Stara Synagoga w Wilnie

Stara Synagoga w Wilnie
Ilustracja
Stara Synagoga podczas I wojny światowej
Państwo Litwa
MiejscowośćWilno
Data budowy16301633
Data likwidacji1945
Data zburzenia1955-1957
Tradycjaortodoksyjna
Położenie na mapie Wilna
Mapa konturowa Wilna, w centrum znajduje się punkt z opisem „Stara Synagoga w Wilnie”
Położenie na mapie Litwy
Ziemia54°40′48″N 25°17′05″E/54,680000 25,284722

Stara Synagoga w Wilnie, zwana Wielką – nieistniejąca obecnie główna synagoga ortodoksyjnej gminy żydowskiej w Wilnie, zbudowana w latach 1630-1633, przy ulicy Żydowskiej, na miejscu starszej murowanej synagogi. Bożnica została wzniesiona w stylu barokowo-renesansowym.

Historia

Na początku XIX wieku, dodano drewniany, polichromowany szczyt z bogatą galerią drewnianą w stylu klasycystycznym. Aby wejść do bożnicy, która była położona znacznie niżej od poziomu ulicy, należało zejść kilka stopni przez okute drzwi, które można było zatarasować od wewnątrz za pomocą ruchomej poręczy schodów. Wewnątrz znajdowała się kwadratowa sala główna, która mogła pomieścić około 300 osób. Na środku między czterema kolumnami stała piękna bima w kształcie rokokowego baldachimu. Na wschodniej ścianie znajdował się bogato zdobiony Aron ha-kodesz, udekorowany m.in. motywami roślinnymi i zwierzęcymi, typowo żydowskimi oraz z podwójnym orłem na szczycie. W synagodze przechowywano bogaty sprzęt liturgiczny oraz XVII i XVIII-wieczne lichtarze, wywiezione przez Rosjan w 1915.

W 1846 roku synagogę odwiedził Moses Montefiore, którego w bożnicy chciało zobaczyć tysiące okolicznych Żydów. Synagoga została zniszczona częściowo przez hitlerowców podczas II wojny światowej, lecz doszczętnego zniszczenia synagogi dokonało wojsko radzieckie.

W 1886 Matiyahu Straszun założył przy synagodze słynną bibliotekę, przy której istniało także archiwum gromadzące materiały do dziejów Żydów w Polsce. Biblioteka i archiwum mieściły się w piętrowym budynku wzniesionym w 1892 obok synagogi. W 1927 Biblioteka Publiczna Żydowska im. Matityahu Straszuna w Wilnie liczyła około 19 000 woluminów.[1]

Do dzisiaj ze Starej Synagogi pozostały m.in. drzwi Aron ha-kodesz oraz stół do odczytywania wersetów Tory, przechowywane w miejscowym muzeum żydowskim. Na miejscu budynku, którego ruiny uprzątnięto w 1948 roku, znajduje się przedszkole.

W 2002 pojawił się projekt odbudowy fragmentu dzielnicy żydowskiej w Wilnie, w tym Starej Synagogi[2].

Przypisy

Linki zewnętrzne

Media użyte na tej stronie

Legenda zabytek judaizmu.svg
Symbol zabytku judaizmu do legendy mapy
Coat of arms of Vilnius Gold.png
Coat of arms of Vilnius
Synagogue of Vilna - 1914-1918.jpg
Synagogue of Vilna. Photo taken by the German army during the 1st World War (between 1914 and 1918).
Vilna Synagogue interior-1-.jpg
The Holy Ark of the Great Synagogue in Vilna, 1920-1930
Great synagogue of vilna.jpg
Autor: Sodabottle, Licencja: CC BY-SA 3.0
This is a photo of an exhibit at the Diaspora Museum, Tel Aviv - en:Beit Hatefutsot. Model of en:Great Synagogue of Vilna
Vilniaus miesto zemelapis.png
Autor: Tocekas, Licencja: CC BY-SA 3.0
Vilniaus miesto žemėlapis.
Vilna Synagogue East-1-.JPG
The Great Synagogue in Vilna, c.1930. Eastern flank.
Geographylogo.svg
Autor: Andrew Fitzsimon, Licencja: CC0
Geography logo
Vilna Synagogue Yard-1-.JPG
Courtyard gates of the Great Synagogue in Vilna, c.1930