Stanisław Alberti
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Starosta powiatu dąbrowskiego | |
Okres | od 28 czerwca 1929 |
Poprzednik | Stanisława Szeligowski |
Starosta powiatu bialskiego | |
Okres | od 1930 |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data śmierci | |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1914–1918, |
Siły zbrojne | |
Formacja | |
Jednostki | |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Stanisław Florian Alberti (ur. 27 listopada 1895 w Krakowie, zm. 1940 w ZSRR) – polski prawnik, publicysta, tłumacz, starosta. Legionista, kapitan piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys
Urodził się jako syn Stanisława (1862–1927, inżynier chemik) i Marii z Dobieckich[1][2]. Zdał maturę.
Po wybuchu I wojny światowej służył w Legionach Polskich[2]. Służył w 2 pułku piechoty. 1 kwietnia 1917 awansowany na stopień podporucznika piechoty. Podczas walk utracił prawą rękę.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego. Awansowany 1 grudnia otrzymał awans na stopień porucznika piechoty. Został awansowany do stopnia kapitana piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[3][4]. W 1923, 1924 był przydzielony do 2 pułku piechoty Legionów w garnizonie Pińczów[5][6]. Następnie został przeniesiony w stan spoczynku. Jako emerytowany kapitan w 1928 zamieszkiwał w Warszawie[7]. W 1934 był zweryfikowany w korpusie oficerów piechoty z lokatą 175[8]. Wtedy był przydzielony do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr V i pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Żywiec[9].
Uzyskał trzykrotnie stopień doktora: z dziedzin prawa, filozofii i historii sztuki. Był znawcą i tłumaczem literatury słowiańskiej (w tym czeskiej) i niemieckiej. Był wydawcą Biblioteki Słowiańskiej, w ramach której promował literatów słowiańskich z krajów na południe od Polski. Był publicystą. od połowy lat 20. był autorem artykułów dotyczących Zakopanego i Tatr, zakopiańskiego teatru Stanisława Ignacego Witkiewicza (recenzował jego dramat pt. W małym dworku[10]), twórczości literackiej poety Jana Kasprowicza oraz malarskiej Rafała Malczewskiego.
Jego żoną została Kazimiera Alberti[11] z domu Szymańska, poetka, powieściopisarka, tłumaczka, działaczka kulturalna. Małżeństwo utrzymywało znajomość z Witkacym, który m.in. namalował portrety Stanisława Alberti. Oboje zamieszkiwali w Krakowie, od 1926 w Warszawie.
Stanisław Alberti był pracownikiem kontraktowym w starostwie powiatu włodzimierskiego z siedzibą we Włodzimierzu Wołyńskim, a następnie decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych został mianowany starostą powiatu dąbrowskiego z siedzibą w Dąbrowie Tarnowskiej od 28 czerwca 1929[12]. Od 1930 wraz z żoną mieszkał w Białej Krakowskiej, gdzie objął urząd starosty powiatu bialskiego. Pełnił go w latach 30.[13] do końca II Rzeczypospolitej. W 1935 był w składzie komitetu honorowego ogólnopolskiej akcji nazwanej „Jaar-Piłsudski”, zmierzającego do stworzenia lasu im. Józefa Piłsudskiego w Palestynie[14]. Został członkiem Krajowego Obywatelskiego Komitetu Wykonawczego Budowy Muzeum Narodowego w Krakowie[15].
Po wybuchu II wojny światowej jako emerytowany oficer zgłosił się do Wojska Polskiego podczas kampanii wrześniowej. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez sowietów we Lwowie. Na wiosnę 1940 został zamordowany przez NKWD. Jego nazwisko znalazło się na tzw. Ukraińskiej Liście Katyńskiej opublikowanej w 1994 (został wymieniony na liście wywózkowej 55/4-90 oznaczony numerem 25)[16][a]. Ofiary tej części zbrodni katyńskiej zostały pochowane na otwartym w 2012 Polskim Cmentarzu Wojennym w Kijowie-Bykowni.
Inną osobą o tożsamości Stanisław Alberti był chemik i wykładowca[17][18].
Upamiętnienie
26 listopada 2009 na budynku pod adresem plac Wojska Polskiego 11 w Bielsku-Białej[19], gdzie od 1930 zamieszkiwali Stanisław i Kazimiera Alberti prowadząc w nim salon literacki, została odsłonięta tablica pamiątkowa honorująca małżeństwo[20][21][22].
Publikacje, przekłady i wydawnictwa
- Pan i pies: Sielanka (1927, Biblioteka Dzieł Wyborowych, autor: Thomas Mann[23][24])
- Historia filozofów (przekład Stanisława Alberti, 1927; z serii Biblioteka Słowiańska w Przekładach Stanisława Alberti; współautorzy: Alois Jirásek, Bohumil Vydra)[25]
- Piekarz Jan Marhoul (przekład Stanisława Alberti, 1927; Księgarnia F. Hoesicka; autor: Vladislav Vančura)[26]
- Gość w domu (przekład autoryzowany Kazimiery i Stanisława Alberti, 1927; Księgarnia F. Hoesicka; autor: Jiří Wolker)[27]
- Aforyzmy (przekład Stanisława Alberti, 1988; wyd. Państwowy Instytut Wydawniczy, autor: Karel Čapek, wstęp: Halina Janaszek-Ivaničková)[28]
Odznaczenia
- Krzyż Walecznych – trzykrotnie
- Złoty Krzyż Zasługi (1937, za zasługi w służbie państwowej i na polu pracy społecznej)[29][30]
Uwagi
Przypisy
- ↑ Lista osób zasłużonych pochowanych na Cmentarzu Rakowickim (1803–1939). W: Karolina Grodziska–Ożóg: Cmentarz Rakowicki w Krakowie. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1987, s. 95. ISBN 83-08-01428-3.
- ↑ a b Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 7 .
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 414.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 358.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 128.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 124.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 903.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 328.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 941.
- ↑ Agnieszka Pollak-Olszowska: Skandalistka z Białej. bielsko.biala.pl, 18 lutego 2011. [dostęp 2015-01-22].
- ↑ Dmytro Wesołowski: Kazimiera Alberti – córka Bolechowa. kuriergalicyjski.com, 14 kwietnia 2014. [dostęp 2015-01-22].
- ↑ Czerwcowe zmiany w powiatach
- ↑ Stanisław Alberti. historia.beskidia.pl. [dostęp 2015-01-22].
- ↑ Między wojnami. oszpicin.pl. [dostęp 2015-01-22].
- ↑ Kraków buduje Muzeum Narodowe. Kraków: Komitet Budowy Muzeum Narodowego w Krakowie, 1935, s. 21.
- ↑ Ukraińska Lista Katyńska. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 1994. s. 1. [dostęp 2015-01-22].
- ↑ Kronika. Kursa handlowe dla kobiet. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 208 z 14 września 1898.
- ↑ Stanisław Alberti. books.google.pl. [dostęp 2015-01-22].
- ↑ Bielskie Starostwo Powiatowe i Salon Literacki – neorenesansowa kamienica z połowy XIX wieku. polskaniezwykla.pl. [dostęp 2015-01-22].
- ↑ Magda Fritz: Tworzyli historię miasta. radiobielsko.pl, 26 listopada 2009. [dostęp 2015-01-22].
- ↑ Kazimiera Alberti. wbielsku.eu. [dostęp 2015-01-22].
- ↑ Marta Pollak: Kazimiera, która rozruszała Białą. babskiebielsko.pl. [dostęp 2015-01-22].
- ↑ Pan i pies: sielanka. books.google.pl. [dostęp 2015-01-22].
- ↑ Pan i pies: Sielanka. worldcat.org. [dostęp 2015-01-22]. (ang.).
- ↑ Historja filozofów. worldcat.org. [dostęp 2015-01-22]. (ang.).
- ↑ Piekarz Jan Marhoul. worldcat.org. [dostęp 2015-01-22]. (ang.).
- ↑ Gość w domu. worldcat.org. [dostęp 2015-01-22]. (ang.).
- ↑ Aforyzmy. worldcat.org. [dostęp 2015-01-22]. (ang.).
- ↑ M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 411.
- ↑ Odznaczeni w dniu 11 listopada. „Nowy Dziennik”, s. 15, Nr 312 z 13 listopada 1937.
Bibliografia
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1934.
- Żołnierze Niepodległości. Stanisław Florian Alberti. zolnierze-niepodleglosci.pl. [dostęp 2020-05-02].
- Stanisław Alberti. z-ne.pl. [dostęp 2015-01-22].
- Witkacy u Albertich. kalendarz.bielsko.biala.pl, 17 marca 2014. [dostęp 2015-01-22].
Linki zewnętrzne
- Dzieła Stanisława Albertiego w bibliotece Polona
Media użyte na tej stronie
Lesser coat of arms of the Austrian Empire form the Congress of Vienna in 1815 until the Austro-Hungarian Compromise of 1867. It then represented the Cisleithanian territories of Austria-Hungary in the Reichsrat until 1915.
It shows the arms of Habsburg-Lorraine encircled by the chain of the Order of Golden Fleece, surmounted on the crowned Austrian imperial double-headed eagle clutching in its claws the Imperial orb, sceptre and sword, with the Imperial Crown of Rudolf above.
After 1915 the inescutcheon only displayed the red-white-red arms of Austria.Orzełek legionowy
Kazimiera i Stanisław Alberti ok. 1937
Naramiennik kapitana Wojska Polskiego (1919-39).
Tablica pamiątkowa odsłonięta 26.11.2009