Stanisław Książek (ksiądz)

Stanisław Książek
Prałat
Ilustracja
Kraj działania

Polska

Data i miejsce urodzenia

2 czerwca 1931
Dzierążnia

Data i miejsce śmierci

9 listopada 2015
Kamienna Góra

Miejsce pochówku

Cmentarz komunalny w Kamiennej Górze

Proboszcz parafii Matki Bożej Różańcowej w Kamiennej Górze
Okres sprawowania

1966–2006

Wyznanie

Katolicyzm

Kościół

Kościół łaciński

Inkardynacja

Diecezja legnicka

Prezbiterat

13 czerwca 1954

Stanisław Zdzisław[1] Książek (ur. 2 czerwca 1931 r. w Dzierążni[2], zm. 9 listopada 2015 r. w Kamiennej Górze[3]) – polski duchowny katolicki, doktor prawa kanonicznego, wieloletni proboszcz parafii Matki Bożej Różańcowej w Kamiennej Górze, kapelan honorowy Ojca Świętego[4], kanonik Rochettum et Mantelletum, doktor teologii Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, regionalista, Honorowy Obywatel Kamiennej Góry, ostatnie lata kapłaństwa spędził w swojej parafii jako rezydent.

Młodość

Wyższe Seminarium duchowne w Kielcach

Urodził się w rodzinie rolniczej. Syn nauczycielki Anieli Książek z d. Wierzbowska (1911 - 1994) i rolnika Władysława Książek (1905 - 1993)[5] - ojciec brał czynny udział w kampanii wrześniowej[6]. Pracowali na gospodarstwie rolnym, które obejmowało blisko 6 ha gruntu ornego. W czasie II Wojny Światowej udzielili schronienia żydowi Aronowi Edelmanowi:

Udało się uciec z transportu Aronowi Edelmanowi, który zajmował się skupem zboża. On był głównym odbiorcą pszenicy wypielęgnowanej przez ojca. Producent i kupiec mieli do siebie zaufanie, bo gdy brakowało pieniędzy na opłatę wiosennej raty podatku, można było wziąć u Arona zaliczkę już na nowe plony. Nie brał procentu, ale miała zapewnioną dostawę zboża. Uczciwy z uczciwym mógł się dogadać. W najtrudniejszej sytuacji życia, po utracie żony i dzieci zjawił się po północy za oknem od strony podwórza, pukał w szybę i przyciszonym głosem wołał: "Władek, Władek, to ja Aron, daj mi chleba". Pamiętam do dziś wołanie prawdziwie głodnego człowieka. Przeżył dzięki czterem rodzinom, które go żywiły i ukrywały. Gdy było ciepło i zboża na tyle wysokie, że był niewidoczny pozostawał na polu, a nocą przychodził tylko po chleb. I nie tylko po chleb, bo po pewnym czasie uległa zniszczeniu odzież i obuwie. Ojciec kupił mu na targu drewniaki za własne pieniądze. Aron nie miał żadnych kosztowności, a ci którzy go utrzymywali, czynili to na gruncie chrześcijańskiego miłosierdzia. Jesienią siedział w stodole, a zimą w chlewie. Wtedy osobiście ojciec nosił mu gotowane jedzenie. Wyzwolenia przez radzieckich frontowców doczekał w naszej oborze zaraz po połowie stycznia 1945 r. Wyjechał do Izraela, napisał dwa listy, ale dla zapracowanych rodziców utrzymanie korespondencji było uciążliwe. Za świadczoną pomoc nie oczekiwali żadnych korzyści ani materialnych, ani honorowych[7]..

Stanisław naukę szkolną rozpoczął mając 4 lata. W latach 1935 - 1942 uczęszczał do Szkoły Powszechnej w Dzierążni. W 1942 r. po skończeniu 7 klas Szkoły Powszechnej pobierał naukę w dwuletniej Szkole Handlowej w Działoszycach[8]. W latach 1944 - 1946 kontynuował naukę w następnych dwóch klasach gimnazjalnych w Miechowie. Po ukończeniu Liceum Humanistycznego św. Stanisława Kostki w Kielcach w 1948 r. otrzymał świadectwo dojrzałości.

Kapłaństwo

Metropolitalne Wyższe Seminarium Duchowne we Wrocławiu

Wychował się w rodzinie głęboko religijnej:

Niedziela była w pełni dniem Pańskim. Na ranną Msze św. chodziły dzieci z mamą. Ojciec uczestniczył w Sumie. Przy obiedzie snuliśmy religijne refleksje na temat niedzielnej Ewangelii i kazania. Nie unikało się tematów o rzeczach ostatecznych[9]..

Pierwszy raz w życiu pomyślał o kapłaństwie mając 7 lat:

Moja myśl o kapłaństwie hierarchicznym krystalizowała się przy ołtarzu, a zapoczątkowana została w siódmym roku życia, gdy od rodziców dostałem pierwszą komeżkę i przez starszych kolegów zostałem włączony do grona ministrantów. Oni otrzymali z rąk mamy drobniaki na cukierki za praktyczne wprowadzenie mnie w posługę przy ołtarzu. Gdy zdobyłem umiejętność samodzielnego posługiwania, codziennie na godz. 8.00 biegłem 2 km z tornistrem na Msze św., potem jadłem drugie śniadanie w sklepie u Drożyńskich (herbata i bułka z wędliną) i udawałem się na godzinę 10.00 - 11.00 do szkoły. (...) Rodzice (...) przez pracę i dobry przykład kształtowali we mnie pełne człowieczeństwo, na którym oparło się służebne kapłaństwo[10]..

W 1948 r. wstąpił do Wyższym Seminarium Duchownym w Kielcach, w którym odbył studia filozoficzno - teologiczne. Ostatni rok studiów kontynuował w Seminarium we Wrocławiu[11].

Oprócz formacji intelektualnej i duchowej wykonywał różnego rodzaju prace fizyczne:

Praca fizyczna przy katedrze nie była uciążliwa, a sezonowe zajęcia na gospodarstwach rolnych w Trestnie i Wojszycach dawały odczuwalne efekty w postaci dobrego wyżywienia braci kleryckiej. Katorżniczą niemal pracą było odgruzowanie Ostrowa Tumskiego i przyległych ulic. Zdecydował o tym Ordynariusz i nikt nie mógł do zmiany tej decyzji doprowadzić. Jedynym osiągnięciem w tej dziedzinie było zwolnienie z pracy fizycznej kleryków ostatniego roku studiów od września 1953 r. Stąd święceni w 1954 r. wylali mniej potu niż ich koledzy święceni w następnych latach[12]..

13 czerwca 1954 r. przyjął sakrament święceń prezbiteratu z rąk biskupa Michała Klepacza w archikatedrze św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu[6].

Działalność duszpasterska w latach 1954 - 1966

Kościół parafialny św. Mikołaja w Wilkowie

Po święceniach kapłańskich otrzymał dekret, mocą którego 15 lipca 1954 r został wikariuszem parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Legnicy. Posługę kapłańską pełnił w latach 19541956. Oprócz posługi sakramentalnej prowadził katechezy dla dzieci (od przedszkola do klasy V w 23 grupach), był opiekunem ministrantów, a także kapelanem szpitali w Legnicy. Parafia obejmowała ok. 15.000 wiernych. Na jej terenie były trzy szpitale i dojeżdżało się do trzech kościołów. Na własną prośbę przy poparciu ks. Proboszcza Tadeusza Łączyńskiego, w 1956 r. uzyskał pozwolenie na podjęcie studiów specjalistycznych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Na skutek przemian października 1956 r. przywrócono nauczanie religii w szkołach. Wobec trudności obsady personalnej ks. Stanisława mianowano prefektem szkół na terenie parafii w Namysłowie z dniem 1 stycznia 1957 r. bez odwołania z uczelni. Pogodzenie nauczania w wymiarze 35 godzin tygodniowo w szkołach średnich ze studiami stacjonarnymi w Lublinie było ponad siły. Pierwsze miejsce zajęła praca duszpasterska. W studiach nastąpiła przerwa.

W latach 19571958 pełnił obowiązki prefekta szkół w Namysłowie i obsługiwał duszpastersko kaplicę w Wilkowie i kościół w Wojciechowie.

1 lipca 1958 r. otrzymał nominację proboszczowską do parafii św. Mikołaja w Wilkowie. Parafia liczyła ok. 1960 wiernych. Na samodzielną pracę ks. Stanisława przypada odbudowa kościoła św. Mikołaja, który został zniszczony w 80%. Wyposażenie kościoła w 4 ołtarze, wykonanie zewnętrzne, zakup trzech dzwonów. W kościele filialnym Nawiedzenia NMP w Wojciechowie kapitalny remont wieży, nowe tynki wewnętrzne, polichromia, odnowienie ołtarza i ambony, przygotowanie cegły i zalasowanie wapna na nowa salę katechetyczną, której następcy nie wybudowali.

Działalność duszpasterska w latach 1966 - 2006

Kościół parafialny MB Różańcowej w Kamiennej Górze
Kościół filialny pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Przedwojowie

1 sierpnia 1966 r. przybył do Kamiennej Góry. Jako wikariusz w parafii św. Piotra i Pawła miał za zadanie zorganizowanie, na bazie byłego kościoła ewangelickiego pw. Trójcy Świętej zwanego kościołem łaski, nowej parafii katolickiej[13]. Kościół łaski został przejęty w 1958 r. przez parafię Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kamiennej Górze, zabezpieczony i częściowo wyremontowany. Przystosowano ewangelicką zakrystię do sprawowania liturgii, wykonano 1/5 części tynków wewnątrz kościoła. W takim stanie przejął kościół ks. Stanisław w 1966 r.

Oprócz remontów w kościele Matki Bożej Różańcowej przeprowadził kapitalny remont kościoła filialnego św. Józefa Oblubieńca NMP w Przedwojowie. Wybudował kaplice św. Maksymiliana Kolbe w Czadrowie (1985 - 1988), a także w początkowej fazie współdziałał w tworzeniu parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kamiennej Górze

Po skończonych remontach 1 marca 1972 r. została erygowana parafia Matki Bożej Różańcowej w Kamiennej Górze. Ks. Stanisław został jej pierwszym proboszczem aż do przejścia na emeryturę w 2006 r.

W latach 1972 - 1988 był wicedziekanem dekanatu Kamienna Góra Zachód a od 1988 do 2006 dziekanem tegoż dekanatu. Należał do grona sędziów Sądu Kościelnego Diecezji Legnickiej.

Działalność w latach 2006 - 2015

Grób ks. Stanisława Książka
Tablica pamiątkowa poświęcona ks. Stanisławowi Książkowi na fasadzie domu parafialnego

W 2009 r. wydał: "Parafia Matki Bożej Różańcowej w Kamiennej Górze w latach 1966-2006" - jest to książka napisana na podstawie zapisków kroniki parafialnej. Po przejściu na emeryturę pozostał aż do swojej śmierci na terenie swojej parafii jako rezydent. Zmarł 9 listopada 2015 r. w Kamiennej Górze. 12 listopada 2015 r. został pochowany na cmentarzu komunalnym przy ul. Katowickiej[14].

Działalność naukowa

Studia uniwersyteckie

  • Semestr na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (1956/57 r.) na wydziale Prawa Kanonicznego.
  • Akademia Teologii Katolickiej w Warszawie, studia zaoczne, 10 semestrów + kurs doktorancki 2 semestry (1965 - 1972 r.) Magisterium: 1974 r.: "Granice i podział Diecezji Wrocławskiej na komisariaty i dekanaty w latach 1914 - 1945". Praca i egzaminy z oceną bardzo dobry. Obejmuje 91 stron maszynopisu. Promotor był ks. prof. Ignacy Subera, a recenzentem ks. prof. Marian Żurowski.
  • Doktorat: 5 listopada 1979 r.:"Wykształcenie kanonistyczne duchowieństwa archidiecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej w latach 1835 - 1873". Maszynopis obejmuje 254 strony. Promotorem pracy był o. prof. Joachim Bar, recenzentami ks. prof. Piotr Hemperek i ks. prof. Marian Fąka.

Rozprawy i artykuły

Wydał 4 książki, napisał ponad 57 rozpraw i artykułów oraz 14 recenzji naukowych. Brał udział w sympozjach organizowanych przez Akademię Teologii Katolickiej i był jednym z głównych autorów zbiorowego dzieła Kanoniści polscy[1].

Odznaczenia i upamiętnienie

Ks. Stanisław Książek - książka nr 1.jpg
Ks. Stanisław Książek - książka nr 2.jpg
Ks. Stanisław Książek - książka nr 3.jpg
Ks. Stanisław Książek - książka nr 4.jpg
Aleja ks. Stanisława Książka w Kamiennej Górze

Publikacje

  • Terytorialna organizacja kościelna Kotliny Kamiennogórskiej w XX wieku, Kamienna Góra 2000.
  • Mała architektura sakralna Kotliny Kamiennogórskiej, Kamienna Góra 2001 ISBN 83-88842-04-8.
  • Pięćdziesiąt lat w służbie ołtarza, Kamienna Góra 2004.
  • Parafia Matki Bożej Różańcowej w Kamiennej Górze w latach 1966-2006, Kamienna Góra 2009.

Bibliografia

  • ks. Stanisław Książek, Pięćdziesiąt lat w służbie ołtarza, Kamienna Góra 2004.
  • Barbara Skoczylas-Stadnik, Kościół Łaski w Kamiennej Górze, Legnica: Wydawnictwo Edytor, 2012, ISBN 978-83-61176-80-0, OCLC 883501488.
  • Józef Mandziuk, Słownik księży pisarzy archidiecezji wrocławskiej 1945-1992, Warszawa 1997.

Przypisy

  1. a b Józef Mandziuk, Słownik księży pisarzy archidiecezji wrocławskiej 1945-1992, Warszawa 1997, s. 172-173.
  2. Złoty Jubileusz Kapłaństwa ks. Stanisława Książka. niedziela.pl. (pol.).
  3. ZMARŁ PRAŁAT. legnica.gosc.pl. (pol.).
  4. Godności i odznaczenia dla kapłanów i świeckich. niedziela.pl. (pol.).
  5. ks. Stanisław Książek, Pięćdziesiąt lat w służbie ołtarza, Kamienna Góra 2004, s. 50
  6. a b Złoty Jubileusz Kapłaństwa ks. Stanisława Książka. niedziela.pl, 2004.
  7. ks. Stanisław Książek: Pięćdziesiąt lat w służbie ołtarza. Kamienna Góra: 2004, s. 63-64.
  8. ks. Stanisław Książek, Pięćdziesiąt lat w służbie ołtarza, Kamienna Góra 2004, s. 42
  9. ks. Stanisław Książek: Pięćdziesiąt lat w służbie ołtarza. Kamienna Góra: 2004, s. 64-65.
  10. ks. Stanisław Książek: Pięćdziesiąt lat w służbie ołtarza. Kamienna Góra: 2004, s. 67.
  11. ks. Stanisław Książek, Pięćdziesiąt lat w służbie ołtarza, Kamienna Góra 2004, s. 57
  12. ks. Stanisław Książek: Pięćdziesiąt lat w służbie ołtarza. Kamienna Góra: 2004, s. 117.
  13. Jubileusz 60 -lecia kapłaństwa ks. Stanisława Książka. powiatowa.info. [dostęp 2017-04-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-04-09)]. (pol.).
  14. Idealista spod Kielc. legnica.gosc.pl. (pol.).
  15. Honorowi obywatele. kamiennagora.pl. (pol.).
  16. Spłacamy dług wdzięczności. niedziela.pl. (pol.).
  17. Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego, Wrocław 4 maja 2016, poz. 2273. [dostęp 2017-03-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (18 marca 2017)]. (pol.).
  18. Tablica i aleja. legnica.gosc.pl. (pol.).

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Ks. Stanisław Książek - książka nr 4.jpg
Autor: Przezal, Licencja: CC BY-SA 4.0
ks. Stanisław Książek - książka
Kamienna Góra, tablica pamiątkowa poświęcona ks. Stanisławowi Książkowi.jpg
Autor: Aw58, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kamienna Góra, tablica pamiątkowa poświęcona ks. Stanisławowi Książkowi na domu parafialnym
Ks. Stanisław Książek - książka nr 1.jpg
Autor: Przezal, Licencja: CC BY-SA 4.0
ks. Stanisław Książek - książka
Ks.StanisławKsiążekGrób1.jpg
Autor: Przezal, Licencja: CC BY-SA 4.0
Grób ks. Stanisława Książka na cmentarzu przy ul. Katowickiej w Kamiennej Górze
Ks. Stanisław Książek - książka nr 3.jpg
Autor: Przezal, Licencja: CC BY-SA 4.0
ks. Stanisław Książek - książka
Ks. Stanisław Książek - książka nr 2.jpg
Autor: Przezal, Licencja: CC BY-SA 4.0
ks. Stanisław Książek - książka
Kościół św. Mikołaja w Wilkowie.jpg
Autor: Piotr Michalak, Licencja: CC BY-SA 4.0
kościół parafialny pw. św. Mikołaja w Wilkowie
Ks.Stanisław Książek (Aw58).jpg
Autor: Aw58, Licencja: CC BY-SA 4.0
Ks.Stanisław Książek, skan zdj. z dn. 8.08.1983 r.
Kamienna Góra, kościól MB Różańcowej (Gnadenkirche Landeshut).jpg
Autor: SchiDD, Licencja: CC BY-SA 3.0
Kamienna Góra - kościół p.w. Matki Boskiej Różańcowej
Seminarium Duchowne w Kielcach (2) jw14.JPG
Autor: Justynaw14, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Seminarium Kielce ul. Jana Pawła II 7, Kielce
Kamienna Góra, tablica ulicowa Alei Księdza Prałata Stanisława Książka.jpg
Autor: Aw58, Licencja: CC BY-SA 4.0
Kamienna Góra, tablica ulicowa Alei Księdza Prałata Stanisława Książka