Szare
Artykuł | 49°33′25″N 19°2′25″E |
---|---|
- błąd | 39 m |
WD | 49°34'0.1"N, 19°3'0.0"E, 49°33'39.60"N, 19°3'12.92"E |
- błąd | 14 m |
Odległość | 1362 m |
wieś | |
![]() Zabudowa wsi | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2018) | 776[1] |
Strefa numeracyjna | 33 |
Kod pocztowy | 34-383[2] |
Tablice rejestracyjne | SZY |
SIMC | 0062662 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Szare – wieś w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Milówka. Powierzchnia sołectwa wynosi 725 ha, a liczba ludności 800, co daje gęstość zaludnienia równą 109 os./km²[3]. Herbem wsi Szare są trzy podkowy.
Położenie
Wieś leży na wysokości 400-600 m n.p.m. w południowo-wschodniej części Beskidu Śląskiego. Rozciągnięta jest w dolince potoku Szarego - pomiędzy niewysokim grzbietem, zakończonym górą Suchą (zwaną też Sybirką; 637 m n.p.m.) na południowym wschodzie a grzbietem Szarego na północnym zachodzie.
Części wsi
SIMC | Nazwa | Rodzaj |
---|---|---|
1003495 | Krutaki | część wsi |
0062691 | Suche | część wsi |
Historia
Szare, według wójta żywieckiego Andrzeja Komonieckiego nazywane również Śmierlawką, powstało ok. 1625 r. - prawdopodobnie przez podniesienie przez królową Konstancję do rangi wsi starszej osady wołoskiej. Na terenie tym osiedleni zostali również chłopi z Lipowej, których ziemie zabrał w 1608 r. Mikołaj Komorowski, tworząc lipowski folwark. Szare było wsią zarębną i należało do klucza folwarcznego Węgierskiej Górki; jego mieszkańcy byli zobowiązani m.in. do "wyrabiania" w lasach określonej ilości drewna i spławiania go Sołą do Żywca lub nawet Krakowa.
Z Szarego pochodził Tomasz Masny – jeden z "najsłynniejszych" żywieckich zbójników, herszt zbójnickiej familii, grasującej w latach 1623-1624 po całej Żywiecczyźnie.
W 1672 r. wieś liczyła 20 gospodarstw i 170 mieszkańców, oprócz prac w lesie zajmujących się głównie pasterstwem. Według inwentarza z 1817 r. należało do niej 366 polan o łącznej powierzchni ok. 820 ha. W XIX w. działał tu prymitywny zakład produkujący tekturę.
Według austriackiego spisu ludności z 1900 w 297 budynkach w Szarych (obejmujących również późniejsze Laliki) na obszarze 2168 hektarów mieszkało 1945 osób (gęstość zaludnienia 89,7 os./km²), z czego 1934 (99,4%) było katolikami, 10 (0,5%) wyznawcami judaizmu a 1 innej religii, 1937 (99,6%) polsko- a 8 (0,4%) niemieckojęzycznymi[6].
7 października 1940 r. w ramach hitlerowskiej "Saybusch-Aktion" (Akcja Żywiec) wysiedlono z Szarego 58 polskich rodzin (318 osób), osiedlając na ich miejsce 18 rodzin (70 osób) niemieckich. Wyzwolenie wsi nastąpiło 6 kwietnia 1945 r., lecz na odległej o parę km na południe górze Szklanówce okrążone oddziały niemieckie broniły się aż do 30 kwietnia.
W 1948 z miejscowości wyodrębniły się Laliki.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.
Współczesność
W ostatnich latach uruchomiono w Szarem kilka gospodarstw agroturystycznych. W jednym z nich prowadzona jest hodowla koni – w połączeniu z prowadzeniem ścieżek turystycznych do jazdy konnej.
Zabytki
We wsi, przy drodze na Pawlicznem, znajduje się kaplica pw. Wniebowzięcia Matki Boskiej. Wystawiona w 1826 r. przez Szczepana Kuśnierza. Murowana, z kamienia, na rzucie prostokąta, ma kolebkowe sklepienie i gontowy dach z wydatnym okapem od frontu. We wnętrzu ołtarzyk z obrazem Wniebowzięcia, o charakterze ludowego baroku. We wsi znajduje się także drewniana dzwonnica z 1784 roku[7].
Zobacz też
- Szarejki
- Szarek
Przypisy
- ↑ Milówka w liczbach. beskidLIVE.pl, 11 września 2019. [dostęp 2020-12-17].
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1243 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ UG Milówka: Statut Sołectwa Szare. [w:] www.milowka.com.pl [on-line]. 2009-12-28, 2009. [dostęp 2011-01-01].
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
- ↑ GUS. Rejestr TERYT
- ↑ Gemeindelexikon der im Reichsrate vertretenen Königreiche und Länder, bearbeitet auf Grund der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1900, XII. Galizien. Wien: 1907.
- ↑ Drewniana architektura sakralna - Dzwonnica w Szarem. „Nad Sołą i Koszarawą”. 10 (161), 2005-05-15.
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of en:Silesian Voivodeship with counties (powiats) and municipalities (gminas). Geographic limits of the map:
- N: 51.1617 N
- S: 49.2956 N
- W: 17.8872 E
- E: 20.0559 E
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Żywiec County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
N: 49.84 N S: 49.38 N W: 18.90 E
E: 19.50 ELogo społeczności Wikimedia. Proszę zauważyć, że w przeciwieństwie do większości logotypów związanych z ruchem Wikimedia, to logo nie jest zarejestrowane jako znak towarowy.
Autor: Gower, Licencja: CC BY-SA 3.0
Drewniana dzwonnica z Szarego (pochodzi z 1784), gmina Milówka.
Herb Szarego, gmina Milówka, na podstawie herbu Wappen Eisenberg (Pfalz).
Gmina Milówka coat of arms