Sum pospolity

Sum pospolity
Silurus glanis[1]
Linnaeus, 1758
Ilustracja
Systematyka
Domenaeukarionty
Królestwozwierzęta
Typstrunowce
Podtypkręgowce
Gromadapromieniopłetwe
Rządsumokształtne
Rodzinasumowate
RodzajSilurus
Gatuneksum pospolity
Synonimy
  • Siluris glanis Linnaeus, 1758
  • Silurus glanis aralensis Kessler, 1872
  • Silurus silurus Wulff, 1765
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Obszar:
  • czerwony – naturalny zasięg
  • niebieski – zasiedlone wody słone
  • pomarańczowy – obszar wsiedlenia

Sum pospolity[3], sum[4], sum europejski[5] (Silurus glanis) – gatunek ryby z rodziny sumowatych (Siluridae).

Występowanie

Zasiedla wody zlewiska Morza Bałtyckiego, Morza Czarnego i Morza Kaspijskiego na wschodzie aż po Hiszpanię na zachodzie. Na północ sięga do Zatoki Botnickiej (płd. i środkowa Szwecja i płd. część Finlandii. Introdukowany we Francji[6] i we Włoszech oraz na Półwyspie Iberyjskim.

Spotykany w dużych rzekach i zbiornikach zaporowych, w jeziorach jest rzadszym mieszkańcem. Najczęściej aktywny po zachodzie słońca, w dzień przebywa na dolnych partiach, przy dnie w miejscach o spokojnym przepływie. Prowadzi osiadły tryb życia i z natury jest samotnikiem. Zimą, od grudnia do lutego, nie żeruje.

Opis

Druga co do wielkości (po biełudze) ryba Europy i największa europejska ryba słodkowodna. Osiąga długość 3 m i masę ciała ponad 100 kg (największy okaz miał długość 2.73 m i ważył 130 kg)[7]. W Polsce przedstawiciele tego gatunku osiągają mniejsze rozmiary (ok. 2,5 m) ze względu na klimat i dostępność pożywienia. Ciało długie pozbawione łusek, głowa duża, otwór gębowy jest duży, silnie uzębiony. Nad górną szczęką znajdują się dwa długie, a pod dolną cztery krótkie wąsy. Płetwa grzbietowa jest silnie zredukowana, posiada tylko 3-5 promieni, natomiast płetwa odbytowa jest bardzo długa i sięga prawie do zaokrąglonej płetwy ogonowej. Ogon bardzo długi, stanowi 3/5 długości ciała. Oczy małe, nozdrza zakończone krótkimi mięsistymi rurkami.

Ubarwienie zależy od środowiska. Grzbiet jest ciemny lub prawie czarny, czasem z zielonkawym, niebieskawym lub brązowawym odcieniem. Boki ciemnożółtawobiałe z wyraźnym szarobrązowym marmurkowym wzorem, brzuch szarobiały z ciemnymi nieregularnymi plamami. Czasami występują czerwonookie osobniki albinotyczne.

Odżywianie

Młodociane osobniki zjadają początkowo skorupiaki, robaki itp. Starsze są drapieżnikami. Poluje na ryby różnych gatunków. Czasem zjada żaby, ropuchy i salamandry i wszelkiego innego rodzaju płazy, a nawet pożywia się gadami, ssakami, ptakami[8]. Gdy nie ma możliwości normalnego odżywiania, pożywia się padliną[9]. Choć najbardziej lubią jeść pływające ptaki[10], to większość zdobyczy to niewielkie rybki o długości kilkunastu centymetrów.

Rozród

Dojrzałość płciową osiąga w wieku 3–6 lat. Tarło odbywa się od V–VII w temperaturze nie mniejszej niż 20 °C, na zarośniętych płyciznach[11]. Samica buduje na oczyszczonym z roślin podłożu prymitywne gniazdo[11] i składa do niego około 500 tys. ziaren ikry, której pilnuje samiec. Wylęg następuje po 3-4 dniach. Okres larwalny kończy się po około 21 dniach. Młode osobniki wyglądem przypominają kijanki.W zależności od sprzyjających warunków sumy mogą osiągnąć metr długości nawet w przeciągu niecałych 2 lat. W prywatnych hodowlach (np. w Niemczech, Hiszpanii), już 10 miesięczne sumy mierzą przeciętnie około 60 cm. Nie jest jeszcze znana maksymalna długość życia tej ryby, ale szacuje się, że może dożyć ponad 80 lat.

Znaczenie gospodarcze

Największe znaczenie gospodarcze ma w rejonie Morza Czarnego. Wędkarze łowią go przede wszystkim na żywca lub martwą rybkę, z gruntu lub na spławik oraz na spinning.

Ochrona w Polsce

  • okres ochronny:
    • w terminie od dnia 1 maja do dnia 15 czerwca na obszarze morskich wód wewnętrznych na zachód od południka 15°23ʹ14ʺ E oraz na jeziorze Dąbie.[12]
    • w wodach śródlądowych od 1 stycznia do 31 maja.[13]
  • wymiar ochronny: 70 cm [13]

Rekordy wędkarskie

Rekord Polski wagowy: 105.5 kg, 259 cm (złowiony 17 października 2017 r. w Jeziorze Rybnickim) - łowca Władysław Bombik[14]

Rekord Polski długości: 102 kg wagi i 260 cm (złowiony 18 października 2018 r. w Jeziorze Rybnickim) - łowca Szymon Nowowiejski.

Największy sum złowiony w Polsce metodą trollingową 254 cm, łowcy: Jacek Wargocki, Marek Szymański i Szymon Szymański rz. Wisła 2015 r.

Oficjalny rekord świata: ok. 135 kg (według organizacji IGFA), złowiony w rzece Pad we Włoszech[15].

Zobacz też

Przypisy

  1. Silurus glanis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Silurus glanis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. G. Nikolski: Ichtiologia szczegółowa. Tłum. Franciszek Staff. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1970.
  4. Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  5. Ryby : encyklopedia zwierząt. Henryk Garbarczyk, Małgorzata Garbarczyk i Leszek Myszkowski (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007. ISBN 978-83-01-15140-9.
  6. Menno Schilthuizen: Ewolucja w miejskiej dżungli. s. 218. ISBN 978-83-7229-841-6.
  7. FishBase.org za Frimodt, C., 1995. Multilingual illustrated guide to the world's commercial coldwater fish. Fishing News Books, Osney Mead, Oxford, England. 215 p.
  8. Sum pospolity, www.medianauka.pl [dostęp 2020-11-21] (pol.).
  9. Sum pospolity, www.medianauka.pl [dostęp 2020-11-21] (pol.).
  10. Czym żywią się sumy?, swiatsuma.com [dostęp 2020-11-21].
  11. a b Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
  12. Obwieszczenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wymiarów i okresów ochronnych organizmów morskich poławianych przy wykonywaniu rybołówstwa rekreacyjnego oraz szczegółowego sposobu i warunków wykonywania rybołówstwa rekreacyjnego, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2019-12-05].
  13. a b Obwieszczenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 25 września 2018 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie połowu ryb oraz warunków chowu, hodowli i połowu innych organizmów żyjących w wodzie, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2019-12-05].
  14. Nowy rekord Polski. Sum wyłowiony w Rybniku miał 259 cm i 105,5 kg, Sport.pl [dostęp 2020-05-20] (pol.).
  15. Rekordowy sum na Rapalę. „Wędkarski świat”, 06-2011. ISSN 1425-719X. 

Media użyte na tej stronie

Wikispecies-logo.svg
Autor: (of code) cs:User:-xfi-, Licencja: CC BY-SA 3.0
The Wikispecies logo created by Zephram Stark based on a concept design by Jeremykemp.
Status iucn3.1 LC pl.svg
Autor: unknown, Licencja: CC BY 2.5
Silurus glanis 02.jpg
Autor: Dieter Florian (To contact the author, ask the uploader or take a look at tauchshop-florian.de.), Licencja: CC BY-SA 3.0 de
wels catfish in a former surface mine near Leipzig
Silurus glanis white.JPG
Autor: Reaperman, Licencja: CC BY-SA 3.0
Sumec velký (albín) v bazénku na veletrhu Petrův zdar.
Silurus glanis distmap.png
Autor: Cymothoa exigua, Licencja: CC BY-SA 3.0
Distribution map for Silurus glanis; native occurrence (red) - occurrence in coastal waters (blue) - introduced (orange); based on and Uwe Hartmann: Süßwasserfische (ISBN 3-8001-4296-1