Stargard (gmina wiejska)
gmina wiejska | |||||||
| |||||||
Państwo | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Powiat | |||||||
TERC | 3214102 | ||||||
Wójt | Jerzy Makowski | ||||||
Powierzchnia | 318,88 km² | ||||||
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności |
| ||||||
• gęstość | 40,4 os./km² | ||||||
Nr kierunkowy | 91 | ||||||
Tablice rejestracyjne | ZST | ||||||
Adres urzędu: ul. Rynek Staromiejski 573-110 Stargard | |||||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie powiatu![]() | |||||||
53°20′15″N 15°02′16″E/53,337500 15,037778 | |||||||
Strona internetowa | |||||||
Biuletyn Informacji Publicznej | |||||||
Portal ![]() |
Stargard – gmina wiejska w woj. zachodniopomorskim, położona jest w zachodniej części powiatu stargardzkiego.
Siedzibą gminy jest miasto Stargard, które nie wchodzi w skład gminy, jest osobną gminą miejską.
Gmina składa się z dwóch części, oddzielonych od siebie obszarem miasta Stargardu, gminy Kobylanka i gminy Warnice.
1 stycznia 2016 gmina zmieniła nazwę ze Stargard Szczeciński na Stargard z siedzibą w Stargardzie[2].
Miejsce w województwie (na 114 gmin):
powierzchnia: 20., ludność: 33.
Położenie
Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia gminy wynosiła 318,88 km²[3]. Gmina stanowi 21,0% powierzchni powiatu.
Sąsiednie gminy:
- Stargard (miejska), Dolice, Kobylanka, Marianowo, Stara Dąbrowa i Suchań (powiat stargardzki)
- Goleniów i Maszewo (powiat goleniowski)
- Stare Czarnowo (powiat gryfiński)
- Warnice (powiat pyrzycki)
Do 31 XII 1998 r. wchodziła w skład województwa szczecińskiego.
Przyroda i turystyka
Gmina leży na równinach: Pyrzyckiej i Nowogardzkiej. Po włączeniu wsi Burzykowo, Słotnica oraz lotniska w Kluczewie w granice Stargardu, obszar gminy został podzielony na dwie części. W zachodniej części znajduje się większość jeziora Miedwie. Przez wschodnią część przepływają rzeki Ina oraz jej dopływy: Krąpiel i Mała Ina. W okolicach Stargardu znajduje się rezerwat przyrody Ozy Kiczarowskie. Tereny leśne zajmują 12%, a użytki rolne 72%.
Historia
Pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z neolitu. Osady typu ziemiankowego odkryto w Skalinie i Klępinie. Rozległe cmentarzyska odnalezione w Pęzinie (ok. 200 grobów) wskazują na istnienie ciągłości skupiska. W najwcześniejszych fazach średniowiecza istniały liczne osady otwarte (osada w Strachocinie datowana na VI wiek). Do najstarszych osad należy także Żarowo. Za sprawą nadań ziemskich książąt pomorskich Klępino, Strachocin, Święte i Witkowo znalazły się we władaniu zakonu joannitów, a siedzibą ich Komandorii stało się Pęzino.
W lutym 2011 r. władze gminy wyraziły negatywną opinię ws. zmiany nazwy miasta Stargard Szczeciński na Stargard, a tym samym swojej siedziby[4].
Demografia
Dane z 30 czerwca 2004[5]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
Populacja | 11 259 | 100 | 5570 | 49,5 | 5689 | 50,5 |
Gęstość zaludnienia [mieszk./km²] | 35,4 | 17,5 | 17,9 |
Gminę zamieszkuje 9,4% ludności powiatu.
- Piramida wieku mieszkańców gminy Stargard w 2014 roku[1].
Transport
Przez gminę prowadzą drogi krajowe nr 10 łącząca Stargard przez Kobylankę (12 km) ze Szczecinem (24 km do autostrady A6) i z Suchaniem (20 km, kier. Bydgoszcz) oraz nr 20 do Chociwla (26 km, kier. Gdynia). Przez gminę prowadzą także drogi wojewódzkie nr 144 przez Warnice (11 km) do Pyrzyc (28 km) i przez wieś Łęczycę (13 km) i Darż (18 km) do Maszewa (20 km), nr 142 łącząca wieś Sowno z Łęczycą (11 km) i Rzęśnicą (10 km) oraz nr 141 z Sowna do wsi Darż (13 km).
Siedziba gminy, Stargard uzyskał połączenie kolejowe w 1846 r., po wybudowaniu torów ze Szczecina, 2 lata później ukończona była już cała linia do Poznania. W 1859 r. powstał odcinek do Koszalina, 10 lat później przedłużony do Gdańska. W 1882 r. otwarto linię do Pyrzyc, a w 1895 odcinek do Kalisza Pomorskiego (ostatni na linii do Piły). Także w 1895 r. zbudowano linię Stargardzkiej Kolei Wąskotorowej (rozstaw szyn 1000 mm) do Dobrej Nowogardzkiej. Po ostatnim kwartale XX wieku dwie najważniejsze linie zostały zelektryfikowane: ze Szczecina do Poznania do 1978 r., a do Gdańska do 1989 r. Po 2000 r. niezelektryfikowane linie zostały zamknięte: w 2000 r. do Piły (później jeszcze kilkakrotnie ruch pasażerski na odcinku do Kalisza Pomorskiego był przywracany, obecnie reaktywowana), w 2001 r. linię wąskotorową do Dobrej, a w 2003 r. odcinek do Pyrzyc. Obecnie w gminie czynnych jest 5 stacji: Grzędzice Stargardzkie, Ulikowo, Witkowo Pyrzyckie, Pęzino i Barzkowice.
W gminie czynny jest 1 urząd pocztowy: Pęzino (nr 73-131). Gminę obsługują także urzędy pocztowe w Stargardzie.
Zabytki
- Kamienny kościół pw. św. Piotra i Pawła w Grzędzicach z piętnastowiecznymi polichromiami, unikalnymi i najstarszymi na Pomorzu Zachodnim. Przedstawiają one 33 postaci ze scen biblijnych, odkryte w 1912 r., odrestaurowane w 1954 r. Zabytkowe wyposażenie stanowią m.in.: neogotycki ołtarz z drewna lipowego z 1910 r., w nim krzyż w formie Drzewa Życia (na końcach ramion wyobrażenia postaci ewangelistów), gotycka figura Chrystusa pochodzi z około 1500 r., mosiężny sześcioramienny żyrandol i znajdująca się obok wejścia granitowa chrzcielnica z XIII wieku. Na wieży dwa dzwony – jeden z XVII wieku odlany w Szczecinie, drugi żeliwny ze Stargardu. Najbardziej cenne są polichromie z 1450-1470 r.
- Zamek w Pęzinie wybudowany w XII wieku, był własnością pomorskiego rodu von Pansin. Od 1357 po wygaśnięciu rodu zamek przejęli Borkowie, a w 25 lat później dobra przeszły w ręce joannitów. Obiekt został przebudowany w 1853. Wieża na planie kwadratu, wyżej cylindryczna. Wokół zamku znajduje się park z XIX w.
- piętnastowieczny salowy kościół pw. św. Józefa Oblubieńca w Małkocinie. Wieża kościelna wykonana z ciosów granitowych i cegieł na planie kwadraty, o zdobieniach wzorowanych na wieżach kościoła Mariackiego w Stargardzie. Na przykościelnym cmentarzu wznosi się obelisk wykonany z czarnego granitu poświęcony mieszkańcom Małkocina i Małkowin poległym podczas I wojny światowej.
- Kościół św. Marii Magdaleny w Sownie neogotycki, z przełomu XIX i XX w. Wewnątrz ołtarz i ambona z dawnego zamku, rzeźbione według legendy przez księcia Barnima IX Pobożnego, w kruchcie kościoła unikalna w skali europejskiej płyta ku pamięci błazna książęcego wraz z jego portretem z XVI w.,
- Kościół św. Michała Archanioła w Poczerninie, zbudowany w XV wieku z głazów narzutowych, z wieżą zakończoną drewnianym hełmem z 1850 roku. Wewnątrz świątyni znajduje się późnogotycki ołtarz z krucyfiksem z XVI wieku oraz balustrada chóru z 1600 roku.
- XV-wieczny kamienno-ceglany kościół pw. Matki Boskiej Różańcowej w Skalinie. Jest to świątynia salowa, wzniesiona na planie prostokąta, jej ostatni gruntowny remont przeprowadził w 1909 roku architekt Heinrich Deneke, w czasie dokonywanych renowacji kościoła Mariackiego w Stargardzie. Na drewnianej wieżyczce z tego okresu umieszczony jest XV-wieczny dzwon, o średnicy 57 cm.
- Neorenesansowy pałac w Koszewku wzniesiony w XIX wieku, przebudowany w 1922 roku. Był siedzibą junkierską wzniesioną w wianie przyszłemu feldmarszałkowi II Rzeszy Friedrichowi Paulusowi przez jego żonę Benitę.
- Kościół pw. św. Antoniego z Padwy w Świętem, który został wzniesiony w XV przez joannitów. Z zabytków ruchowych w kościele znajdują się m.in. wapienna chrzcielnica z przełomu XIII i XIV oraz piętnastowieczny tryptyk.
- Neoromański granitowy kościół z XIX w. z ceglaną wieżą. pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa w Żarowie
- pałac, ob. dom kultury, ul. Portowa 3, pocz. XX, nr rej.: A-8 z 19.06.1999.
Oświata
Na terenie gminy funkcjonuje 5 szkół podstawowych w: Grzędzicach, Małkocinie, Pęzinie, Strachocinie i Sownie.
Administracja
W 2016 r. wykonane wydatki budżetu gminy wiejskiej Stargard wynosiły 40,8 mln zł, a dochody budżetu 44,7 mln zł. Zobowiązania samorządu (dług publiczny) według stanu na koniec 2016 r. wynosiły 11,9 mln zł, co stanowiło 26,6% poziomu dochodów[6].
Wójtem gminy jest Jerzy Makowski, jego zastępcą Dorota Mazur, a sekretarzem Jadwiga Michalska. W Radzie Gminy zasiada 15 radnych, przewodniczącym Rady jest Sebastian Janiak[7]. Na terenie gminy znajduje się 30 jednostek pomocniczych – sołectw.
Miejscowości
- Sołectwa gminy Stargard
- Barzkowice, Golina, Grabowo, Grzędzice, Kiczarowo, Klępino, Koszewo, Krąpiel, Kurcewo, Lipnik, Lubowo, Małkocin, Pęzino, Poczernin, Rogowo, Skalin, Smogolice, Sowno, Strachocin, Strumiany, Strzyżno, Sułkowo, Święte, Trzebiatów, Tychowo, Ulikowo, Warchlino, Witkowo Pierwsze, Witkowo Drugie i Żarowo.
- Miejscowości bez statusu sołectwa
- Bębnikąt, Domanowo, Golczewo, Golinka, Grzędziczki, Kępinka, Kolonia Dolna-Grabowo, Kolonia Górna Grabowo, Koszewko, Luboń, Omięcin, Piaszcze, Piaśnik, Podlesie, Radziszewo, Siwkowo, Warchlinko, Wierzchląd.
Przypisy
- ↑ a b Gmina Stargard w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-03-18] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- ↑ Dz.U. z 2015 r. poz. 1083.
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 26 lipca 2013, ISSN 1505-5507 .
- ↑ Uchwała Nr V/27/11 Rady Gminy Stargard Szczeciński z dnia 28 lutego 2011 r.. [dostęp 2011-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (7 maja 2021)].
- ↑ Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Działalność informacyjno-szkoleniowa » Analizy budżetów jednostek samorządu terytorialnego » Archiwum » 2016 r. » Analizy budżetów JST » Wykonanie budżetów jst IV kwartał 2016 r. /Tabele: 5, 6, 7. Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie. [dostęp 2017-08-19].
- ↑ BIP eBOI ePUAP e-URZĄD Skrzynka podawcza Gmina Stargard Szczeciński. bip.gmina.stargard.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-12-23)]..
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
Flaga gminy Stargard
Autor:
Mapa gminy Stargard Szczeciński, Polska
Święte - rzymskokatolicki kościół filialny p.w. św. Antoniego Padewskiego, XV, XIX
![]() |
Autor: Politykstargard, Licencja: CC BY 3.0
Grzędzice - rzymskokatolicki kościół parafialny p.w. śś. Piotra i Pawła, kon. XV
(c) Politykstargard z polskiej Wikipedii, CC BY 3.0
Małkocin - kościół filialny p.w. św. Józefa (zabytek 361)
Autor: Polskawliczbach, Licencja: CC BY-SA 2.5 pl
Piramida wieku mieszkańców gminy Stargard, 2014
Autor: Antares, Licencja: CC BY-SA 2.5
Locator maps for communes in województwo zachodniopomorskie : Stargard Szczeciński gm.png (podział na gminy)
Herb Gminy Stargard
Autor: Wielkanerka, Licencja: CC BY 3.0
Kościół filialny p.w. Narodzenia NMP w Klępinie (zabytek nr rejestr. 1111)