Budynek Szkoły Podstawowej nr 3 im. ks. Franciszka Blachnickiego w Tarnowskich Górach
![]() | |
Budynek szkoły w 2013 roku | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Adres | |
Typ budynku | |
Styl architektoniczny | |
Architekt | Martin Stefke |
Inwestor | miasto Tarnowskie Góry |
Kondygnacje | 4 |
Rozpoczęcie budowy | |
Ukończenie budowy | |
Właściciel | miasto Tarnowskie Góry |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() | |
Strona internetowa |
Budynek Szkoły Podstawowej nr 3 im. ks. Franciszka Blachnickiego w Tarnowskich Górach (tzw. Szkoła Parkowa[3][4][5], niem. 1939–1945 Adolf-Hitler-Schule[6]) – gmach wybudowany w latach 1929–1932 w Tarnowskich Górach, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego[1], mieszczący współcześnie szkołę podstawową.
Lokalizacja
Budynek szkoły znajduje się w dzielnicy Śródmieście-Centrum miasta Tarnowskie Góry, na zachodnim skraju zabytkowego śródmieścia, po wschodniej stronie ulicy Stanisława Wyspiańskiego[7].
Historia
Jedną z pierwszych szkół powszechnych w Tarnowskich Górach była Katolicka Szkoła Powszechna nr 2 Żeńska, która początkowo mieściła się w budynku przy ul. Zamkowej 3-5 w ścisłym centrum miasta. Miała ona jednak tylko 14 sal lekcyjnych, była więc zbyt mała w stosunku do wzrastających potrzeb. Z tego powodu tarnogórska rada miejska podjęła 5 listopada 1928 roku decyzję o budowie nowego, 32-klasowego gmachu szkolnego na zakupionej na ten cel dużej działce przy ul. Parkowej (obecnie ul. Stanisława Wyspiańskiego) w pobliżu parku miejskiego, stąd szkoła ta często nazywana była i jest „szkołą parkową”[3][4][2][5].
Budowa obiektu według projektu Martina Stefke, pod nadzorem miejskiego budowniczego Wiktora Warzechy, rozpoczęła się w grudniu 1929 i trwała niecałe 3 lata. Wykonawcą prac była firma Kaspara Jastrzembskiego z Tarnowskich Gór[2][3]. Otwarcie nowej placówki nastąpiło 31 października 1932 roku i brał w nim udział m.in. wojewoda Michał Grażyński[3]. Szkole nadano nazwę Katolicka Szkoła Powszechna nr 2 Żeńska im. Królowej Jadwigi. Oprócz niej w budynku swoje pomieszczenia miały również Szkoła Powszechna Specjalna nr 6 oraz Publiczna Szkoła Powszechna nr 5 dla Mniejszości Językowej Niemieckiej, która w roku szkolnym 1937/1938 przeniesiona została do budynku Szkoły Powszechnej nr 1 przy ulicy Jana III Sobieskiego[8][3][4].
W 1935 roku ze Szkoły Powszechnej nr 2 wyodrębniono Publiczną Szkołę Powszechną nr 4 Żeńską, zaś ze Szkoły Powszechnej nr 1 przy ulicy Sobieskiego – Publiczną Szkołę Powszechną nr 3 Męską. Ta druga we wrześniu 1937 roku przeniesiona została do budynku przy ul. Parkowej, w wyniku czego znalazły się w nim w sumie cztery szkoły[3].
We wrześniu 1939 roku budynek przejęty został przez władze niemieckie, a szkole nadano nazwę Adolf-Hitler-Schule (pol. 'szkoła im. Adolfa Hitlera')[2][6]. W części budynku umieszczono szpital wojskowy, zaś pod koniec wojny na terenie boisk zbudowano schrony i rowy przeciwlotnicze.
Po wojnie budynek wyremontowano[3]. W 1954 roku uruchomiony został radiowęzeł. W roku szkolnym 1962/1963 szkoła stała się placówką koedukacyjną, natomiast w 1965 Szkołę Specjalną nr 6 przeniesiono do nowo wybudowanego budynku przy ul. Strzelców Bytomskich[3][4][9]. W 1972 roku, krótko po otwarciu nowego budynku szkolnego w dzielnicy Osada Jana, Szkoła Podstawowa nr 4 została zlikwidowana. Od tego momentu w budynku znajdują się już tylko dwie szkoły: Szkoła Podstawowa nr 2 (w bloku północnym) i Szkoła Podstawowa nr 3 (w bloku południowym). Rok później Szkoła Podstawowa nr 3 zyskała imię działacza komunistycznego, Aleksandra Zawadzkiego. W 1983 roku miał miejsce pierwszy od 1946 roku remont generalny budynku[3].
W 1990 roku z nazwy Szkoły Podstawowej nr 3 usunięto komunistycznego patrona, z kolei Szkole Podstawowej nr 2 nadano 19 listopada 1993 roku imię zmarłego wieloletniego nauczyciela tej szkoły, prof. Władysława Babireckiego[10].
W roku szkolnym 1999/2000 w wyniku reformy edukacji, Szkoła Podstawowa nr 2 przekształcona została w Publiczne Gimnazjum nr 2 Sportowe[3].
W czerwcu 2012 roku patronem Szkoły Podstawowej nr 3 został ks. Franciszek Blachnicki[11].
We wrześniu 2017 roku wskutek reformy systemu oświaty Publiczne Gimnazjum nr 2 Sportowe zostało włączone do Szkoły Podstawowej nr 3, tworząc jednolitą ośmioklasową Szkołę Podstawową nr 3 im. ks. Franciszka Blachnickiego[12].
Architektura
Budynek stanowi przykład wczesnego zastosowania modernistycznej formy architektonicznej inspirowanej działalnością Bauhausu[2]. Kształt jego żelbetowej konstrukcji sprowadzony został do geometrycznych form z zachowaniem klasycystycznego wyczucia. Został założony na symetrycznym rzucie, zbudowany z trzech potężnych bloków nakrytych płaskimi dachami, z których blok środkowy jest niższy i cofnięty względem bloku północnego i południowego. W tylnej części budynku znajdują się duże tarasy na dachach sal gimnastycznych[2][4].
Pierwotnie wnętrza mieściły 5 obszernych klatek schodowych, 2 sale gimnastyczne o wysokości 7 metrów, przy których znajdowały się po 2 szatnie i natryski, 30 sal lekcyjnych, 3 pracownie, 2 sale rysunkowe, 8 sal do nauczania o gospodarstwie domowym, 14 pomieszczeń na pomoce szkolne, 2 kuchnie i 2 stołówki, 2 kancelarie, 2 pokoje nauczycielskie i 2 mieszkania dla nauczycieli oraz 2 gabinety lekarskie i jedna świetlica. W „szkole parkowej” zainstalowano dzwonki elektryczne oraz – w jako pierwszej szkole w Polsce – zastosowano ogrzewanie gazowe. Do czasów współczesnych zachowała się oryginalna stolarka drzwiowa oraz – częściowo – okienna[2][4].
Wokół budynku znajduje się uporządkowane otoczenie z boiskami i ogródkiem szkolnym od strony tylnej oraz trawnikami i murkami z cegły klinkierowej z metalowymi listwami przed frontonem. Przed najmniejszym, środkowym wejściem ustawiony ceglany postument z zegarem[13].
W okresie międzywojennym, jako najnowocześniejszy budynek szkolny w kraju, był celem wielu delegacji, budził powszechne uznanie; nawet ze strony prasy niemieckiej[2].
Galeria
Przypisy
- ↑ a b Rejestr zabytków nieruchomych w województwie śląskim. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2018-02-01].
- ↑ a b c d e f g h Broniec i in. 2009 ↓, s. 109.
- ↑ a b c d e f g h i j Szkoła Podstawowa nr 3 im. ks. Franciszka Blachnickiego w Tarnowskich Górach: Historia naszej szkoły. [dostęp 2018-02-01]. (pol.).
- ↑ a b c d e f Herbert Jeziorski , Tarnowskie Góry w okresie międzywojennym (1918–1939). Szkoły i przedszkola, [w:] Jan Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 445–447, ISBN 83-911508-3-6 .
- ↑ a b Ryszard Bednarczyk: Śladami tarnogórskiego funkcjonalizmu. Tarnowskie Góry: Fundacja Kruszce Śląska, 2015, s. 7.
- ↑ a b Widokówki z Tarnowskich Gór: Lata 1939–1945, Tarnowskie Góry w latach okupacji. [w:] tarnowskie_gory.fotopolska.eu, Dana [on-line]. 2017-02-07. [dostęp 2018-02-04]. (pol.).
- ↑ Ulica Stanisława Wyspiańskiego w Tarnowskich Górach na mapie Polski Targeo.
- ↑ Józef Prażmowski: Szkolnictwo w województwie śląskim: przedszkola, szkoły wszelkiego typu, nauczycielstwo. Katowice: nakładem autora, 1938, s. III. [dostęp 2018-02-04].
- ↑ Zdzisław Franus , Lata II wojny światowej i powojennego półwiecza. Oświata, [w:] Jan Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 611–612, ISBN 83-911508-3-6 .
- ↑ Jan Pluta. Profesor – tarnogórska legenda. „Montes Tarnovicensis”, 2000-09-09. Oficyna „Monos”. ISSN 1640-0216. [zarchiwizowane z adresu]. (pol.).
- ↑ Ksiądz Franciszek Blachnicki patronem Szkoły Podstawowej nr 3 w Tarnowskich Górach. [w:] Urząd Miejski w Tarnowskich Górach [on-line]. 2012-06-05. [dostęp 2018-02-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-20)]. (pol.).
- ↑ Szkoły po nowemu. [w:] Urząd Miejski w Tarnowskich Górach [on-line]. 2017-02-22. [dostęp 2021-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).
- ↑ Zofia Krzykowska , Tarnowskie Góry w okresie międzywojennym (1918-1939). Architektura, [w:] Jan Drabina (red.), Historia Tarnowskich Gór, Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 471–472, ISBN 83-911508-3-6 .
Bibliografia
- Marian Broniec, Ryszard Bednarczyk, Arkadiusz Czech, Mieczysław Filak, Krzysztof Gwóźdż, Jan Hahn, Marek Kandzia, Alicja Kosiba-Lesiak, Zofia Krzykowska, Dominik Ochman, Marek Panuś, Przemysław Rubacha, Anna Sopuch, Gabriela Szubińska, Marek Wojcik, Roman Wolniszewski: Przewodnik Tarnowskie Góry. Tarnowskie Góry: Drukpol sp.j., 2009. ISBN 978-83-61458-36-4.Sprawdź autora:15.
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of en:Silesian Voivodeship with counties (powiats) and municipalities (gminas). Geographic limits of the map:
- N: 51.1617 N
- S: 49.2956 N
- W: 17.8872 E
- E: 20.0559 E
Blue Shield - the Distinctive emblem for the Protection of Cultural Property. The distinctive emblem is a protective symbol used during armed conflicts. Its use is restricted under international law.
Widokówka z Tarnowskich Gór (1944)
Budowa Szkoły Powszechnej nr 2 w Tarnowskich Górach (1929-1931)
Budowa Szkoły Powszechnej nr 2 w Tarnowskich Górach (1929)
Autor: Tadeusz Gajl, vector version Bastianow, Licencja: CC BY-SA 3.0
Herb Tarnowskich Gór
Autor: Polar123, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Tarnowskie Góry, szkoła, 1932
Adolf-Hitler-Schule in Tarnowitz
Autor:
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Tarnowskie Góry County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
- N: 50.6412 N
- S: 50.3183 N
- W: 18.55 E
- E: 19.154 E
Autor: Gliwi, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Tarnowskie Góry, ul. Stanisława Wyspiańskiego 1-3 - szkoła z 1932 roku (zabytek nr A/389/12)
Autor: Gliwi, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Tarnowskie Góry, ul. Stanisława Wyspiańskiego 1-3 - szkoła z 1932 roku (zabytek nr A/389/12)
Autor: Polar123, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Tarnowskie Góry, szkoła, 1932
Szkoła Powszechna nr 2 w Tarnowskich Górach