Szprotawa
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
![]() Plac ewangelicki | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | |||||
Prawa miejskie | przed 1260 | ||||
Burmistrz | Mirosław Gąsik | ||||
Powierzchnia | 10,95 km² | ||||
Populacja (31.12.2019) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna | (+48) 68 | ||||
Kod pocztowy | 67-300 | ||||
Tablice rejestracyjne | FZG | ||||
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) | 0810074 | ||||
SIMC | 0988603 | ||||
Urząd miejski ul. Rynek 4567-300 Szprotawa | |||||
Strona internetowa |
Szprotawa (łac. Sprottavia, niem. Sprottau) – miasto w województwie lubuskim, w powiecie żagańskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szprotawa. Położone nad Bobrem i Szprotawą.
Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Szprotawa liczyła 11 711 mieszkańców[1].
Miasto jest ośrodkiem przemysłowo-usługowym. Zlokalizowany jest tu m.in. przemysł betoniarski, metalowy i spożywczy.
Położenie
Szprotawa leży w południowej części województwa lubuskiego. Miasto usytuowane jest w odległości 50 km od Zielonej Góry, 26 km od autostrady A4, 60 km od granicy polsko-niemieckiej, 140 km od Wrocławia i 160 km od Poznania.
Pod względem historycznym Szprotawa leży na Dolnym Śląsku[2].
Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 10,95 km²[3].
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. zielonogórskiego.
Nazwa
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Polskie-nazwy_%C5%9Bl%C4%85skich_miejscowosci_z_patentu_Fryderyka_II_1750.jpg/250px-Polskie-nazwy_%C5%9Bl%C4%85skich_miejscowosci_z_patentu_Fryderyka_II_1750.jpg)
W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Sprotavia[5][6]. Nazwa miejscowości w zlatynizowanej formie Sprotavia wymieniona jest w łacińskim dokumencie z 1312 roku wydanym w Głogowie[7].
W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińskie nazwy: Sprotta, Sprottavia[8]. Szwajcarski kartograf i geograf Mateusz Merian w swoim dziele „Topographia” wydanym w roku 1650 podaje zgermanizowaną formę nazwy miejscowości: „Sprottau” z informacją, że „jej nazwa jest polska, a oznacza miejsce, na którym wiele pniaków i krzaków wykarczowano, by mieszkania na nich pobudować”, (niem. „Ihr Nam ist Polnisch und bedeutet einen Ort da man viel Dörner und Gesträuch außgerottet und Wohnungen darauf gebauet hat.”)[9][10]
W pruskim urzędowym dokumencie z 1750 roku wydanym języku polskim w Berlinie przez Fryderyka Wielkiego miasto wymienione jest pośród innych śląskich miejscowości jako Szprotawa[4]. Nazwę Sprotawa w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[11]. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec wieku XIX podaje polską nazwę miejscowości Szprotawa, zlatynizowaną Sprottavia oraz dwie niemieckie – Sprotaw i Sprottau[12].
Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[13].
Historia
Najwcześniejsze dzieje Szprotawy owiane są tajemnicą. Przekaz kronikarza Thietmara pod datą 1000 wymienia osadę plemienia Dziadoszyców zwaną Ilva bądź Ilua. Niektórzy widzą w nim dzisiejszą Iławę, dzielnicę Szprotawy[14][15][16][17][18][19][20], inni – Iłowę (niem. Halbau)[21][22][23]. To w tym miejscu doszło w roku 1000 do spotkania Bolesława Chrobrego z cesarzem Ottonem III, który podążał na zjazd w Gnieźnie. Spotkanie władców upamiętnia pomnik usytuowany na rogatkach miasta. W grudniu 2008 przeprowadzono sondażowe prace archeologiczne na wzgórzu w centrum tamtejszego parku pod kierunkiem Mariusza Łesiuka, jednakże jednoznacznie nie potwierdziły one, by znajdowało się tam średniowieczne grodzisko z X wieku[24]. Przywilej lokacyjny na prawie średzkim otrzymała Szprotawa ok. 1260 roku z rąk księcia Konrada Głogowskiego, który otoczył również miasto murami miejskimi[10]. Gród leżał na skrzyżowaniu szlaków komunikacyjnych m.in. przy tzw. Niskim Trakcie, szybko otrzymał liczne przywileje m.in. prawo mili i wolny targ solą[25], co sprzyjało szybkiemu rozwojowi osady. Najprężniej rozwijało się sukiennictwo, miejscowe sukno eksportowano do Frankfurtu, Szczecina i do Polski. Znacznych dochodów przysparzało cło pobierane od bydła pędzonego z Polski do Niemiec oraz handel żelazem wytapianym w miejskich kuźnicach[25]. W czasach największej świetności Szprotawa była siedzibą Piastów głogowskich, a od 1331 pod zwierzchnictwem Czech, w 1407 zyskała prawo bicia własnej monety. W 1473 spłonęła cała zabudowa miejska razem z zamkiem, od listopada 1488 do stycznia 1489 miasto było oblegane przez wojska węgierskie Macieja Korwina[25]. W II połowie XV wieku stanowiła lenno węgierskie, zaś na przełomie XV i XVI wieku zarządzali tymi terenami polscy królewicze Jan I Olbracht i Zygmunt. W 1506 miasto ponownie dostało się pod zwierzchnictwo czeskie, od 1526 do 1724 było we władaniu Habsburgów, a następnie Prus. W 1552 w wyniku epidemii zmarło 1400 z 2000 mieszkańców. Wojna trzydziestoletnia doprowadziła miejskie finanse do ruiny. Na początku XVIII w. kondycja kasy miejskiej znacznie się poprawiła, w 1732 rada miasta nabyła nowe majątki rycerskie. Szprotawa posiadała 10 290 ha ziemi, w tym 7500 ha terenów leśnych[25]. W 1746 miasto znalazło się w rękach królów czeskich pochodzących z dynastii Jagiellonów[26]. Od początku XVIII nastąpił znaczny rozwój manufaktur, a w kolejnym stuleciu przemysłu m.in. metalurgicznego. W 1846 uruchomiono linię kolejową łączącą Szprotawę z Głogowem i Żaganiem, co przyniosło poniesienie rangi miasta oraz otwarcie drogi zbytu towarów. W 1897 rozpoczęła pracę gazownia miejska, a do 1936 większą część miasta objęto siecią wodociągów i kanalizacji. W 1932 do powiatu szprotawskiego przyłączono znaczną część powiatu żagańskiego, nowy powiat zajmował obszar 1464 km i był największy w rejencji legnickiej, miało to niebagatelny wpływ na wzrost znaczenie miasta[25].
Podczas II wojny światowej istniały tu dwa obozy robocze dla jeńców radzieckich, podlegały one obozowi w Żaganiu. W 1945 w ramach ofensywa dolnośląskiej wojska Armii Czerwonej dotarły do Szprotawy. Po walkach z oddziałami niemieckimi miasto zdobył 13 lutego 1945 10 Gwardyjski Korpus Pancerny z 4 Gwardyjskiej Armii Pancernej oraz wojska 13 Armii należące do 1 Frontu Ukraińskiego[27]. Po wojnie w al. Niepodległości wzniesiono Pomnik Braterstwa Broni[28]. Substancja miejska została zniszczona w 50-55%. Do 1947 wysiedlono za Odrę przedwojennych mieszkańców pochodzenia niemieckiego. Powstały Dolnośląskie Zakłady Odlewnicze, fabryka mebli, zakłady dziewiarskie, garbarskie i wytwórnia świec[29]. W latach 1946–1975 Szprotawa była stolicą powiatu[25].
Demografia
Źródło:[30][31][32][33] Według danych z 31 grudnia 2014 r. miasto miało 12 252 mieszkańców[34].
- Piramida wieku mieszkańców Szprotawy w 2014 roku[33].
Zabytki
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[35]:
- miasto
- kościół parafialny pod wezwaniem pw. Wniebowzięcia NMP, XIII/XIV wieku, XV-XVII wieku
- kościół ewangelicki pod wezwaniem Zbawiciela, z 1747 roku, 1825 roku, powstały na fundamentach średniowiecznego zamku książęcego
- klasztor magdalenek, pl. Kościelny 2, z XVII wieku
- cmentarz żydowski, ul. Kraszewskiego, z połowy XIX wieku
- mury obronne, z XIV wieku
- baszta przy kościele ewangelickim
- brama Żagańska – miejska, siedziba Muzeum Ziemi Szprotawskiej im. dr. Felixa Matuszkiewicza, ul. Muzealna, z XIV wieku, 1480 roku
- ratusz, z lat 1583-1586, w XVII-XIX wieku
- dom, pl. Ewangelicki 1, z XVI/XVII wieku, w 1840 roku
- szkoła ewangelicka, pl. Ewangelicki 2, z 1773 roku
- dom, pl. Ewangelicki 3
- dom, ul. Konopnickiej 13, z 1899 roku, w 1904 roku
- szkoła katolicka, pl. Kościelny 4, z 1598 roku, XVIII wieku /XIX wieku
- dom, pl. Kościuszki 9, z XVIII wieku
- dom, obecnie Biblioteka Miejska, ul. Niepodległości 16, z końca XIX wieku
- domy, ul. Odrodzenia 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13
- dom, ul. Muzealna 2/3, z XVIII wieku -XIX wieku
- budynki w zespole rzeźni, ul. Sobieskiego
- ubojnia, z lat 1888-89
- chłodnia i aparatownia, z 1909 roku
- budynek administracyjno-mieszkalny, z lat 1888-89
Szprotawa – Iława
- kościół filialny pod wezwaniem św. Andrzeja, z połowy XIII wieku, XVI-XIX wieku
- dzwonnica-brama
Szprotawa – Puszczyków
- kościół parafialny pod wezwaniem Zbawiciela Świata, z połowy XIV wieku, XIX wieku
- cmentarz przykościelny
Brama Żagańska – Muzeum Ziemi Szprotawskiej w tle kościół
Kościół św. Andrzeja Szprotawa – Puszczyków
Wieża o konstrukcji szachulcowej w obrębie murów kościoła św. Andrzeja
Pomnik 1000. rocznicy powitania Ottona III przez Bolesława Chrobrego w Iławie, na placu przed ratuszem.
Dzielnice i osiedla Szprotawy
Terytorium miasta Szprotawa nie jest prawnie podzielone na dzielnice i osiedla (art. 5 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 roku). Jednak mimo to w mieście istnieje podział poszczególnych jego części ze względów historycznych i położenia geograficznego. Nazwy dzielnic i osiedli są nazwami zwyczajowymi, które używane są powszechnie przez mieszkańców.
Dzielnice:
- Śródmieście (Centrum)
- Zabobrze (Os. Piastowskie, Puszczyków, Komarów)
- Iława (Sowiny)
Osiedla mieszkaniowe:
- Osiedle Słoneczne (dzielnica Śródmieście)
- Osiedle B. Chrobrego (dzielnica Śródmieście)
- Osiedle T. Kościuszki (dzielnica Śródmieście)
- Osiedle Piastowskie (osiedle domków jednorodzinnych na Zabobrzu)
- Osiedle Koszary (dzielnica Śródmieście)
Rozwój i przyszłość
W przyszłości planuje się przyłączenie pobliskich wsi (m.in. Henryków, Nowa Kopernia, Wiechlice-Lotnisko, Dziećmiarowice) do miasta.
Szprotawa posiada strefę inwestycyjną o powierzchni 200 ha, w tym część należy do Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej Invest-Park w ramach podstrefy Szprotawa. Znajduje się ona w większości na terenie dawnego radzieckiego lotniska wojskowego Szprotawa-Wiechlice. Dzięki utworzeniu strefy miasto ma szansę na nowe miejsca pracy i dalszy rozwój.
Przyroda
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Central_Park_Szprotawa.jpg/220px-Central_Park_Szprotawa.jpg)
- Dąb Chrobry
- Dąb Śniadaniowy
- Dąb Kotwicza
- Dąb Henryk w Henrykowie
- Rezerwat przyrody Buczyna Szprotawska
- Ostoja przyrody Bunkrowe Wzgórza
- Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy Park Słowiański
- Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy Potok Sucha (dopływ Szprotawy)
- Bory Szprotawskie
- Bory Dolnośląskie
- Parki miejskie
- Stawy Bobrowickie
- Flins (pomnik przyrody)
- Dąb Blaszak
- Skrzydłorzech kaukaski (pomnik przyrody)
Transport
Drogi krajowe i wojewódzkie przebiegające przez Szprotawę
- Droga krajowa nr 12 przebiegająca m.in. przez Kalisz, Radom czy Lublin,
- Droga wojewódzka nr 297 przebiegająca od Nowej Soli do Pasiecznika m.in. przez Bolesławiec.
Ważniejsze drogi krajowe przebiegające w pobliżu Szprotawy
- Autostrada A4 (węzeł Krzyżowa z A18) – 30 km od Szprotawy,
- Autostrada A18 (węzeł Golnice z DW297) – 26 km od Szprotawy,
- Droga ekspresowa S3 (węzeł Nowe Miasteczko) – 20 km od Szprotawy.
Linia kolejowa
Przez miasto przebiega linia kolejowa nr 14 Łódź Kaliska – Forst (odcinek Żagań – Głogów).
Transport publiczny
Szprotawa aktualnie ma względnie dobrze rozwinięty transport publiczny.
We wrześniu 2019 roku została uruchomiona komunikacja gminna, która obejmuje aktualnie 3 linie:
- 1 – do Leszna Górnego (na stację PKP)
- 18 do Żagania (w weekendy)
- 100 – do Zielonej Góry
Operatorem wszystkich linii jest Przedsiębiorstwo Transportowe Romex.
Ponadto organizowane są kursy komercyjne linii 18 do Żagania w dni robocze, obsługuje je Miejski Zakład Komunikacyjny w Żaganiu. Funkcjonuje również komunikacja regionalna innych przewoźników, oraz sieć otwartych przewozów szkolnych.
Ze względu na położenie miasta przy drodze krajowej nr 12 oraz drodze wojewódzkiej nr 297, swoje przystanki ma tu kilka autobusów dalekobieżnych np. do Jeleniej Góry, Karpacza, Szczecina i Koszalina.
Głównym węzłem komunikacji regionalnej i dalekobieżnej jest Szprotawski Dworzec Autobusowy przy ul. Kolejowej, natomiast ruch miejski i podmiejski koncentruje się na przystanku Szprotawski Dom Kultury na pl. Mickiewicza. Skromy ruch międzynarodowy odbywa się na przystanku przy pl. Komuny Paryskiej.
Klimat (1979–2013)
Miesiąc | Sty | Lut | Mar | Kwi | Maj | Cze | Lip | Sie | Wrz | Paź | Lis | Gru | Roczna |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Rekordy maksymalnej temperatury [°C] | 18,0 | 20,2 | 25,1 | 30,3 | 34,0 | 36,5 | 38,0 | 41,0 | 35,3 | 27,2 | 21,0 | 16,0 | 41,0 |
Średnie temperatury w dzień [°C] | 1,9 | 3,3 | 8,1 | 14,1 | 19,6 | 22,1 | 24,2 | 24,0 | 19,0 | 13,6 | 6,9 | 3,2 | 13,3 |
Średnie dobowe temperatury [°C] | -0,7 | 0,0 | 3,9 | 8,8 | 13,9 | 16,7 | 18,7 | 18,4 | 14,4 | 9,2 | 4,3 | 0,7 | 9,0 |
Średnie temperatury w nocy [°C] | -3,6 | -3,1 | 0,1 | 3,7 | 8,2 | 11,4 | 13,4 | 13,0 | 9,5 | 5,3 | 1,2 | -1,9 | 4,8 |
Rekordy minimalnej temperatury [°C] | -25,6 | -22,9 | -15,5 | -6,2 | -2,2 | 1,3 | 6,3 | 3,8 | 0,9 | -4,4 | -13,2 | -20,9 | −25,6 |
Opady [mm] | 37 | 31 | 39 | 33 | 48 | 56 | 83 | 65 | 43 | 31 | 39 | 41 | 546 |
Średnia liczba dni z opadami | 10 | 9 | 10 | 8 | 10 | 11 | 12 | 10 | 9 | 7 | 9 | 11 | 116 |
Źródło: Na podstawie 35-lecia 1979–2013[36] |
Sport
Kluby sportowe
- Klub Sportowy „Sprotavia” Szprotawa – klub piłkarski założony w 1946 roku.
- KS Szprotavia Szprotawa – sekcja koszykówki dziewcząt
- Akayama Szprotawa – klub ju-jitsu
- ULKS Uczniak Szprotawa – lekka atletyka, tenis stołowy
- UKS Jedynka Szprotawa – sekcja siatkówki
Obiekty sportowe
- Stadion Miejski w Szprotawie
- Hala sportowa przy Gimnazjum nr 1
- Sala sportowa OSiR
Wspólnoty wyznaniowe
Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:
- Kościół rzymskokatolicki:
- Kościół polskokatolicki:
- Kościół greckokatolicki:
- parafialna cerkiew Przemienienia Pańskiego
- Kościół Zielonoświątkowy:
- zbór w Szprotawie, ul. Nowa 7
- Świadkowie Jehowy:
- zbór Szprotawa (Sala Królestwa ul. Koszarowa 2B)[37].
Współpraca międzynarodowa
Miasta i gminy partnerskie:
Honorowi obywatele miasta
- Heinrich Göppert (1863)
- Klaus Hänsch
- Aleksander Kwaśniewski
- Klaus Solmecke, były burmistrz miasta partnerskiego Gevelsberg w Niemczech
- Wadim Tyszkiewicz – były burmistrz Nowej Soli, aktualnie senator
Lokalne produkty tradycyjne
- Ocet jabłkowo-miodowy, produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych w dniu 2016-01-19 w kategorii Inne w woj. lubuskim[40]
- Miodowa musztarda z dyni, produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych w dniu 2016-11-04 w kategorii Warzywa i owoce w woj. lubuskim[41]
- Ziołomiód pokrzywowy, produkt wpisany na listę produktów tradycyjnych w dniu 2015-01-26 w kategorii Inne w woj. lubuskim[42][43].
Zobacz też
- powiat szprotawski
- Flins
- Obóz jeniecki Szprotawa
- Lotnisko Szprotawa
- kościół Bożego Ciała w Szprotawie
- Szprotawa (stacja kolejowa)
- Gród Chrobry w Szprotawie
- Towarzystwo Bory Dolnośląskie im. Klausa Haenscha z siedzibą w Szprotawie
- Szprotawski Park Kamiennych Drogowskazów
Przypisy
- ↑ a b Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-07-19] .
- ↑ Władysław Jan Grabski, 200 miast wraca do Polski. Informator historyczny, Wydawnictwo Zachodnie, Poznań 1947, s. 334.
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
- ↑ a b Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”
- ↑ Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
- ↑ H. Markgraf, J. W. Schulte, „Codex Diplomaticus Silesiae T. 14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis”, Breslau 1889
- ↑ „Codex Diplomaticus Maioris Poloniae”, tomus II, Biblioteka Kórnicka, Poznań 1878, str. 292..
- ↑ Detlef Haberland: Die „Silesiographia” und „Breslo-Graphia” von Nicolaus Henel von Hennenfeld. Arkadiusz Cencora, Diana Codogni-Łańcucka. Wrocław: Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu, 2011, s. 181. ISBN 978-83-910595-2-4.
- ↑ „Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae”. Merian, Frankfurt am Main 1650, S. 181.
- ↑ a b Władysław Jan Grabski, „300 miast wróciło do Polski. Informator historyczny”, PAX, Warszawa 1960, hasło Szprotawa, str. 453.
- ↑ Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.11.
- ↑ Szprotawa – Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, Tom_XII, str.33.
- ↑ Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. (M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85).
- ↑ Hieronim Szczegóła, A jednak Iława szprotawska, Nadodrze 1960, nr 6, s.13
- ↑ Słownik starożytności słowiańskich, t. 2, Wrocław 1964
- ↑ Hieronim Szczegóła: Historyczna Ilua najstarszą częścią Szprotawy wSzprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 (ISBN 83-7268-002-7)
- ↑ Andrzej Wałkówski: Stosunki polsko-niemieckie do 1000 roku w Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego, Szprotawa 2000 (ISBN 83-7268-002-7)
- ↑ Hieronim Szczegóła: Szprotawski epizod Zjazdu Gnieźnieńskiego w 1000 roku w Szprotawa 1000–2000. W kręgu europejskich idei zjednoczeniowych (ISBN 83-7268-003-5), Szprotawa 2000
- ↑ J.G.Worbs: Geschichte des Herzogthums Sagan, Züllichau 1795
- ↑ Felix Matuszkiewicz: Geschichte der Stadt Sprottau, Sprottau 1908
- ↑ Wacław Aleksander Maciejowski, Pierwotne dzieje Polski i Litwy (...), Tom 3 z Historya prawodawstw słowiańskich, s. 380; 1846
- ↑ Joachim Lelewel, Polska wieków średnich, czyli Joachima Lelewela w dziejach narodowych polskich postrzeżenia, t. II, s. 25; 1856
- ↑ Ilwa, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 263 .
- ↑ Nasz Dziennik Legendarny gród odnaleziony?, nr 49 (3370) z 27 lutego 2009
- ↑ a b c d e f Waldemar Bena opis do mapy „Bory Dolnośląskie, Przemkowski Park Krajobrazowy” Wydawnictwo Turystyczne Plan, Jelenia Góra 2004 ISBN 83-88049-83-6
- ↑ Gustaw Antonowicz „Województwo zielonogórskie” Wyd. Krajowa Agencja Wydawnicza 1981 s. 87
- ↑ Bolesław Dolata, Tadeusz Jurga, Walki zbrojne na ziemiach polskich 1939–1945. Wybrane miejsca bitew, walk i akcji bojowych. Warszawa 1971, s.615.
- ↑ Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa „Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945”, Sport i Turystyka 1988, ISBN 83-217-2709-3, str. 824
- ↑ Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, Elżbieta Bajkiewicz-Grabowska (red.), Iwona Swenson (red.), Zofia Aleksandrowicz, Warszawa: PWN, 1998, s. 818, ISBN 83-01-12677-9, OCLC 830195866 .
- ↑ Johann Georg Knie: Alphabethisch-Statistisch-Topographische Uebersicht der Dörfer, Flecken, Städte und andern Orte der Königl. Preuß. Provinz Schlesien, mit Einschluß des jetzt ganz zur Provinz gehörenden Markgrafthums Ober-Lausitz und der Grafschaft Glatz; nebst beigefügter Nachweisung von der Eintheilung des Landes nach den verschiedenen Zweigen der Civil-Verwaltung. Breslau 1830, S. 1023–1024.
- ↑ Landkreis Sprottau (poln. Szprotawa). verwaltungsgeschichte.de. [dostęp 2018-11-25]. (niem.).
- ↑ Struktura ludności. szprotawa.org.pl. [dostęp 2018-11-25]. (pol.).
- ↑ a b Szprotawa w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-01-09] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. lubuskiego – stan na 31.12.2012 r.. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 121. [dostęp 2013-03-06].
- ↑ European Climate Assessment & Dataset. [dostęp 2014-08-27].
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-14] .
- ↑ Szprotawa – Miasta partnerskie
- ↑ Szprotawa – Umań, www.szprotawa.pl [dostęp 2016-11-10] .
- ↑ Lista produktów tradycyjnych, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi [dostęp 2021-06-11]
- ↑ Lista produktów tradycyjnych, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi [dostęp 2021-06-11]
- ↑ Lista produktów tradycyjnych, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi [dostęp 2021-06-11]
- ↑ Szprotawa smakowana na słodko, [w:] Zwiedzamy Szprotawę [dostęp 2021-06-11]
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona miasta
- Szprotawa, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 33 .
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750
Autor: Sławomir Milejski, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Szprotawa, szkoła ewangelicka, ob. budynek mieszkalno-usługowy, 1773
Autor: Skarabeusz, Licencja: CC BY-SA 3.0
Szprotawa-kościół ewangielicki
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Kufer posagowy ze Szprotawy z XVIII wieku
Autor: Polskawliczbach, Licencja: CC BY-SA 2.5 pl
Piramida wieku mieszkańców Szprotawy, 2014
Autor: Sławomir Milejski, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Szprotawa, kościół par. p.w. Wniebowzięcia NMP, XIII/XIV, XV, XVII
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Historical Central Park in Szprotawa, Poland
Szprotawa – pomnik
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC BY-SA 4.0
Cypel miejski w Szprotawie rozdziela rzeki Bóbr od Szprotawy. Ta ostatnia wpada w mieście do Bobru.
Autor: Mohylek, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
kościół fil. p.w. św. Andrzeja, poł. XIII, XVI-XIX Szprotawa - Iława
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Lubusz Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 53.18 N
- S: 51.33 N
- W: 14.40 E
- E: 16.60 E
(c) vorwerk / fotopolska.eu, CC BY-SA 3.0
Pomnik upamiętniający spotkanie Ottona III z Bolesławem Chrobrym w Iłowie. Więcej na -->
Autor: Sławomir Milejski, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Szprotawa, kościół par. p.w. Wniebowzięcia NMP, XIII/XIV, XV, XVII
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC BY-SA 4.0
Skwer Czytelników w Szprotawie zbudowano w 2019 r. w miejscu zburzonego w 2016 r. pomnika Polsko-Radzieckiego Braterstwa Broni.
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC BY-SA 4.0
Paleopark Szprotawa powstał z inicjatywy mieszkańców Szprotawy zrzeszonych w Stowarzyszeniu Gmina i Powiat Przyjazne Ludziom. Pierwsze figury dinozaurów stanęły w mieście latem 2020 r. Park jest sukcesywnie wzbogacany. Symboliczne otwarcie miało miejsce 1 czerwca 2021 r. Park został dofinansowany z funduszy Euroregionu Szprewa-Nysa-Bóbr.
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Baszta Zachodnia w murach miejskich. Zachowana Baszta Zachodnia.
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC BY-SA 4.0
Skwer Matuszkiewicza w Szprotawie
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Żagań County with urbanized area highlighted. Geographic limits of the map:
- N: 51.80 N
- S: 51.39 N
- W: 14.97 E
- E: 15.88 E
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC BY-SA 3.0
Potrójny wiadukt w Szprotawie
Autor: Sławomir Milejski, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Szprotawa, kościół ewangelicki p.w. Zbawiciela, 1747, 1825
Autor: Sławomir Milejski, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Szprotawa, ratusz, 1583-1586, XVII, XIX
Autor: Gmina Szprotawa, Licencja: CC BY-SA 2.5
Flaga miasta i gminy Szprotawa
Autor: Mohylek, Licencja: CC BY-SA 4.0
osiedle mieszkaniowe powstające ze szprotawskich koszar. Rok 2007
Autor: Mohylek, Licencja: CC BY-SA 4.0
Ruiny szprotawskiego kościoła ewangelickiego widziane od strony wschodniej ukazują swe zamkowe pochodzenie
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC BY-SA 4.0
Pomnik 1000-lecia powitania Ottona III przez Bolesława Chrobrego w Iławie (Szprotawa), plac przed ratuszem w Szprotawie. Materiał: drewno, data odsłonięcia: 2000.
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC-BY-SA-3.0
Zabytkowy park w centrum miasta nad rzeką Szprotawa. Ogród jordanowski w Szprotawie.
Autor: Dorota nowak, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Szprotawa, wodociągowa wieża ciśnień, 1867, 1903
Autor: Sławomir Milejski, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Szprotawa - ratusz, 1583-1586, XVII-XIX w.
Autor: Sławomir Milejski, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
Szprotawa - ratusz, 1583-1586, XVII-XIX w.
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC BY-SA 4.0
Według C.Pacyniaka najstarszy skrzydłorzech kaukaski w Polsce, w wieku ok. 250 lat (2021). Instytut Dendrologii PAN podaje, że na terenie Szprotawy występuje populacja ok. tysiąca skrzydłorzechów, rosnących wzdłuż brzegów rzeki Szprotawy.
Autor: Maciej Boryna, Licencja: CC BY-SA 4.0
Dom loży masońskiej w Szprotawie Polska, ul. Młynarska 16, z zachowanymi kilkoma symbolami masońskimi.
Autor: KiAGonciarz, Licencja: CC BY-SA 3.0 pl
wieża o konstrukcji szachulcowej w obrębie murów kościoła św. Andrzeja w Szprotawie (zabytek nr rejest. 45)