Strażnica WOP Mrzeżyno

Strażnica WOP
Deep/Głębokie/Mrzeżyno
Historia
Państwo

 Polska

Sformowanie

1945

Rozformowanie

maj 1991

Tradycje
Rodowód

79 strażnica WOP

Kontynuacja

Strażnica WOP Rewal

Dowódcy
Ostatni

kpt. Marek Gałka

Organizacja
Dyslokacja

Głębokie; Mrzeżyno

Formacja

Wojska Ochrony Pogranicza

Podległość

16 komenda odcinka
20 batalion OP
151 batalion WOP
Bałtycka Brygada WOP
Pomorska Brygada WOP

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Deep/Głębokie/Mrzeżyno – zlikwidowany podstawowy pododdział graniczny Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę ochronną na granicy morskiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 16 komendy odcinka Trzebiatów jako 79 strażnica WOP[1] (Głębokie[2]) (Deep/Głębokie) o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[3].

Sformowane strażnice morskiego oddziału OP nie przystąpiły bezpośrednio do objęcia ochrony granicy morskiej. Odcinek dawnej granicy polsko-niemieckiej sprzed 1939 roku od Piaśnicy, aż do lewego styku z 4 Oddziałem OP ochraniany był przez radziecką straż graniczną wydzieloną ze składu wojsk marszałka Rokossowskiego. Pozostały odcinek granicy od rzeki Piaśnica, aż po granicę z ZSRR zabezpieczała Morska Milicja Obywatelska[4].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 roku 79 strażnica OP Mrzeżowo (Depp) została włączona w struktury 20 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 roku 151 batalionu WOP w Trzebiatowie.

W 1952 roku podlegała dowódcy 151 batalionu WOP i stacjonowała w Mrzeżynie.

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic. Strażnica WOP Mrzeżyno otrzymała numer 76[5] w skali kraju.

W 1955 roku dowódca WOP rozkazał przejść 15 Brygadzie WOP na etat ćwiczebny. Rozwiązane zostały dowództwa i sztaby batalionów. 15 listopada 1955 roku kierowanie strażnicą przejął sztab brygady[6]. W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica Mrzeżyno II kategorii była 3. w 15 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza[7]. W 1960 roku, po kolejnej zmianie numeracji, strażnica posiadała numer 15 i zakwalifikowana była do kategorii III w 15 Bałtyckiej Brygadzie WOP[7].

Żołnierz WOP na motorówce patrolowej M-76 projektu 14 w porcie morskim Mrzeżyno (1970–1977)

W 1976 roku, w wyniku zmian organizacyjnych w Bałtyckiej Brygadzie WOP, strażnicę WOP Rewal, SKO Mrzeżyno i GPK Mrzeżyno przekazano do Pomorskiej Brygady WOP w Szczecinie[8].

Strażnica WOP Mrzeżyno do maja 1991 roku była w strukturach Pomorskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza, kiedy została rozformowana, a ochraniany odcinek granicy państwowej przejęła Strażnica WOP Rewal.

Ochrona granicy

Dopiero w kwietniu 1946 roku strażnica Mrzeżyno zaczęła przyjmować pod ochronę wybrzeże morskie. Jeszcze w czerwcu 1946 roku, wobec sprzeciwu dowódców radzieckich, strażnica mogła wysyłać patrole jedynie w dzień i tylko na podstawie jednorazowych przepustek[9].

W 1956 roku na odcinku strażnicy funkcjonował punkt kontroli ruchu rybackiego (PKRR), w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

  • PKRR Mrzeżyno.

W pierwszej połowie lat 60. POWT WOP posiadały na swoim wyposażeniu stacje r./lok. polskiej konstrukcji (początkowo t. RO–231 a następnie RN–231), a także lunety i środki łączności przewodowej. Na odcinku od Dziwnowa do Ustki wieże obserwacyjne były konstrukcji stalowej[10].

Wykaz punktów obserwacji wzrokowo-technicznej[a] na odcinku strażnicy WOP Mrzeżyno wg stanu z 1990[b]:

  • POWT nr 13 Włodarka (bliski dozór – 4 Mm)[c]
  • POWT nr 14 Mrzeżyno (bliski dozór – 4 Mm).

Linia rozgraniczenia z strażnicą WOP Dźwirzyno przebiegała wzdłuż ujścia Kanału Resko Przymorskie do Morza Bałtyckiego[11], ...

Strażnice sąsiednie

151 batalion WOP.png

Dowódcy strażnicy

  • por. Sebastian Strzałkowski (był w 10.1946)[d]
  • st. sierż. Marian Kaźmierski (do 1953)
  • kpt. Jadacki (był w 1974–był w 1976) (d-ca SKO)
  • kpt. Marek Gałka (do 05.1991) – do rozformowania.

Uwagi

  1. Każdy POWT posiadał 2 stanowiska bojowe, na których pełniono służbę: SB-1 i SB-2. Pierwsze z nich wyposażone w aparaturę r./lok. było stanowiskiem obserwacji technicznej. Z drugiego stanowiska bojowego, znajdującego się na wieży o wysokości ok. 18 m, w ciągu dnia prowadzono obserwację wzrokową za pomocą lunety lub lornetki (Bieniecki 2011 ↓, s. 105 cz. III). Do pełnienia służby na POWT WOP kierowano żołnierzy służby zasadniczej po przeszkoleniu w Ośrodku Szkolenia Podoficerów i Młodszych Specjalistów BBWOP w Koszalinie (Bieniecki 2011 ↓, s. 107 cz. III).
  2. Biblioteka MOSG w Gdańsku, Przepisy o pływaniu i postoju okrętów Marynarki Wojennej (wydawnictwo DMW), Gdynia 1972, s. 52–53; oraz ASG w Szczecinie, Akta DWOP, sygn. nr 2884, t. 251, Opracowanie DWOP z 12.10.1990 r., s. 1 (Bieniecki 2011 ↓, s. 117 cz. III).
  3. Wyposażone w radary nowej generacji t. ORS–754 pracujące w zakresie 4 Mm (Bieniecki 2011 ↓, s. 106 cz. III).
  4. Rozkaz personalny dowódcy WOP nr 061 z 20.10.1946 roku (Rozkazy personalne DWOP ↓).

Przypisy

Bibliografia

  • Henryk Dominiczak, Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985, Warszawa: Wojskowa drukarnia w Łodzi, 1985.
  • Jerzy Prochwicz, Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1965, Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011, ISBN 978-83-7726-027-2.
  • Andrzej Skorek. Zabezpieczenie wybrzeża środkowego po II wojnie światowej. „Biuletyn Centralnego Ośrodka Straży Granicznej”. 1/97, 1997. Koszalin: Centralny Ośrodek Straży Granicznej. ISSN 1429-2505. 
  • Ireneusz Bieniecki. Obserwacja i radiolokacyjny dozór Wojsk Ochrony Pogranicza na polskim wybrzeżu morskim w latach 1960–1991 (powstanie – rozwój – organizacja). Część I – lata 60., Część II – lata 70., Część III – lata 80.. „Biuletyn Centralnego Ośrodka Straży Granicznej”. Cz. I, Cz. II, Cz. III 1–2/12, 2011. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej. ISSN 1429-2505. 
  • Ryszard Techman: Straż Graniczna od 1991 – Pomorski Oddział Straży Granicznej (pol.). W: Muzeum Polskich Formacji Granicznych im. Władysława Raginisa [on-line]. muzeumsg.strazgraniczna.pl. [dostęp 2021-07-30].
  • Archiwum Straży Granicznej, DWOP sygn. 217/143 k. 120–121. Wykazy dyslokacyjne WOP 1946.
  • ASGr. Historia Bałtyckiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1960. Koszalin 1961
  • Archiwum Straży Granicznej. Rozkazy personalne dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza.
  • Archiwum Straży Granicznej. Wykazy dyslokacyjne jednostek i pododdziałów Wojsk Ochrony Pogranicza.

Media użyte na tej stronie

Border Protection Forces in Mrzeżyno, 1970-1977 01.jpg
Żołnierz WOP na motorówce patrolowej M-76 projektu 14 w porcie morskim Mrzeżyno. Numery zaczynały się od M-41 do M-80. Wybudowana w Stoczni Północnej w Gdańsku. Pierwsza projekt 14/1 wybudowana 21.10.1955. Do służby w WOP weszła 28.10.1955. Ta na fotografii służyła w WOP do 31.12.1977, projekt nr 14/36. Wybudowana 30.11.1957 i od tego roku w PMW w MSW do 17.09.1977 – Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Mrzeżyno.
151 batalion WOP.png
Rozmieszczenie 151 batalionu WOP w 1957