Swobodny przepływ osób
Swobodny przepływ osób – jedna z podstawowych swobód zagwarantowanych w traktatach ustanawiających Wspólnoty Europejskie. Obejmuje prawo obywatela jednego państwa członkowskiego do osiedlania się lub pracy w innym państwie członkowskim Wspólnoty Europejskiej oraz specyficznych członków ich rodzin.
Spod działania tej swobody wyłączone są pewne grupy zawodowe: osoby świadczące pracę dla organów publicznych, porządkowych, dyplomacji, sędziów, policji, organów skarbowych.
Osoby objęte swobodą
Osobami mogącymi korzystać ze swobody objęci są:
- obywatele Unii,
- ich małżonkowie (różnej płci lub tej samej płci[1]),
- ich partnerzy (innej lub tej samej płci),
- bezpośrednie potomstwo (np. dzieci, wnukowie, prawnukowie) do 21 r. ż. obywatela Unii lub jego/jej małżonka lub partnera,
- zależni bezpośredni krewni obywateli Unii lub małżonka lub partnera (np. rodzice w podeszłym wieku).
Okresy przejściowe w swobodzie przepływu osób
Obywatel → może być zatrudniony w ↓ od roku: | w 2007 roku | w 2013 roku | ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Czechy | Estonia | Litwa | Łotwa | Polska | Słowacja | Słowenia | Węgry | Bułgaria | Rumunia | Chorwacja | ||
Austria | ||||||||||||
Belgia | ||||||||||||
Bułgaria | ||||||||||||
Chorwacja | ||||||||||||
Cypr | ||||||||||||
Czechy | ||||||||||||
Dania | ||||||||||||
Estonia | ||||||||||||
Finlandia | ||||||||||||
Francja | ||||||||||||
Grecja | ||||||||||||
Hiszpania | ||||||||||||
Holandia | ||||||||||||
Irlandia | ||||||||||||
Litwa | ||||||||||||
Luksemburg | ||||||||||||
Łotwa | ||||||||||||
Malta | ||||||||||||
Niemcy | ||||||||||||
Polska | ||||||||||||
Portugalia | ||||||||||||
Rumunia | ||||||||||||
Słowacja | ||||||||||||
Słowenia | ||||||||||||
Szwecja | ||||||||||||
Węgry | ||||||||||||
Wielka Brytania | ||||||||||||
Włochy | ||||||||||||
Islandia | ||||||||||||
Liechtenstein | ||||||||||||
Norwegia | ||||||||||||
Szwajcaria | ||||||||||||
Obywatel → może być zatrudniony w ↑ od roku | Czechy | Estonia | Litwa | Łotwa | Polska | Słowacja | Słowenia | Węgry | Bułgaria | Rumunia | Chorwacja |
¹Ponowne wprowadzenie przez Hiszpanię ograniczenia w dostępie do rynku pracy dla Rumunii w 2011 roku.
²Rynek pracy w Liechtensteinie jest zamknięty dla cudzoziemców. Osoby chcące podjąć pracę w tym kraju muszą uzyskać pozwolenie. Liechtenstein nie stosuje rozwiązań przejściowych ustanowionych w traktacie akcesyjnym, lecz postanowienia zawarte w załączniku VIII do umowy o EOG[2].
³Ponowne wprowadzenie przez Szwajcarię ograniczenia w dostępie do rynku pracy dla krajów grupy A8.
Ograniczenia wobec obywateli państw, które wstąpiły do UE w 2004 roku
Okresy przejściowe zostały wprowadzone na 7 lat, jednak zgodnie z zasadą "2+3+2":
- 2-letni okres przejściowy: 1 maja 2004 – 30 kwietnia 2006
- 3-letni okres przejściowy: 1 maja 2006 – 30 kwietnia 2009
- 2-letni okres przejściowy: 1 maja 2009 – 30 kwietnia 2011
Poszczególne kraje mogą zrezygnować ze stosowania kolejnych okresów. Wszystkie okresy przejściowe zostały zniesione z dniem 1 maja 2011 roku.
Pierwszy etap
W okresie 01.05.2004-30.04.2006 okresy przejściowe były stosowane przez:
- większość starych krajów członkowskich (wszystkie poza Wielką Brytanią, Irlandią i Szwecją) dla 8 z 10 nowych krajów członkowskich (poza Maltą i Cyprem), które przystąpiły do wspólnoty 1 maja 2004 roku
- trzy nowe kraje członkowskie (Polska, Słowenia, Węgry) na zasadzie wzajemności (dla tych krajów, które wprowadzą ograniczenia dla obywateli nowych krajów członkowskich).
- Malta zastrzegła sobie prawo do późniejszego (przez okres do siedmiu lat od daty wstąpienia do UE) wprowadzenia okresów przejściowych wobec obywateli wszystkich państw UE w przypadku zaobserwowania problemów na swoim rynku pracy. Jeżeli w tym czasie równowaga maltańskiego rynku pracy zostanie zakłócona w stopniu zagrażającym stopie życiowej lub poziomowi zatrudnienia w danym regionie lub sektorze zatrudnienia, wówczas państwo może wprowadzić ww. ograniczenia. W tym celu, Malta utrzyma system pozwoleń na pracę w celu monitorowania swojego rynku pracy tak, aby z wyprzedzeniem kontrolować niepokojące sytuacje. Takie pozwolenia na pracę są wydawane automatycznie.
Drugi etap
- W 3-letnim okresie przejściowym (01.05.2006-30.04.2009), ograniczenia zniosły: Portugalia, Hiszpania, Grecja, Finlandia i Islandia (1 maja 2006 r.), Włochy (27 lipca 2006 r.), Holandia (1 maja 2007 r.), Luksemburg (1 listopada 2007) oraz Francja (1 lipca 2008).
- Ze stosowania okresów przejściowych wobec obywateli państw, które takie ograniczenia wobec nich utrzymują, zrezygnowały Słowenia (w maju 2006) i Polska (w styczniu 2007).
Trzeci etap
W trzecim etapie (01.05.2009-30.04.2011) ograniczenia zniosły Belgia, Dania i Norwegia (1 maja 2009). Austria, Niemcy i Szwajcaria utrzymały okresy przejściowe do końca 1 maja 2011 roku.
W 2012 roku Szwajcaria wprowadziła ograniczenia dla obywateli 8 państw Europy środkowo-wschodniej.
Ograniczenia wobec obywateli państw, które wstąpiły do UE w 2007 roku
Okresy przejściowe zostały wprowadzone na 7 lat, jednak zgodnie z zasadą "2+3+2":
- 2-letni okres przejściowy: 1 stycznia 2007 – 31 grudnia 2008
- 3-letni okres przejściowy: 1 stycznia 2009 – 31 grudnia 2011
- 2-letni okres przejściowy: 1 stycznia 2012 – 31 grudnia 2013
Poszczególne kraje mogą zrezygnować ze stosowania kolejnych okresów. Wszystkie okresy przejściowe muszą zostać zniesione z dniem 31 grudnia 2013 roku.
Pierwszy etap
- Spośród dziesięciu państw, które rozszerzyły Unię w 2004 roku, jedynie Węgry i Malta zdecydowały się wprowadzić ograniczenia w dostępie do swych rynków pracy wobec obywateli Bułgarii i Rumunii.
- Spośród 19 pozostałych państw, okresów przejściowych nie zastosowały tylko Szwecja i Finlandia.
- Bułgaria i Rumunia zdecydowały nie wprowadzać ograniczeń dla żadnego spośród państw UE/EOG oraz Szwajcarii.
Drugi etap
- w 2009 roku ograniczenia w dostępie do rynków pracy wobec obywateli Bułgarii i Rumunii zniosły: Dania, Grecja, Hiszpania, Portugalia i Węgry
- w 2012 roku ograniczenia w dostępie do rynków pracy wobec obywateli Bułgarii i Rumunii zniosły:Irlandia,Islandia,Norwegia i Włochy
W roku 2011 Hiszpania wprowadziła ponowne ograniczenia w dostępie do rynku pracy dla Rumunii.
Przypisy
- ↑ Bułgaria: Wyrok na korzyść pary jednopłciowej (ang.). queer.pl, 2018-07-17. [dostęp 2018-07-21].
- ↑ Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej → Praca za granicą → Liechtenstein. [dostęp 2010-10-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-10-05)].
Zobacz też
- Unia Europejska
- Europejski Obszar Gospodarczy
- Okresy przejściowe
- Państwa A8
- Swobodny przepływ kapitału
- Swobodny przepływ towarów
- Swoboda świadczenia usług
- Placówki dyplomatyczne i konsularne Polski na świecie oraz obcych państw w Polsce
Linki zewnętrzne
Media użyte na tej stronie
Łatwo można dodać ramkę naokoło tej grafiki
Flaga Finlandii
Autor: Pedro A. Gracia Fajardo, escudo de Manual de Imagen Institucional de la Administración General del Estado, Licencja: CC0
Flaga Hiszpanii
Flag of Portugal, created by Columbano Bordalo Pinheiro (1857-1929), officially adopted by Portuguese government in June 30th 1911 (in use since about November 1910). Color shades matching the RGB values officially reccomended here. (PMS values should be used for direct ink or textile; CMYK for 4-color offset printing on paper; this is an image for screen display, RGB should be used.)
Flag of Liechtenstein