonał wielu przełomowych badań i obserwacji. Dnia 6 stycznia 2004 roku lądownik przesłał na Ziemię swoje pierwsze kolorowe zdjęcie z powierzchni Marsa, które wówczas było zdjęciem o najwyższej rozdzielczości z innej planety[12].

Wnętrze skały Adirondack odsłonięte przez jedno z narzędzi sondy Spirit

5 lutego 2004, Spirit jako pierwszy pojazd w historii ludzkości dokonał na innej planecie oczyszczenia powierzchni skały nazwanej Adirondack, przygotowując się do zbadania jej wnętrza[13]. Dwa dni później Spirit wykorzystał jedno ze swoich narzędzi, aby odsłonić wnętrze tej samej skały, co również było pierwszą operacją tego typu w historii[14].

5 marca 2004 roku NASA ogłosiła, że analizując skałę nazwaną Humphrey Spirit znalazł ślady przeszłej obecności wody na Marsie[15]. 21 maja 2005 roku NASA ogłosiła, że Spirit odkrył wysoki (90%) poziom zawartości tlenku krzemu w warstwie gleby odsłoniętej przez koła łazika, co było wówczas najsilniejszym dowodem na istnienie w przeszłości wody na Marsie[16].

W październiku 2004 roku, na cześć sondy Spirit została nazwana planetoida (37452) Spirit. Osiągnięcia misji zainspirowały również powstanie filmu dokumentalnego zatytułowanego Roving Mars, który stworzono z wykorzystaniem technologii IMAX.


Przypisy

  1. Mapa krateru Gusiewa i miejsce wylądowania sondy Spirit. marsoweb.nas.nasa.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-05-20)]. NASA (ang.).
  2. Załoga Columbii upamiętniona na Marsie NASA (ang.).
  3. Wzgórza marsjańskie nazwane na cześć załogi Apollo 1. marsrovers.nasa.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-06-17)]. NASA (ang.).
  4. Zadania pojazdu Spirit na powierzchni Marsa NASA (ang.).
  5. Status misji Spirit. marsrovers.nasa.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-10-01)]. NASA (ang.).
  6. Status misji Spirit. marsrovers.nasa.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-10-01)]. NASA (ang.).
  7. Awaria łazika Spirit usunięta. marsrovers.nasa.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-10-01)]. NASA (ang.).
  8. Marsjański łazik ma kłopoty – NASA nie wie skąd poważna usterka.
  9. Emily Baldwin: Spirit struggles with soft soil (ang.). Astronomy Now, 2009-05-12. [dostęp 2013-06-10].
  10. Now a Stationary Research Platform, NASA’S Mars Rover Spirit Starts a New Chapter in Red Planet Scientific Studies. marsrover.nasa.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-05-28)]. NASA.
  11. Koniec misji łazika Spirit. kosmonauta.net, 2011-05-21. [dostęp 2014-06-10].
  12. Pierwsze kolorowe zdjęcie Marsa wykonane przez sondę Spirit NASA (ang.).
  13. Pierwsze pozaziemskie oczyszczenie skały. marsrovers.jpl.nasa.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-06-25)]. NASA (ang.).
  14. Pierwsza dziura wywiercona w pozaziemskiej skale. marsrovers.jpl.nasa.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-06-25)]. NASA (ang.).
  15. Wulkaniczna skała na powierzchni Marsa sugeruje istnienie wody w przeszłości planety. marsrovers.nasa.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-10-01)]. NASA (ang.).
  16. Spirit odkrywa zaskakujące dowody wilgotnej przeszłości Marsa. marsrovers.nasa.gov. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-08-08)]. NASA (ang.).

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Rat post grind.jpg
The round, shallow depression in this image resulted from history's first grinding of a rock on Mars. The rock abrasion tool on NASA's Spirit rover ground off the surface of a patch 45.5 millimeters (1.8 inches) in diameter on a rock called Adirondack during Spirit's 34th sol on Mars, Feb. 6, 2004. The hole is 2.65 millimeters (0.1 inch) deep, exposing fresh interior material of the rock for close inspection with the rover's microscopic imager and two spectrometers on the robotic arm. This image was taken by Spirit's panoramic camera, providing a quick visual check of the success of the grinding. The rock abrasion tools on both Mars Exploration Rovers were supplied by Honeybee Robotics, New York, N.Y.
SpiritTraverseMap.jpg
Map of movement of the Spirit rover.
Main Apollo Hills.jpg
An image taken from Spirit's PanCam looking west depicts the nearby hills named after the astronauts of the Apollo 1. The crew of Apollo 1 perished in flash fire during a launch pad test of their Apollo spacecraft at Kennedy Space Center, Fl. on January 27, 1967.
Mars Viking 22e169.png

Original Caption Released with NASA Image:

Photo from Viking Lander 2 shows late-winter frost on the ground on Mars around the lander. The view is southeast over the top of Lander 2, and shows patches of frost around dark rocks. The surface is reddish-brown; the dark rocks vary in size from 10 centimeters (four inches) to 76 centimeters (30 inches) in diameter. This picture was obtained September 25, 1977. The frost deposits were detected for the first time 12 Martian days (sols) earlier in a black-and-white image. Color differences between the white frost and the reddish soil confirm that we are observing frost. The Lander Imaging Team is trying to determine if frost deposits routinely form due to cold night temperatures, then disappear during the warmer daytime. Preliminary analysis, however, indicates the frost was on the ground for some time and is disappearing over many days. That suggests to scientists that the frost is not frozen carbon dioxide (dry ice) but is more likely a carbon dioxide clathrate (six parts water to one part carbon dioxide). Detailed studies of the frost formation and disappearance, in conjunction with temperature measurements from the lander’s meteorology experiment, should be able to confirm or deny that hypothesis, scientists say.
Spirit's First Color Photograph Mars.jpg
From website: "This is the first color image of Mars taken by the panoramic camera on the Mars Exploration Rover Spirit. It was the highest resolution image ever taken on the surface of another planet." This version has been cropped.
Rover1.jpg
One of Mars Exploration Rovers(Artist’s concept)