Szymańskiego

Szymańskiego
Osiedle Zawiercia
Państwo

 Polska

Województwo

 śląskie

Powiat

zawierciański

Miasto

Zawiercie

Przewodniczący

Ryszard Jędrzejak

Powierzchnia

0,369 km²

Populacja (2015)
• liczba ludności


2106

Strefa numeracyjna

32

Kod pocztowy

42-400

Tablice rejestracyjne

SZA

Położenie na mapie Zawiercia
Położenie na mapie
Portal Polska

Szymańskiego – osiedle Zawiercia, położone w centralnej części miasta.

Charakterystyka

Szymańskiego jest osiedlem o charakterze mieszanym[1]. Liczy 43 zabudowania wielorodzinne, z czego 34 zostały wybudowane przed 1945 rokiem. W 2015 roku 33 spośród tych zabudowań wymagało remontu. Osiedle zamieszkiwało wówczas 2106 osób. Szymańskiego charakteryzuje się ponadprzeciętnym w stosunku do miasta poziomem bezrobocia i przestępczości[2], z tego powodu nazywane jest potocznie „dzielnicą cudów”[3].

W skład osiedla wchodzą ulice: Bohaterów Westerplatte, Leśna, Moniuszki, Niedziałkowskiego, Szymańskiego oraz w części Piłsudskiego[4].

Historia

Osiedle TAZ na początku XX wieku

Z uwagi na fakt, iż dużą część osiedla Szymańskiego zajmuje dawne osiedle TAZ, Szymańskiego jest jedną z najstarszych części Zawiercia[2]. W 1880 roku TAZ przystąpił do budowy domów mieszkalnych dla swoich pracowników. Założono przy tym, że przy każdym domu ma się znaleźć miejsce na zabudowania gospodarcze bądź podwórko[5]. Do 1897 roku oddano do użytku 72 domy, z czego 56 było murowanych[6]. Na tle miejscowości osiedle wyróżniało się przestrzennym uporządkowaniem, a także budynkami w stylu neogotyku o charakterze socjalnym: w 1902 roku oddano do użytku resursę, bibliotekę i restaurację, a w 1906 roku rozpoczęto budowę szkoły, łaźni i Domu Ludowego[7]. Budynki te zostały wzniesione z czerwonej cegły[8].

Z dwóch wojen światowych osiedle wyszło bez większych strat[8]. Około 1950 roku przy ulicy Nowotki (ob. Moniuszki) wzniesiono bloki w stylu socrealizmu[9][10].

Zabytki

Osiedle Szymańskiego jest obszarem Zawiercia, w którym jest zlokalizowanych najwięcej zabytków[2]. Do gminnej ewidencji zabytków wpisano:

  • układ urbanistyczny osiedla TAZ, w skład którego wchodzą[11]:
    • dawny kościół ewangelicki
    • Dom Ludowy
    • szkoła
    • resursa
    • łaźnia
    • willa dyrektora
    • park
    • cztery domy przy ulicy Niedziałkowskiego (1, 3, 22, 23)
    • dwa domy przy ulicy Bohaterów Westerplatte (4, 6)
  • pałacyk Erbego (Leśna 10)
  • budynek straży pożarnej (Leśna 12)
  • budynek dyrekcji Fabryki Opakowań Blaszanych (Leśna 20)
  • budynek mieszkalny wielorodzinny (Leśna 22)
  • budynek wielorodzinny (Leśna 24)

Przypisy

  1. Zawiercie. Studium monograficzne, s. 69.
  2. a b c Lokalny Program Rewitalizacji Obszarów Miejskich na terenie Zawiercie na lata 2014 – 2020 (PROJEKT), Urząd Miejski w Zawierciu [dostęp 2022-08-14].
  3. Patryk Drabek, Mieszkańcy chcą odmienić oblicze jednej z zawierciańskich dzielnic, Zawiercie Nasze Miasto, 20 czerwca 2011 [dostęp 2022-08-14].
  4. Osiedle Szymańskiego, Biuletyn Informacji Publicznej [dostęp 2022-08-14].
  5. Zawiercie i jego ulice, s. 10.
  6. Monografia Zawiercia, s. 179.
  7. Monografia Zawiercia, s. 178, 219.
  8. a b Monografia Zawiercia, s. 404.
  9. Monografia Zawiercia, s. 182.
  10. Zawiercie. Zarys rozwoju powiatu i miasta, s. 264.
  11. Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 24 listopada 2022, s. 142 [dostęp 2022-08-12].

Bibliografia

  • Jerzy Abramski, Zawiercie i jego ulice, Zawiercie: Towarzystwo Miłośników Ziemi Zawierciańskej, 1991.
  • Jerzy Abramski, Zawiercie. Studium monograficzne, Zawiercie: Miejski Ośrodek Kultury „Centrum”, 1994, ISBN 83-902833-0-1.
  • Marek Grabania, Zawiercie: zarys rozwoju powiatu i miasta, Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, 1969.
  • Monografia Zawiercia, Zawiercie: Towarzystwo Miłośników Ziemi Zawierciańskej, 2003, ISBN 83-905651-5-3.

Media użyte na tej stronie

Zawiercie, osiedle robotnicze TAZ.jpg
Utwardzanie jednej z alei na osiedlu robotniczym TAZ, Zawiercie - początek XX w.
Zawiercie Szymanskiego location map new.png
Autor: Khan Tengri, Licencja: CC BY-SA 4.0
Rozmieszczenie poszczególnych osiedli i sołectw Zawiercia
Szymański Palace in Zawiercie (1).jpg
Autor: Michał Bulsa, Licencja: CC BY-SA 4.0
Szymański Palace in Zawiercie