Szropy
Artykuł | 53°59′11″N 19°9′11″E |
---|---|
- błąd | 38 m |
WD | 53°56'N, 19°6'E, 53°59'25.48"N, 19°9'20.56"E |
- błąd | 20831 m |
Odległość | 3 m |
wieś | |
![]() Fragment centrum Szrop | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2015) | 452 |
Strefa numeracyjna | 55 |
Kod pocztowy | 82-410 |
Tablice rejestracyjne | GSZ |
SIMC | 0157500 |
Położenie na mapie Polski (c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de | |
![]() |
Szropy (niem. Schroop) – wieś w Polsce w województwie pomorskim, w powiecie sztumskim, w gminie Stary Targ. Wieś jest siedzibą sołectwa Szropy, w którego skład wchodzą również miejscowości Gintro, Jodłówka i Zielonki.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa elbląskiego. W latach 1945–1954 i 1973–1976 wieś była siedzibą gminy Szropy.
We wsi znajduje się szkoła podstawowa im. Feliksa Łoyki, placówka Ochotniczej Straży Pożarnej, poczta, bank, kilka sklepów oraz boisko.
Historia
W 1280 pojawiły się pierwsze udokumentowane wzmianki o wsi (w dokumentach pojawiła się wówczas nazwa Scrope, w 1316 die Schrape, w 1404 Schroppe, Schropa i ponownie Scrope, w 1518 Sropen, w 1648 Schroop, w 1694 Schrave, a w 1764 Sruppy).
Budowę pierwszej świątyni parafialnej w Szropach datuje się na XIV wiek. Kościół został poważnie uszkodzony podczas wielkiej wojny z Zakonem. Miejscowość w czasach krzyżackich należała do komturii marienburskiej. Wyasygnowała ona w 1412 materiały do remontu świątyni, która od 1683 jest filialnym kościołem parafii w Kalwie. Nowy kościół o konstrukcji szkieletowej powstał w 1669.
Szropy zwane były w XVI wieku własnością królewską w starostwie sztumskim, a 672 hektary ziemi dzierżawił Wacław Baliński. Cztery włóki należały do księdza, a dwie do sołtysa. W miejscowości istniały dwie karczmy, a także dwa młyny wybudowane w stawie rybnym.
Wieś królewska położona była w I Rzeczypospolitej w województwie malborskim[1]. W 1565 powstało starostwo szropskie, które wydzielone zostało z dawnego starostwa sztumskiego. W 1582 Jakub Czender kupił spustoszony wcześniej młyn od Jana Rybaka i odbudował go. Wieś w następnym roku otrzymał w dzierżawie Jerzy Baliński, w 1648 Zygmunt Guldenstern, w 1689 Władysław Łoś, a w 1755 starosta szropski Stefan Piegłowski. 13 lutego 1758 wieś i starostwo otrzymał publicysta i ekonomista Feliks Franciszek Łoyko. W wyniku I rozbioru Polski w 1772 Szropy znalazły się w granicach Królestwa Prus. Pod koniec XIX wieku we wsi istniała szkoła ewangelicka. Osób wyznania katolickiego było ok. 300, ewangelickiego ponad 100, a innych ok. 30.
Historyczny układ ruralistyczny wsi placowej z XIII wieku został zachowany. Zachowało się szereg budynków z początku XX wieku.
Placówka Ochotniczej Straży Pożarnej w Szropach istnieje oficjalnie od 1948. Pierwszym jej prezesem był Kazimierz Sarnowski.
Od 1945 do 1954 oraz od 1973 do 1976 w Szropach znajdowała się siedziba urzędu gminy. Do 1975 należała ona do powiatu sztumskiego oraz do województwa gdańskiego. W miejscowości znajdował się m.in. posterunek Milicji Obywatelskiej. Od 1893 istniał przystanek kolejowy w Szropach (pociągi kursowały tam do końca XX wieku, kilka lat po zawieszeniu przewozów linię rozebrano).
Zabytki
Według rejestru zabytków NID[2] na listę zabytków wpisane są:
- kościół filialny pw. św. Apostołów Piotra i Pawła, (XVII, XIX), po 1930, nr rej.: A-1389 z 16.06.1993
- cmentarz przykościelny z XIV wieku, nr rej.: j.w.
Powstały prawdopodobnie w XIV wieku kościół pw. św. Apostołów Piotra i Pawła kilkukrotnie przebudowywano, m.in. w 1647 i w latach 1820–1821. Aktualny wygląd kościoła (wpisanego do rejestru zabytków) pochodzi z lat 30. XX wieku. Kościół został założony na planie zbliżonym do prostokąta. Jest orientowany, murowany i otynkowany. Posiada kamienną podmurówkę i dwuspadowy dach, który nad prezbiterium przechodzi w trójpołaciowy i kryty blachą na rąbek stojący. Znajduje się tam sygnaturka. Prezbiterium jest oszkarpowane i trójbocznie zamknięte. Do zachodniej elewacji przylega wieża, która w przyziemiu jest murowana, a w górnej części drewniana. Jest ona zwieńczona ostrosłupowym hełmem, krytym blachą na rąbek stojący. Posiada on cztery lukarny i zwieńczony jest metalowym krzyżem na kuli. Zakrystia mieści się w elewacji południowej i także posiada dach trójpołaciowy i kryty blachą na rąbek stojący. Elewacje korpusu i prezbiterium oraz zakrystii zwieńczone są profilowanym gzymsem.
Szkoła
Szkoła podstawowa znajdująca się w Szropach nosi imię Feliksa Łoyki. Powstała ona w 1946 jako Publiczna Szkoła Powszechna. Pierwsze zajęcia odbyły się 20 maja, a pierwszym kierownikiem placówki był Józef Chamczyk. Aktualnie p.o. dyrektora szkoły jest Grażyna Krupa (która zastąpiła pełniącą funkcję w latach 1996–2021 Teresę Skolimowską – radną powiatu sztumskiego, w latach 2007–2010 radną sejmiku województwa pomorskiego).
Sport
W miejscowości działa klub piłkarski Tęcza Szropy, występujący w malborskiej B klasie[3]. W przeszłości drużyna ze Szrop występowała jako rezerwy Gminnego Klubu Sportowego Powiśle Stary Targ. Założenie klubu w Szropach datuje się na 28 lutego 1949[4].
Przypisy
- ↑ Prusy Królewskie w drugiej połowie XVI wieku: suplement. Cz. 1, Mapy, plany, Warszawa 2021, k. 1.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022 [dostęp 2022-01-05] .
- ↑ Profil Tęczy Szropy na portalu pomorskifutbol.pl. [dostęp 2022-01-05].
- ↑ Informacje na stronie Tęczy Szropy. [dostęp 2022-01-05].
Bibliografia
- Gmina Stary Targ, wyd. VEGA Studio Adv. S.C., 2001, ISBN 83-88404-07-5
- Informacje na stronie projektu POWIŚLAK. starytarg.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-07-11)].
- Gminny program opieki nad zabytkami gminy Stary Targ na lata 2016–2019, s. 20–21, 28
- Gminny program opieki nad zabytkami gminy Stary Targ 2011–2014, s. 66–67
- Strona Szkoły Podstawowej im. Feliksa Łoyki w Szropach
Media użyte na tej stronie
(c) Karte: NordNordWest, Lizenz: Creative Commons by-sa-3.0 de
Location map of Poland
Autor: SANtosito, Licencja: CC BY-SA 4.0
Location map of Pomeranian Voivodeship. Geographic limits of the map:
- N: 54.92 N
- S: 53.40 N
- W: 16.65 E
- E: 19.75 E
Autor: Pawmak, Licencja: CC BY-SA 4.0
Szropy - rzymskokatolicki kościół filialny p.w. śś. Apostołów Piotra i Pawła, 1647, 1820, po 1930
Autor:
Mapa gminy Stary Targ, Polska
Autor:
Mapa powiatu sztumskiego, Polska
Autor: Pawmak, Licencja: CC BY-SA 4.0
Szkoła Podstawowa im. Feliksa Łoyki w Szropach