Stułbiopławy
Hydrozoa[1] | |
Owen, 1843 | |
![]() Siphonophorae | |
Systematyka | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Typ | |
Gromada | stułbiopławy |
Stułbiopławy (Hydrozoa) – gromada parzydełkowców (Cnidaria), obejmująca około 3500 gatunków, w większości morskich, charakteryzujących się stadium drobnej meduzy z welum wzdłuż krawędzi, wicią komórki parzydełkowej zamienioną w knidocyl oraz występowaniem przemiany pokoleń (metageneza). Do nielicznych gatunków słodkowodnych należą pospolite stułbie z rodzaju Hydra. W rozwoju stułbiopławów występują dwie postacie dorosłe (polip i meduza) lub jedna z nich. Polipa, zwanego hydropolipem, charakteryzuje jednolita jama chłonąco-trawiąca bez przegród (septum). U meduzy, zwanej hydromeduzą, występuje żagielek, a gonady powstają pod ektodermą. Najstarsze stułbiopławy znane są z późnego prekambru[2].
Występowanie i tryb życia
Większość stułbiopławów to morskie formy kolonijne, pokrywające podmorskie skały. Występują na wszystkich szerokościach geograficznych, najliczniej w obszarach międzyzwrotnikowych. W Polsce występuje 26 gatunków[2].
Polipy prowadzą osiadły tryb życia na dnie zbiorników, głównie w wodach przybrzeżnych. Żyją samotnie lub w koloniach. Meduzy żyją najczęściej w pelagiale wód przybrzeżnych.
Kolonie powstają przez pączkowanie boczne osiadającej na twardym podłożu larwy.
Morfologia
Formy słodkowodne są drobne, mają kilka milimetrów długości lub średnicy. Umbrella meduz jest całobrzega, a obrzeżenie zagina się do wewnątrz tworząc ektodermalne welum – zaginający się fałd. Meduzy zbudowane są z bezkomórkowej mezoglei, a ich gonady są ektodermalne i umieszczone na subumbrelli lub manubrium. Hydromeduzy mają układ nerwowy w postaci dwóch pierścieni okalających umbrelle. Jest to pierścień motoryczny (wewnętrzny) i pierścień sensoryczny (zewnętrzny). Nie posiadają ropalium, a na krawędzi umbrelli znajdują się statocysty i oczka. W centrum subumbrelli jest rurkowate manubrium z okrągłym otworem gębowym, który prowadzi do gardzieli, a następnie do żołądka (centrum jamy). Żołądek nie posiada przegród gastralnych. Hydropolipy mają układ nerwowy siateczkowaty oraz nie posiadają przegród gastralnych.
Klasyfikacja
Na podstawie badań molekularnych wśród stułbiopławów wyróżniono dwa zasadnicze klady[3]:
- Hydroidolina
- Trachylina
Monofiletyzm Hydrozoa potwierdzają badania Bridge i inni (1992), Collins (2002), Marques i Collins (2004) oraz Collins i inni (2006).
W starszych, nieaktualnych już klasyfikacjach opartych na morfologii i biologii rozwoju, stułbiopławy zaliczane były do podtypu Metagenetica – parzydełkowców, u których występuje metageneza. W gromadzie Hydrozoa wyróżniano rzędy[2]:
- Hydroida – stułbiowce, dzwonkopławy
- Milleporida,
- Stylasterida,
- Actinulida (Halammohydrida),
- Trachylida,
- Velellida,
- Siphonophora – cewiopławy, rurkopławy.
Przypisy
- ↑ Hydrozoa, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
- ↑ a b c Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-16108-8.
- ↑ Daly et al. The phylum Cnidaria: A review of phylogenetic patterns and diversity three hundred years after Linneaeus. „Zootaxa”. 1668, s. 127-182, 2007. (ang.).
Bibliografia
- Biologia. Multimedialna encyklopedia PWN Edycja 2.0. pwn.pl Sp. z o.o., 2008. ISBN 978-83-61492-24-5.
- Czesław Jura: Bezkręgowce : podstawy morfologii funkcjonalnej, systematyki i filogenezy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007. ISBN 978-83-01-14595-8.
- Zoologia : bezkręgowce. T. 1. Red. nauk. Czesław Błaszak. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009. ISBN 978-83-01-16108-8.
Media użyte na tej stronie
Autor: (of code) -xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
- (top center): Epibulia Ritteriana (Haeckel) = Epibulia ritteriana Haeckel, 1888?, mature colony
- (bottom right): Cystalia monogastrica (Haeckel) = Epibulia ritteriana Haeckel, 1888?, immature colony
- (center): Salacia polygastrica (Haeckel) = Rhizophysa uvaria (Fewkes, 1886)?, colony
- (top left): Salacia polygastrica (Haeckel) = Rhizophysa uvaria (Fewkes, 1886)?, gas bladder in cross-section
- (top right): Salacia polygastrica (Haeckel) = Rhizophysa uvaria (Fewkes, 1886)?, gas bladder from above
- (bottom left): Salacia polygastrica (Haeckel) = Rhizophysa uvaria (Fewkes, 1886)?, partial cluster of polyps (infertile) and medusae (fertile)
The robust form of the orange bryozoan A blue top snail Calliostoma ligatum crawls under the branches of a California hydrocoral Stylaster californicus.